صدرنشینی دانشگاه تهران نباید ما را از ضعف‌های ساختاری آموزش عالی غافل کند/ فاصله ایران با دانشگاه‌های تراز اول جهان هنوز نگران‌کننده است

فصل تجارت - نایب‌رئیس کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی، با اشاره به صدرنشینی در رتبه‌بندی جدید QS، گفت: این موفقیت علمی در عین ارزشمندی، اگر به اصلاحات ساختاری در آموزش عالی و تبدیل علم به ثروت و فناوری منجر نشود، می‌تواند به یک دستاورد ظاهری و ناپایدار تبدیل شود و حتی ما را از چالش‌های عمیق‌تر در نظام علم و فناوری غافل کند.

سیدمحمد مولوی نایب‌رئیس کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار خانه ملت با اشاره به صدرنشینی دانشگاه تهران در رتبه‌بندی جدید QS، این موفقیت را از یک‌سو نشانه «ظرفیت انباشته علمی کشور» و از سوی دیگر هشداری درباره شکنندگی این جایگاه دانست و گفت: اگر این دستاوردها به درک درست سیاست‌گذاری و اصلاح ساختار آموزش عالی منجر نشود، امکان تبدیل شدن آن به یک موفقیت مقطعی و ناپایدار وجود دارد.
نماینده مردم آبادان در مجلس شورای اسلامی با تحلیل ابعاد مختلف این رتبه‌بندی اظهار داشت: رتبه‌های بین‌المللی تنها یک شاخص «اعتباری» هستند و اگر در سطح حکمرانی علم، به‌درستی تفسیر نشوند، می‌توانند موجب خطای راهبردی در تصمیم‌گیری شوند؛ به این معنا که برخی تصور کنند وضعیت علمی کشور مطلوب است، در حالی که در شاخص‌های اثرگذاری، تجاری‌سازی علم و پیوند با صنعت هنوز فاصله جدی وجود دارد.
ضرورت حرکت مجلس به سمت «نظام‌سازی در آموزش عالی»
مولوی در مورد نقش مجلس در ارتقای جایگاه دانشگاه‌ها تصریح کرد: مجلس باید از نگاه صرفاً حمایتی یا بودجه‌ای عبور کند و به سمت «نظام‌سازی در آموزش عالی» حرکت کند؛ زیرا اگر افزایش بودجه بدون اصلاح سازوکارهای بهره‌وری، شفافیت و جهت‌دهی پژوهش انجام شود، نه‌تنها منجر به جهش علمی نمی‌شود، بلکه می‌تواند به اتلاف منابع نیز بینجامد.
وی با اشاره به پیامدهای بی‌توجهی به شکاف علمی ایران با دانشگاه‌های تراز اول جهان، افزود: تداوم این فاصله می‌تواند به خروج بیشتر نخبگان، کاهش قدرت رقابت علمی کشور و وابستگی فناوری در حوزه‌های راهبردی منجر شود؛ بنابراین صرفاً ارتقای رتبه در یک نظام بین‌المللی نباید موجب غفلت از اصلاحات بنیادین در ساختار علم کشور گردد.
معیشت و امنیت شغلی نخبگان توجه شود
نایب‌رئیس کمیسیون آموزش مجلس همچنین در خصوص مسئله مهاجرت نخبگان، یادآور شد: اگر سیاست‌های نگهداشت نخبگان به‌صورت جامع دیده نشود، از معیشت و امنیت شغلی تا آزادی علمی و امکان اثرگذاری این روند می‌تواند به تضعیف سرمایه انسانی کشور منجر شود؛ موضوعی که آثار آن در میان‌مدت در اقتصاد دانش‌بنیان و حتی امنیت ملی قابل مشاهده خواهد بود.
«نمادگرایی علمی» در قالب ابزار تبلیغاتی از آسیب‌های جدی ما محسوب می‌شود
وی با هشدار نسبت به «نمادگرایی علمی» خاطرنشان کرد: یکی از آسیب‌های جدی این است که رتبه‌های بین‌المللی صرفاً به عنوان ابزار تبلیغاتی تلقی شوند؛ در حالی که اگر این رتبه‌ها به اصلاح واقعی در کیفیت آموزش، تولید علم کاربردی و ارتباط دانشگاه با نیازهای جامعه منجر نشود، عملاً کارکرد راهبردی خود را از دست می‌دهند.
مولوی در پایان تأکید کرد: مجلس شورای اسلامی در کنار حمایت از افتخارات علمی کشور، بر این باور است که آینده آموزش عالی ایران در گرو یک بازنگری جدی در حکمرانی علم و فناوری است؛ در غیر این صورت، حتی دستاوردهای مهمی مانند جایگاه فعلی دانشگاه تهران نیز می‌تواند در بلندمدت دچار فرسایش نسبی شود و فرصت‌های علمی کشور را محدود کند. /
پایان پیام