رقابت نابرابر

فصل تجارت - شواهد نشان می‌دهد که کیفیت یادگیری در دو دهه اخیر، بیش از همیشه به درآمد خانواده وابسته شده و این در حالی است که کسب مدرک دانشگاهی نیز به اشتغال و بهره‌وری منجر نمی‌شود. اقتصاددانان معتقدند که نظام آموزشی به‌جای کاهش نابرابری، به بازتولید آن کمک می‌کند و صرفا معدود افرادی به آموزش باکیفیت دسترسی دارند. آمارها هم این گزاره را تایید می‌کنند. در سال2021، حدود 42درصد کودکان 10ساله ایرانی نمی‌توانستند متنی ساده را بخوانند و بفهمند. این رقم در سال2016 حدود 35درصد بوده است.

از سوی دیگر، در کنکور1402، دهک‌های پردرآمد با سهمی معادل 30درصد از داوطلبان، 55درصد رتبه‌های زیر سه‌هزار را به دست آوردند؛ درحالی‌که سهم چهار دهک پایین از این رتبه‌ها تنها حدود 17درصد بود. این فاصله در شرایطی شکل می‌گیرد که دسترسی به مدرسه تقریبا فراگیر شده، اما کیفیت آموزش و فرصت جبران ضعف‌های درسی یکسان نیست. پیامد این شکاف به کنکور و ورود به دانشگاه محدود نمی‌ماند. موارد فوق این نگرانی را به‌وجود آورده که یادگیری تبدیل به مهارت نمی‌شود و اقتصاد نیز توان جذب نیروی تحصیل‌کرده را ندارد. این امر باعث می‌شود که فرصت پیشرفت فردی محدود شود و اقتصاد از ظرفیت نیروی انسانی خود محروم بماند.