بودجه نویسی غیرمدرن در مجالس ملی ایران
راهی که بودجه دویده است گزارش

راهی که بودجه دویده است

  بزرگنمايي:

فصل تجارت - عدم جدیت دولت در ارائه بودجه، بی ثباتی دولت ها، دخالت عوامل خارجی و تعطیلی مجلس از مهم ترین دلایل عدم تصویب بودجه ای مطابق با روش های قانون اساسی بود.
با انقلاب مشروطه و تشکیل شورای ملی، انتظار این بود که تصویب بودجه به عنوان مهم ترین سند مالی در ایران، به درستی انجام شود. اما در 20 سال، یعنی از مشروطه تا انقراض قاجار، مطابق با قانون اساسی و اصول بودجه نویسی مدرن، حتی یک بودجه به تصویب نرسید. عدم جدیت دولت در ارائه بودجه، بی ثباتی دولت ها، دخالت عوامل خارجی و تعطیلی مجلس از مهم ترین دلایل عدم تصویب بودجه ای مطابق با روش های قانون اساسی بود.
پیش از انقلاب مشروطه با وجود نبود مجلس برخی اصول مدرن بودجه کم و بیش رعایت می شد و ساختار مالی ایران منظم تر بود. اما با انقلاب مشروطه که درصدد نظم و تمرکز بیشتر بود، نظام مالی کشور با اختلال رو به رو شد. در واقع فرایند تصویب بودجه مدرن و قانونی دولت و مجلس از انقلاب مشروطه تا انقراض قاجار با چالش ها و موانعی رو به رو بود، و هر سال مجلس با روش ها و شیوه های خاصی به دنبال پیدا کردن راه حلی برای تصویب بودجه بود.
در مجلس اول در سال اول و دوم، لایحه ای از سوی دولت به مجلس ارائه نشد. در سال 1909 میلادی، دولت کتابچه های جمع و خرج قبل از مشروطه را به مجلس به عنوان بودجه ارائه کرد که مجلس آن را تایید نکرد. این روند ادامه پیدا کرد تا اینکه در سال دوم مجلس، یعنی اواخر 1910 میلادی، دولت بودجه ای به مجلس ارائه کرد که به علت مبهم و مجمل بودن واشکالات قانونی، اصل سالانه و شاملیت را در بر نمی گرفت.
در مجلس سوم هم کار چندانی برای بودجه انجام نشد. در آغاز سال 1916، دولت هیچ بودجه ای به مجلس نبرد و مجلس هم به آن اعتراض کرد. دولت مجبور شد بودجه را در دستور کارش قرار دهد اما بعد از شش ماه، درحالیکه بودجه ها در مرحله ناقصی قرار گرفته بود، مجلس تعطیل شد.
مجلس چهارم بعد از یک تعطیلی هفت ساله تشکیل شد. در این دوره هفت ساله هزینه ها بدون نظارت خاصی توسط وزیران تصویب می شد. در مجلس چهارم، طرحی به نام «چهاردیواری» تصویب شد. در این طرح دولت با همراهی کمیسیون بودجه مجلس، بودجه های مبهم و ناقص خود را تصویب می کرد. اما در این فرایند اصول سالانه، شاملیت و تعادل در نظر گرفته نمی شد.
در مجلس پنجم، بودجه ها غیرمدرن و تورم زا تلقی شد و در نتیجه تصویب نشد. در ادامه دولت هر ماه بودجه ای به مجلس می داد که به یک دوازدهم معروف بود. این روش سرانجام به روشی رایج برای بودجه ایران در سال ها و دهه های بعدی تبدیل شد که هیچ کدام از اصول قانونی و مدرن بودجه نویسی در آن رعایت نمی شد.
برای مطالعه بیشتر مقاله «چالش ها و روش های متغیر تصویب بودجه در ایران، از مشروطه تا پایان قاجاریه» را بخوانید. این مقاله در نشریه تاریخ اسلام و ایران در بهار سال 1401 منتشر شده است.



ارسال نظر شما

Protected by FormShield

اخبار خواندنی

منتقدان دولت از افزایش درآمدهای مالیاتی شاکی شدند

اوپک تولید نفت را 2 میلیون بشکه در روز کاهش داد/ واکنش آمریکا به افزایش قیمت نفت

باقری: ایران آمادگی دارد ظرفیت‌هایش برای بازگشت امنیت انرژی را به اشتراک بگذارد

نخستین واکنش کاخ سفید به تصمیم کاهش تولید اوپک پلاس

اجماع «اوپک پلاس» برای کاهش 2 میلیون بشکه‌ای تولید در ماه نوامبر

ترکیه از کارت‌های ملی «تِروی» به جنگ دلار آمریکا می رود

ترکیه با کارت‌های ملی «تِروی» به جنگ دلار آمریکا می رود

ایجاد منطقه آزاد تجاری میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا در سال 2023

نیاز سالانه کشور به ذرت دانه‌ای حدود 9میلیون تن است

منابع آگاه: اوپک پلاس با کاهش 2 میلیون بشکه موافقت کرد

سی‌وسومین نشست اوپک‌پلاس در وین آغاز شد

بهره‌برداری از 1200 کیلومتر خط لوله جدید گاز در سال 1401/ تزریق گاز در خط لوله ایرانشهر-میرجاوه-خاش

صدور اسناد اراضی کشاورزی کردستان تسریع یابد

تأسیسات و شبکه گاز در استان‌ آذربایجان غربی پایدار است

تأسیسات و شبکه گاز آذربایجان غربی پایدار است

هشدار سازمان هواشناسی؛ سامانه بارشی و خیزش گردوخاک در 6 استان کشور

رویترز: کاهش شدید تولید اوپک پلاس آمریکا راعصبی می‌کند

پیش بینی تولید فراتر از 500هزار تن شکر در واحدهای هشت گانه نیشکری خوزستان

کاهش تولید 2 میلیون بشکه‌ای روی میز اوپک اوپک‌پلاس

بدهی ملی آمریکا برای اولین بار در تاریخ از 31 تریلیون دلار گذشت

صادرات گاز روسیه به ایتالیا ازسرگرفته شد

کاهش قیمت گاز اروپا با ازسرگیری صادرات گاز روسیه به ایتالیا

آشوب ابزار دشمن برای کشیدن ترمز توسعه اقتصادی ایران/عضویت در سازمان شانگهای دشمنان را عصبی کرد

مانع تراشی بر اقتصاد ایران با ابزار آشوب/عضویت در شانگهای دشمن را عصبی کرد

​تعرفه‌های برق خانگی و صنعتی تغییری نکرده است

فصل تجارت سایت خبری تحلیلی اقتصاد

© - www.fasletejarat.ir . All Rights Reserved.