بررسی تطبیقی آفریقای جنوبی و برزیل اقتصادی

بررسی تطبیقی آفریقای جنوبی و برزیل

  بزرگنمايي:

فصل تجارت - میزبانی از رویدادهای بزرگ ورزشی و اجتماع بزرگ ورزشکاران معمولا شاخصی از توانایی‌های کشورهای توسعه یافته محسوب می‌شد و دیگر کشورها، خود را یارای ورود به این عرصه نمی‌دانستند. اما از سال 2008 به این سو شاهد هستیم که کشورهای درحال توسعه نیز خود را به انجام این چالش دعوت کرده‌اند و به‌عنوان میزبان برگزاری مسابقات، مسوولیت را برعهده گرفتند. به‌عنوان مثال شاهد بودیم که چین میزبانی المپیک زمستانی 2008 را بر عهده داشت، هند مسابقات 2010 کشورهای مشترک‌المنافع، آفریقای جنوبی جام جهانی فوتبال سال 2010، روسیه المپیک زمستانی 2014، برزیل جام جهانی 2014 و همگی در انتظار این هستیم که دوره بعدی جام جهانی در روسیه شروع شود. با این وجود اگرچه اینطور به نظر می‌رسد که برگزاری اینگونه مراسم و گردهمایی‌ها گامی مثبت برای کشورهای در حال توسعه است، در عین حال چند مورد مختلف وجود دارد که این نگرانی را برمی‌انگیزد که آیا در نهایت این کشورها از این رویداد سود برده‌اند یا هزینه‌ای غیر‌ضروری را بر کشور خود تحمیل کرده‌اند.

رویدادی همچون جام جهانی اثرات مختلفی نظیر تقویت زیرساخت‌های ورزشی، افزایش تعامل با سایر کشورها و رشد گردشگری و تجارت بین‌المللی را در پی خواهد داشت. همچنین به‌عنوان عاملی شناخته می‌شود که در سایه آن به مناطقی که به دلایل مختلف در طول سالیان به آن کم توجهی شده است نیز پرداخته می‌شود و آنها نیز از برخی امکانات خاص که تا قبل از این نداشتند برخوردار می‌شوند. اما از سوی دیگر باید به این موضوع نیز توجه شود که هزینه فایده این رویداد بسیار بالاست. صرف هزینه‌های سرسام‌آور برای ایجاد زیرساخت‌هایی خاص برای میزبانی از این رویداد باعث می‌شود که عملا مخارج دولت در بخش‌های دیگر نظیر خدمات عمومی، بهداشت یا بسیاری موارد دیگر به شدت کاهش یابد و برای جبران آن مجبور به افزایش مالیات‌ها یا دریافت وام شوند. این مشکل یکی از جلوه‌های خود را در اعتراضات قبل و در حین برگزاری جام جهانی 2014 برزیل نشان داد. هرچند که در سال 2007، زمانی که این کشور به‌عنوان میزبان مسابقات برگزیده شد با حمایت و شادی مردمش مواجه شد اما صرف هزینه‌های سنگین برای ساخت و بازسازی استادیوم‌های ورزشی و سایر امکانات این مسابقات، به فاصله چند سال، آنها را به مرز انفجار کشاند. ضمن اینکه متاسفانه باید گفت کشورهای در حال توسعه اساسا تمایل به انتخاب افراد بی‌کفایت برای در اختیار گرفتن امور دارند، کسانی که کارکرد دولت را متوجه نشده‌اند یا از این موقعیت سوءاستفاده می‌کنند، موضوعی که روند سرمایه‌گذاری را دچار مشکل می‌کند. برای تبیین دقیق تر آنچه گفته شد، به بررسی دو کشور آفریقای جنوبی و برزیل به‌عنوان برگزارکنندگان دو جام جهانی خواهیم پرداخت.
علت انتخاب این دو کشور آن است که به دلیل شباهت بسیار بالا، می‌توان آثار برجای مانده از مسابقات را با کمترین تورش با یکدیگر مقایسه کرد. برای شروع هر دو کشور برزیل و آفریقای جنوبی هریک ازجمله قدرت‌های اقتصادی و سیاسی قاره خود محسوب می‌شوند. همچنین هر دو کشور به لحاظ اقتصادی نیز مشابهت‌های زیادی دارند، شباهت‌هایی نظیر اینکه بخش کشاورزی و معدن نقش بسیار مهمی در اقتصاد آنها ایفا می‌کند و همچنین در بخش تولید عملا توسعه یافته محسوب می‌شوند. ضمن اینکه هر دوی این کشورها در رده‌بندی بانک جهانی در نیمه بالایی درآمدی قرار دارند. بر اساس آمار منتشر شده تولید ناخالص داخلی برزیل (GDP) 2246 تریلیون دلار آمریکا بوده و درآمد ناخالص ملی (GNI) به‌صورت سرانه معادل 11690 دلار آمریکا بوده است. در مقطع مشابه این شاخص‌های برای آفریقای جنوبی به ترتیب 6/ 350 میلیارد و 7190 دلار آمریکا بوده است. از منظر سیاسی نیز هر دوی این کشورها ساختاری دموکراتیک دارند و احزاب دست چپی از سال 1994 در آفریقای جنوبی و 2003 در برزیل بر مسند امور قرار داشته‌اند. اما یکی از مشکلات این دو کشور که در گزارش‌های شاخص حکومتداری بانک جهانی نیز بر آن تاکید شده، این است که در زمینه کنترل فساد در رده‌های پایین قرار دارند. در سال 2013، آفریقای جنوبی و برزیل در تخمین کمی از کنترل فساد که بازه‌ای بین 5/ 2- و 5/ 2+ است، نمره منفی 12/ 0 را کسب کردند. همچنین در شاخص اثربخشی دولت طی سال‌های 2002 تا 2013 به‌صورت میانگین به ترتیب آفریقای جنوبی و برزیل نمره 52/ 0 و منفی07/ 0 را کسب کرده‌اند که نشان از عملکرد نسبتا بهتر آفریقای جنوبی دارد.
نتایج در آفریقای جنوبی
آفریقای جنوبی تبدیل به اولین کشور آفریقایی شد که میزبان جام جهانی فوتبال می‌شود و بر اساس اعلام وزارت اقتصاد این کشور، یکی از اهداف آنها از قبول میزبانی، بهره کاتالیزوری از این رویداد برای توسعه و سرمایه‌گذاری در زیرساخت ها، ایجاد اشتغال و رشد اقتصادی بوده است. ضمن اینکه برگزاری رویدادهای اینچنینی موجب ارتقای روحیه میهن پرستی و بهبود تصویر جهانی از یک کشور می‌شود. به گفته وزارت ورزش این کشور، برای برگزاری این رویداد، 12/ 3 میلیارد دلار آمریکا صرف زمینه‌هایی چون حمل و نقل، مخابرات و ارتباطات و ساخت استادیوم شد که اگرچه مبلغ بسیار هنگفتی بود، اما درس‌های زیادی به مدیران این کشور برای مدیریت و چگونگی هزینه کرد بودجه در حوزه‌های مختلف پروژه‌هایی از این دست را آموخت. بر اساس گزارش‌های رسمی دولت، این رویداد اثر مثبتی بر اقتصاد این کشور داشت و 509میلیون دلار به GDP واقعی آنها افزود. همچنین موجب شد که 769 میلیون دلار سود به خانوار‌های این کشور برسد که سهم اقشار کم درآمد از این میزان، 228 میلیون دلار بوده است. از سوی دیگر در زمان آماده‌سازی و برگزاری مسابقات نیز 130 هزار شغل مستقیم ایجاد شده است که در بخش‌های ساخت و ساز، امنیت و خدمات مشغول به کار شدند. اعداد و ارقامی که هرچند به لحاظ آماری بسیار دقیق به نظر می‌رسند، اما با این وجود بسیار بحث برانگیز هستند و کارشناسان اقتصادی به تعاریفی که دولت از آن بهره می‌برد، نقد وارد می‌کنند.
بعید است که جوامع محلی از هزینه‌های دولت سهمی برده باشند. همچنین دولت معتقد است که آماری نظیر 35/ 1 میلیارد دلار در حمل ونقل ریلی، زمینی و هوایی یا هزینه 156 میلیون دلاری در بخش تکنولوژی‌ یکی از موفقیت‌ها در عرصه ارتقای زیرساخت این کشور محسوب می‌شود. در حالی که منتقدان روی مناطقی که این پیشرفت‌ها در آنها صورت گرفته، انگشت می‌گذارند و معتقدند که هزینه‌های صورت گرفته در بخش ریلی و هوایی، همگی در مناطقی صورت گرفته است که دارای استادیوم هستند و این امکانات برای سهولت بیشتر هواداران فراهم شده است، درحالی که اساسا این مناطق به خودی خود در زمره قسمت‌های پیشرفته تر کشور قرار داشته‌اند، تاثیری بر ضریب نفوذ زیرساخت‌های اینچنینی در کشور نداشته است. دولت همچنین به دلیل اینکه اسکان توریست‌های خارجی را در مناطق مدرن و با جرم‌خیزی اندک تعبیه کرده است، در نتیجه تلاش برای رفاه بیشتر آنها به افزایش شکاف در محلات شهری بدل شده است. همچنین سومین محوری که مسوولان این کشور روی آن مانور می‌دادند، گردشگری بود. پیش‌بینی‌ها حاکی از این بود که برگزاری این مسابقات موجب شتاب در صنعت گردشگری آنها شود، آنها تخمین می‌زدند که از این محل 575 هزار شغل مستقیم و 825 هزار شغل غیرمستقیم ایجاد شود. ورود 450 هزار گردشگر چیزی بود که آنها تخمین می‌زدند، درحالی که تنها دو سوم آن محقق شد. از سوی دیگر گفته می‌شد که این افراد 444 میلیون دلار آمریکا صرف خرید، غذا و مسکن خواهند کرد.
بر اساس مطالعه‌ای که توسط توماس پیترز و همکارانش صورت گرفت، محاسبه شده است «با وجود ورود 220 هزار گردشگر خارجی به آفریقای جنوبی و تخمین اینکه افرادی قبل و بعد این مسابقات به این کشور وارد شده‌اند(مجموعا 300هزار نفر)، می‌توان دریافت که دولت به ازای هر گردشگر، چیزی حدود 13 هزار دلار آمریکا هزینه کرده است. حتی اگر در این محاسبات، محافظه‌کارانه رفتار شود و مخارج ساخت استادیوم‌ها را لحاظ نکنیم، باز هم هزینه صورت گرفته چیزی معادل4400 دلار آمریکا برای هر نفر گردشگر خارجی خواهد بود.» همان‌طور که مشاهده می‌شود، سرمایه‌گذاری دولت این کشور برای استفاده از پتانسیل صنعت گردشگری، آنقدر هم عایدی نصیب این کشور نکرده است. جالب اینجاست که با مقایسه آمار رشد گردشگری در آفریقای جنوبی با میانگین جهانی، می‌توان دید که رشد 3/ 3 درصدی این کشور حتی از رشد 4/ 4 درصدی جهانی نیز در سال 2011 کمتر بوده است. شاید تنها نکته مثبت سرفصل گردشگری را باید در این دانست که افزایش ورود کسانی که برای اولین بار پا به این کشور گذاشته بودند، سبب بهبود وجهه بین‌المللی آنها شده است. ضمن اینکه برای کشوری که به مدت 46 سال زیر سلطه آپارتاید بوده، برگزاری رویدادهای اینچنینی تاثیر بسزایی بر افزایش اتحاد ملی و کاهش تنش‌های طبقاتی خواهد داشت. بر اساس مطالعه‌ای که توسط فیفا در حین برگزاری مسابقات صورت گرفت، 91 درصد مردم و گردشگران خارجی معتقد بودند که برگزاری رویدادهای اینچنینی موجب رشد وحدت در میان مردم آن کشور می‌شود.
نتایج در برزیل
بر خلاف آفریقای‌جنوبی، مطالعات خاص یا گزارش‌های رسمی زیادی درخصوص آثار جام‌جهانی برزیل صورت نگرفته است، به همین خاطر نمی‌توان به آمار و تحقیقات دیگران استناد کرد. در سال 2007، زمانی که برزیل به‌عنوان میزبان مسابقات 2014 مشخص شد، اقتصاد این کشور حال و روز خوبی داشت. بر اساس گزارش صندوق بین‌المللی پول، آنها تورمی 6/ 3 درصدی داشتند و رشد GDP این کشور 1/ 6 درصد بود. اما یک سال بعد از آن، اقتصاد این کشور با بحرانی مالی مواجه شد. در نتیجه مخارج دولت روز به روز افزایش یافت و تورم نیز در مسیر صعودی قرار گرفت، به نحوی که در سال 2014 اکثر مردم برزیل خشمگین بودند و جام‌جهانی را مسبب وضعیت فعلی خود می‌دانستند. با این وجود، به‌رغم گسترش نارضایتی‌ها و هزینه‌های سنگین صورت گرفته، دولت معتقد است که جام‌جهانی 2014 موفقیت‌آمیز بوده است.
وینسنتو نتو، مدیر یک موسسه گردشگری در برزیل معتقد است که: «میزبانی این مسابقات تاثیر شگرفی در قرار گرفتن کشور در مرکز توجهات جهانی دارد و برگزاری آن بی‌شک به نفع برزیل تمام شده است. طی سال‌های 2003 تا 2013، سیاست جدید ما مشارکت در برگزاری رویدادهای مختلف بین‌المللی بوده است به‌نحوی که بر اساس آمار، رویدادهایی که در این بازه زمانی برگزار شده، از 62 به 315 مورد افزایش یافته و تعداد شهرهای درگیر در آن از 22 به 54 عدد رسیده است. سیاستی غیرمتمرکز برای جذب رویدادهای مختلف بین‌المللی که موجب توسعه متوازن در این کشور شده است.» همچنین دولت معتقد است که کسب و کارهای کوچک در طول آماده‌سازی و برگزاری این رویداد 223 میلیون دلار کسب کرده‌اند. اما نکته‌ای که در این گزارش دولتی وجود دارد، این است که نحوه محاسبه آن و توضیح درخصوص افرادی که در آن دخیل بوده‌اند، مشخص نیست. آیا این ارقام اضافه درآمدی است که عاید کسب و کارهای کوچک شده یا اینکه درآمد افراد از مشاغل خود را نیز دولت به پای خود نوشته است؟ بسیاری از کسانی که بر روی این موضوع تحقیق کرده‌اند، معتقد هستند که «اکثر هزینه‌هایی که به پای مردم محلی در رویدادهای ورزشی، فرهنگی و غیره نوشته می‌شود اساسا فعالیت اقتصادی جدیدی برای آنها محسوب نمی‌شود».
یکی از توصیه‌های فیفا همواره این است که برای برگزاری مسابقات جام‌جهانی فوتبال به 8، 10 یا 12 استادیوم احتیاج است. برزیل گزینه سوم را انتخاب کرد. اگرچه این کشور به‌عنوان سرزمین فوتبال شناخته می‌شود، ولی با این وجود بازهم ساخت 12 استادیوم در شهرهای مختلف، هزینه‌ای گزاف و نوعی ریخت و پاش پول محسوب می‌شد. از سوی دیگر انتخاب شهر برازیلیا، پایتخت کشور، به‌عنوان میزبان نیز تبدیل به موضوع قابل‌بحثی شده است. مسوولان ورزشگاه این شهر را بازسازی کرده‌ و ظرفیت آن را به 71 هزار نفر افزایش داده‌اند. این درحالی است که این شهر هیچ تیمی که در سطح اول فوتبال این کشور بازی کند را ندارد و این استادیوم احتمالا بلااستفاده خواهد ماند. ممکن است برخی استدلال کنند که می‌توان برای کنسرت‌ها یا رویدادهای فرهنگی از آن استفاده کرد، آما آیا انجام هزینه هنگفت آنچنانی برای ساخت و نگهداری آن با این روش‌ها جبران می‌شود؟ مشکلی که در شهرهای مانائوس وکوئیباس نیز وجود داشت. ضمن اینکه مشکلات ساماندهی هواداران و محل احداث استادیوم‌ها در برزیل نیز نظیر آنچه در آفریقای‌جنوبی اتفاق افتاد، است. محل‌های انتخاب‌شده همگی در قسمت‌های توسعه‌یافته شهر است و بخش‌های محروم از میلیاردها دلاری که خرج شده، بهره‌ای نبرده‌اند.
در زمینه توریسم نیز انتظار مسوولان این کشور، ورود 600 هزار خارجی به این کشور بود که آنچه به وقوع پیوست، 484483 گردشگر خارجی بود که البته در مقایسه با دوره‌های مشابه، افزایش بسیاری داشت. بانک مرکزی تخمین زد تا 18ژوئن، گردشگران حدود 365 میلون دلار خرج کردند. بازهم موردی مشابه آفریقای‌جنوبی، آیا این میزان درآمد از محل گردشگری به ساخت و نگهداری و هزینه‌های میلیاردی در بخش‌های مختلف می‌ارزید؟ با این حال، سرمایه‌گذاری در برنامه‌های آموزشی و زیرساخت‌ها، برای برزیلی‌ها رضایت‌بخش نبود. شورش و اعتصاب در سراسر کشور قبل و طی جام‌جهانی رخ داد و بسیاری از آنها، ایام مسابقات را در خشونت و مقابله با پلیس به‌سر می‌بردند و منجر به مجروحیت شرکت‌کنندگان یا خبرنگاران می‌شدند. معترضان در مورد فساد و هزینه‌های دولت در جام‌جهانی شکایت داشتند و انتقاد اصلی آنها تضاد اولویت میان هزینه‌های سنگین جام‌جهانی در مقایسه با سلامت و آموزش بود. دولتمردان این کشور آموختند که کشورشان پیش از پذیرفتن بار سنگین برگزاری مسابقاتی در این سطح، نیازمند تقویت زیرساخت‌های اصلی خود و بهبود نظام سلامت و آموزش است.
میرله ده آرگو
استاد دانشگاه وسترن میشیگان

ارسال نظر شما

Protected by FormShield

اخبار خواندنی

توهم مهار تورم با دلار ارزان

هزینه طلاق برای لندنی‌ها

طعمه بریتانیایی ترامپ

آینده مرکز مالی اروپا

برگزیت نرم

فرار مالیاتی با کارت بازرگانی؟

چرا با مردم درباره مشکلات صحبت نمی‌کنیم؟

باروت نم کشیده به درد سرباز اقتصادی نمی‌خورد

کنترل بهمن نقدینگی و اصلاح نظام بانکی

دفتر کنترل دارایی‌های خارجی چه‌کار می‌کند؟

اعمال سلیقه فردی در دولت؛ دشمن توسعه بخش خصوصی

جنگ اقتصادی؛ استراتژی و تاکتیک

سناریوها در بازار ارز

در بورس چه گذشت؟

تنگنای اعتباری در بانک‌ها

سمت و سوی قیمت مسکن

التهاب در بازارها

چشم های بسته دولت به روی مشکلات صنایع آسانسور

گریز از دام ابرتورم

تحصیلات عالی و عالی‌تر

نسبت تیم اقتصادی دولت و سیاست‌های ابلاغی

تیم اقتصادی دولت تغییر کند یا نکند؟

روزهای آمادگی ایران برای شرایط سخت

​دست نامرئی انکار ناپذیر است!

الزامات سه‌گانه

تغییر رویکرد در سیاست‌گذاری

دست نامرئی انکار ناپذیر است!

خروج از سیاست‌های تحمیلی

تغییر تیم اقتصادی

رابطه ایران و اروپا از دریچه اقتصاد

آیا اتحادیه اروپا رفیق نیمه راه می شود؟

آثار ثانویه تحریم‌ها بر اقتصاد ایران کدام است؟

قطب‌نمای توسعه؛ آینده‌نگری و همکاری با بلوک قدرتمند تجاری

مصوبه هیات دولت، تخلف در حوزه کارت بازرگانی را کاهش خواهد داد

ارزش پول ملی؛ درسی که آموخته نشد

فصل تجارت سایت خبری تحلیلی اقتصاد

آگهی ها

  • بانک شهر
  • بیمه البرز
  • تامین اجتماعی
  • کرمان موتور
  • ایرانسل
  • سامسونگ
  • معرفی کسب و کار و تبلیغ محصولات
  • تعرفه آگهی های فصل تجارت
  • باشگاه نخبگان، خبرنگان و کارآفرینان
  • آگهی و تبلیغات در فصل تجارت