فصل تجارت - در چهار ماه نخست سال 2026، مجموع مصرف گاز طبیعی در کشورهای اصلی مصرفکننده جهان که حدود 75 درصد تقاضای جهانی را در اختیار دارند، با کاهش 0.1 درصدی به یکهزار و 73 میلیارد متر مکعب رسید.
به گزارش فصل تجارت به نقل از اداره کل اوپک، مجامع و سازمانهای بینالمللی، اختلال در عرضه الانجی خاورمیانه به دنبال محدودیتهای ایجادشده در تردد از تنگه هرمز، افزایش قیمتهای نقدی گاز و افت فعالیتهای اقتصادی ناشی از بحران غرب آسیا، از مهمترین عوامل کاهش مصرف جهانی گاز در ماه مه 2026 بود.
افت تقاضای گاز در آسیا و آمریکا
در آسیا، کاهش تولید صنعتی و جایگزینی زغالسنگ بهجای گاز در نیروگاهها موجب افت تقاضای گاز در چین، هند و کره جنوبی شد، درحالیکه ژاپن به دلیل افزایش مصرف نیروگاهی، رشد تقاضای گاز را تجربه کرد.
مصرف گاز چین برای سومین ماه متوالی کاهش یافت و در آوریل 2026 با افت 3.5 درصدی به 33 میلیارد و 500 میلیون مترمکعب رسید. در هند نیز محدودیت واردات و افزایش قیمت گاز، مصرف را برای دومین ماه پیاپی کاهش داد؛ بهگونهای که حجم مصرف با افت 7.2 درصدی به 5 میلیارد و 100 میلیون مترمکعب رسید.
در هند نیز مصرف گاز در بخشهای تولید کود شیمیایی، پتروشیمی، پالایشگاهی و نیروگاهی بهترتیب 3، 41، 24 و 24 درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافت.
در ایالاتمتحده نیز کاهش تقاضا در بخشهای خانگی، تجاری و صنعتی باعث شد مصرف گاز در ماه مه با افت 0.8 درصدی به 64 میلیارد و 100 میلیون مترمکعب برسد.
رشد محدود مصرف در اروپا
درمقابل، افزایش تقاضا در بخشهای صنعت و نیروگاهی اروپا سبب شد مصرف گاز این اتحادیه در ماه مه با رشد 2.3 درصدی نسبت به سال گذشته به 19 میلیارد مترمکعب برسد.
برآوردها نشان میدهد مصرف جهانی گاز در پایان سال 2026 حدود یکدرصد کمتر از سال قبل خواهد بود. بااینحال، افزایش تولید داخلی، توسعه ذخیرهسازی گاز و استفاده بیشتر از سوختهای جایگزین توانسته است بخشی از فشار ناشی از محدودیت بازار الانجی را جبران کند.
تولید جهانی گاز؛ خاورمیانه زیر فشار بحران
از سوی دیگر، تولید جهانی گاز در آوریل 2026 با کاهش 3.6 درصدی نسبت به پارسال به 338 میلیارد مترمکعب رسید. مهمترین عامل این افت، کاهش شدید عرضه در خاورمیانه به دلیل تداوم تنشهای ژئوپلیتیکی و محدودیتهای ایجادشده در تنگه هرمز بود؛ بهگونهای که عرضه این منطقه بیش از 30 درصد کاهش یافت و قطر بیشترین افت تولید را ثبت کرد.
درمقابل، افزایش تولید در آمریکای شمالی و اوراسیا بخشی از کاهش عرضه خاورمیانه را جبران کرد.
آمریکای شمالی با سهم 33 درصدی، بزرگترین تولیدکننده گاز جهان در آوریل بود. پس از آن، اوراسیا با 21 درصد و آسیا ـ اقیانوسیه با 18 درصد قرار گرفتند. سهم خاورمیانه نیز که پیش از بحران معمولاً رتبه دوم یا سوم تولید جهانی را در اختیار داشت، به 13 درصد کاهش یافت.
درمجموع، تولید جهانی گاز در چهار ماه نخست سال با افت یکدرصدی به یکهزار و 390 میلیارد مترمکعب رسید.
تجارت الانجی؛ سومین ماه متوالی کاهش واردات
اختلال در صادرات الانجی قطر و اماراتمتحده عربی به دلیل محدودیتهای عبور از تنگه هرمز، واردات جهانی الانجی را نیز تحتتأثیر قرار داد.
درنتیجه، واردات جهانی الانجی برای سومین ماه متوالی کاهش یافت و با افت 4.6 درصدی به 32 میلیون 870 هزار تن رسید. کاهش واردات در آسیا و اروپا، مهمترین عامل این روند بود؛ هرچند افزایش واردات در آمریکای لاتین و حوزه کارائیب بخشی از آن را جبران کرد.
واردات الانجی آسیا با کاهش 3.5 درصدی به 20 میلیون و 790 هزار تن رسید و اروپا نیز با ثبت افت 11 درصدی، شدیدترین کاهش ماهانه خود از نوامبر 2024 را تجربه کرد و واردات آن به 9 میلیون و 210 هزار تن محدود شد.
کاهش عرضه الانجی از غرب آسیا و هدایت بخشی از محمولههای آمریکا و نیجریه به بازارهای آسیا و مصر به دلیل قیمتهای بالاتر، از مهمترین عوامل افت واردات اروپا بود.
در بخش صادرات نیز حجم صادرات جهانی الانجی در ماه مه با کاهش 5.8 درصدی به پایینترین سطح از ژوئیه 2024 رسید. بااینحال، ایالاتمتحده، استرالیا و روسیه همچنان بزرگترین صادرکنندگان الانجی جهان بودند.
باوجوداین، در مجموع پنج ماه نخست سال، واردات جهانی الانجی با رشد 1.5 درصدی به 181 میلیون و 670 هزار تن رسید و صادرات نیز 1.9 درصد افزایش یافت. همچنین، تجارت گاز از طریق خطوط لوله با رشد یکدرصدی به 256 میلیارد مترمکعب رسید.
وضعیت ذخیرهسازی گاز
ماه مه همزمان با فصل تزریق گاز به مخازن زیرزمینی نیمکره شمالی، روند ذخیرهسازی را تقویت کرد. در اتحادیه اروپا، حجم ذخایر گاز به 38 میلیارد مترمکعب، معادل 36 درصد ظرفیت مخازن رسید؛ درحالیکه این رقم سال گذشته 46 میلیارد مترمکعب بود.
در آمریکا نیز ذخایر گاز به 68 میلیارد مترمکعب، معادل 50 درصد ظرفیت مخازن افزایش یافت که اندکی بیش از مدت مشابه سال قبل است.
درمقابل، ذخایر الانجی ژاپن و کره جنوبی به دلیل کمبود محمولهها و افزایش شدید قیمتها با افت 31 درصدی به 8 میلیارد مترمکعب رسید.
قیمتها همچنان صعودی
بازار جهانی گاز در ماه مه همچنان تحتتأثیر تنشهای خاورمیانه و نگرانی از محدودیت عرضه قرار داشت. همزمان، تعمیرات برنامهریزیشده و توقفهای ناخواسته در برخی تأسیسات الانجی آمریکا و استرالیا نیز انتظارات عرضه را کاهش داد و به رشد قیمتها دامن زد.
میانگین قیمت گاز شاخص «تیتیاف» هلند با افزایش 4 درصدی نسبت به ماه پیش به 16.24 دلار در هر میلیون بیتییو رسید که 40 درصد بیشتر از مدت مشابه پارسال بود.
در بازار شمال شرق آسیا نیز قیمت الانجی با رشد 9 درصدی به 18.03 دلار در هر میلیون بیتییو رسید؛ رقمی که نسبت به مه 2025 حدود 55 درصد افزایش نشان میدهد.
در آمریکای شمالی نیز قیمت شاخص «هنری هاب» با افزایش 6 درصدی و در پی انتظار رشد مصرف تابستانی، به 2.94 دلار در هر میلیون بیتییو رسید.