رانت خوراک گازی؛ ترمز توسعه پتروشیمی/تولید افسارگسیخته متانول نفت و انرژی

رانت خوراک گازی؛ ترمز توسعه پتروشیمی/تولید افسارگسیخته متانول

  بزرگنمايي:

فصل تجارت - کارشناسان معتقدند قیمت ارزان خوراک گازی باعث سرمایه گذاری بالا در تولید محصولاتی نظیر متانول و اوره و آمونیاک شده و در نتیجه توازن توسعه زنجیره محصولات پتروشیمی را برهم زند.

مزیت فراوانی خوراک نفت گاز کشور سبب شده است که صنعت پتروشیمی کشور به یکی از صنایع پیشرو و مهم کشور تبدیل شود که علاوه بر ارز آوری برای کشور، بسیاری از شرکت های پایین دست را از نظر تامین مواد اولیه بهره مند کند. بر اساس اطلاعات موجود در سال 1396 مجموع کل تولیدات این صنعت 53.63 میلیون تن بوده است که از این میزان حدود 30 میلیون تن آن به عنوان فروش خالص بوده است ( مابقی به عنوان خوراک خود واحد پتروشیمی و فروش بین مجتمعی بوده است). از این میزان حدود 22 میلیون تن آن یعنی حدود 73 درصد از آن صادر و حدود 27 درصد آن در داخل کشور فروش رفته است. این در حالی است که کارشناسان معتقدند نیاز است در کشور با توجه به مزیت فراوانی خوراک پتروشیمی ها هچون متان، اتان، LPG ظرفیت تولید محصولات را با توجه به زنجیره ارزش محصولات با هدف ارزش افزوده بالاتر و جلوگیری از خام فروشی افزایش داد.
زنجیره ارزش نامتوازن صنعت پتروشیمی
تنوع محصولات پتروشیمی کشور نشان می دهد که زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی کشور نا متوازن رشد کرده است و بسیاری از محصولات در ظرفیت های بالا تولید و بسیاری از زنجیره ها در ظرفیت های پایین تولید می شود. نمودار زیر محصولات پتروشیمی بر اساس ظرفیت و مجوزهای طرح مصوب تا سال 1394 را نشان می دهد.

بر اساس آمار نمودار بالا عمده طرح های صنعت پتروشیمی کشور در حوزه بالادست صنعت پتروشیمی، محصولات پایه و اساسی متمرکز شده است. برخی از محصولات مانند متانول با وجود اینکه در ظرفیت بالا در کشور تولید می شود، اما سهم کمی در زنجیره ارزش افزوده و تولید محصولات پایین دست دارد و مقادیر قابل توجهی از این محصول صادر می شود. همچنین سهم بالای ظرفیت تولید فعلی و طرح های مصوب از زنجیره گاز طبیعی است، در حالی که زنجیره های محصولات از خوراک مایع مانند واحدهای آروماتیک شکل نگرفته است.
ظرفیت بالای تولید متانول کشور
ظرفیت تولید متانول کشور تا سال 1397 برابر 7 میلیون تن است. با توجه به طرح های در حال احداث پتروشیمی های متانول ساز کشور ظرفیت تولید متانول کشور تا سال 1401 به حدود 23 میلیون تن در سال خواهد رسید. این ظرفیت بالای تولید متانول کشور نشان از حجم سرمایه گذاری وسیع سرمایه گذاران در این زنجیره از محصولات پتروشیمی را نشان می دهد. محصولی که تنها با هدف صادرات متانول و نادیده گرفته شدن محصولات از ادامه زنجیره متانول است.
مقایسه ظرفیت تولید متانول با دیگر محصولات پتروشیمی
با مقایسه ظرفیت تولید متانول کشور با دیگر محصولات پتروشیمی، میزان اختلاف ظرفیت تولید کاملا مشهود است. در سال 1397 ظرفیت تولید متانول کشور 7 برابر پروپیلن و 30 درصد بیشتر از اتیلن است. این اختلاف پس از بهره برداری از طرح های جدید متانول کشور بدتر نیز خواهد شد و آمار بالای تولید متانول، اختلاف ظرفیت این محصول با محصولات دیگر را به شدت افزایش می دهد و شاهد تولید در ظرفیت های پایین محصولات مهم همچون پروپیلن که باعث توسعه صنایع تکمیلی وکاهش آمار واردات محصولاتی نظیر پلی پروپیلن هستیم.
دلیل ظرفیت بالای سرمایه گذاری در متانول چیست؟
حجم بالای تولید متانول در کشور و از طرفی نادیده گرفتن یا تولید ظرفیت پایین بسیاری از محصولات مهم و پر مصرف داخل کشور نشان از یک رویه غیر طبیعی در قیمت گذاری خوراک پتروشیمی ها است. بررسی وضعیت اقتصادی واحدهای متانول ساز کشور نشان می دهد که سهم کمی از درآمد سالیانه این شرکت ها بابت پرداخت هزینه خوراک می شود در حالیکه این شرایط در پتروشیمی های دیگر صدق نمی کند. نمودار زیر میزان درآمد و میزان پرداخت هزینه خوراک پتروشیمی های متانول ساز با دیگر پتروشیمی ها را نشان می دهد.

همانطور که در نمودار مشاهده می شود سهم هزینه های خوراک واحدهای متانول حدود 30 درصد از درآمد این شرکت ها است، این در حالی است که این میزان در پتروشیمی های الفین و آروماتیکی بیشتر است.
صالح امیری، کارشناس صنعت پتروشیمی با اشاره به اینکه یکی از دلایل مهم پرداخت هزینه خوراک اندک پتروشیمی ها متانول ساز کشور قیمت خوراک ارزان گاز طبیعی است، گفت: در سال 1396 میزان پرداختی هر متر مکعب گاز طبیعی پتروشیمی ها تنها 10 سنت بوده است که این عدد در سال 1397 به حدود 11.8 سنت رسیده است که در مقایسه با قیمت گاز طبیعی صادراتی کشور بسیار ناچیز است. یکی دیگر از دلایل پرداخت هزینه خوراک واحدهای پتروشیمی متانول ساز کشور، محاسبه بخشی از گاز مصرفی این واحدها به عنوان سوخت است که قیمت آن حدود 132 تومان به ازای هر متر مکعب است.
وی افزود: این شرایط قیمت گذاری خوراک گاز طبیعی سبب آن شده است که سهم بالای سرمایه گذاری ها صورت پذیرفته در این صنعت به سمت محصولات نظیر متانول و اوره و آمونیاک سوق پیدا کند و سرمایه گذاری را در دیگر زنجیره های مهم و حیاتی این صنعت از لحاظ اقتصادی غیر منطقی نشان دهد؛ به تعبیری رانت خوراک ارزان گاز طبیعی سبب قربانی شدن دیگر زنجیره های صنعت پتروشیمی شده است.
چه باید کرد؟
این کارشناس صنعت پتروشیمی با تاکید بر اینکه اساسا جهت توسعه صنعت پتروشیمی در هر کشور نیاز به ضرورت هایی نظیر تامین خوراک، بازار مصرفی و تکنولوژی مورد نیاز فرایندهای صنعت پتروشیمی است، تصریح کرد: در بسیاری از کشورهای دنیا نظیر کره جنوبی و چین بدون مزیت خوراک توانسته اند سهم بالایی از بازار صادرات محصولات پتروشیمی در دنیا را با حفظ گسترش صنایع تکمیلی در کشور خود را تصاحب نمایند.
به گفته امیری در کشور ایران با توجه به مزیت های فراوانی خوراک و بازار مصرفی داخلی و صادراتی، می توان با ایجاد یک سیاست گذاری هوشمندانه، صنعت پتروشیمی را در جهت ایجاد زنجیره ارزش توسعه داد. در حال حاضر با گذشت حدود 3 دهه از عمر صنعت پتروشیمی کشور، همچنان شاهد تولید بسیاری از محصولات خام با کمترین ارزش افزوده هستیم و بسیاری از زنجیره های مهم که باعث ایجاد ارزش افزوده و اشتغال می شود نادیده گرفته شده است.
وی اظهار داشت: مطمئنا یکی از دلایل عدم توسعه بر اساس زنجیره ارزش در این صنعت، سیاست گذاری غلط در قیمت گذاری خوراک این صنعت است. زمانی که رانت خوراک در گاز طبیعی تحویلی به پتروشیمی ها باشد، سرمایه گذاری در زنجیره های دیگر غیر منطقی به نظر می رسد و شاهد تولید 23 میلیون تن متانول و صادرات آن تا یک دهه دیگر در کشور باشیم. همچنین این نوع قیمت گذاری سبب تحت تاثیر قرار دادن طرح های آینده این صنعت خواهد شد.



ارسال نظر شما

Protected by FormShield

اخبار خواندنی

نگاهی به ظرفیت پالایش نفت و صادرات فرآورده‌ها در ایران

آخرین وضعیت ایران در ذخایر قابل استحصال

بارش‌های کشور ربطی به بارورسازی ابرها ندارد

نگرانی‌ بابت سدهای تهران وجود ندارد/ لغو مرخصی تمامی مدیران دستگاه های دولتی تا اطلاع ثانوی

انتقال نفت و فرآورده ها به طور عادی در جریان است

یک میلیارد لیتر بنزین در کشور توزیع شد/مشکلی در تامین سوخت نیست

معطل ماندن 1000 قرارداد صنعت برق/ امتیاز ویژه به خارجی‌ها برای نیروگاه‌سازی اجحاف است

افزایش دبی کارون تا 2500 مترمکعب بر ثانیه

سدهای خوزستان استحکام لازم را دارند

ارسال میلیون‌ها پیامک ستاد بحران به شهروندان/ آبگرفتگی در تهران نداشته‌ایم

نخستین عرضه سال 98 نفت‌خام در بورس انرژی

اعمال محدودیت برای سفرهای دریایی

استاندار تهران: نگرانی‌ بابت سدهای تهران وجود ندارد

ظرفیت نیروگاه‌های کشور تا پایان امسال به 85 هزار مگاوات می‌رسد

کاهش مصرف بنزین در چهارمین روز سال 98

انتقال نفت و فرآورده‌های نفتی به صورت عادی در جریان است

بهره برداری از 2 طرح پتروشیمی در نیمه نخست سال 98

کاهش مصرف بنزین در چهارمین روز سال جدید

رودخانه‌های تهران طغیان نکرده است

آمادگی نیروهای عملیاتی برق در سراسر کشور/ هیچ بحرانی وجود ندارد

فصل تجارت سایت خبری تحلیلی اقتصاد

آگهی ها

  • بانک سینا
  • بانک پارسیان
  • بانک اقتصادنوین
  • بانک توسعه و تعاون
  • بانک گردشگری