نگاهی به دومین روز سی‌ونهمین اجلاس رؤسای آموزش و پرورش؛ جای خالی رسانه‌ها

فصل تجارت - روز دوم سی‌ونهمین اجلاس رؤسای آموزش و پرورش کشور در اردوگاه شهید باهنر، برخلاف ظاهر رسمی و برنامه‌ریزی‌شده‌اش، حاشیه‌های قابل توجهی داشت؛ از حضور وزیر امور خارجه و تشکر ویژه وزیر آموزش و پرورش از دستگاه دیپلماسی تا رونمایی از آمار‌های جدید درباره امتحانات نهایی و برنامه درسی. اما شاید یکی از قابل تأمل‌ترین حواشی روز، همچنان محدودیت حضور خبرنگاران در محل اصلی اجرای مراسم بود.

دومین روز سی و نهمین اجلاس روسای آموزش و پرورش کشور در روز دوشنبه 26 مرداد 1405 از همان ابتدا با یک چهره متفاوت نسبت به روز نخست همراه شد؛ سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، مهمان ویژه برنامه بود و حضور او باعث شد بخش‌هایی از برنامه روز دوم رنگ و بوی سیاست خارجی و تحولات اخیر کشور بگیرد. 
خبرنگاران پشت در؛ رسانه در اجلاس آموزش و پرورش!
یکی از حاشیه‌های قابل توجه روز دوم، محدودیت ورود خبرنگاران همچون روز اول اجلاس به محل اصلی اجرای مراسم بود. خبرنگاران برای پوشش برنامه در محل اجلاس حضور داشتند، اما اجازه ورود به سالن اصلی اجرای مراسم را نداشتند و بخش اصلی برنامه را از فضای اختصاص‌یافته به رسانه‌ها دنبال کردند.
این اتفاق از آن جهت قابل تأمل بود که موضوع اصلی اجلاس، «مدرسه»، «دانش‌آموز»، «معلم» و «پاسخگویی» است و در نخستین روز نیز مسئولان بر اهمیت نقش رسانه در روایت و انعکاس عملکرد آموزش و پرورش تأکید کرده بودند.
در واقع، یک تناقض کوچک، اما معنادار شکل گرفت؛ در اجلاسی که از رسانه و نقش آن در روایتگری سخن گفته می‌شد، خبرنگاران برای روایت بخشی از برنامه باید بیرون از سالن اصلی می‌ماندند.
نکته جالب اینکه در برنامه‌های جانبی و تخصصی اجلاس، نشست‌های خبری با حضور اصحاب رسانه برگزار شد؛ از جمله نشست خبری رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی حجت الاسلام لطیفی.
عراقچی؛ مهمان غیرآموزشی اجلاس
حضور وزیر امور خارجه در اجلاس آموزش و پرورش، یکی از متفاوت‌ترین قاب‌های روز دوم بود.
عراقچی در شرایطی به جمع مدیران آموزش و پرورش آمد که هنوز بخش قابل توجهی از ادبیات رسمی کشور تحت تأثیر تحولات جنگ اخیر و مسائل سیاست خارجی قرار دارد.
وزیر آموزش و پرورش نیز در این مراسم از تلاش‌های شبانه‌روزی و خستگی‌ناپذیر عراقچی و دستگاه دیپلماسی در دفاع از منافع ملی تقدیر کرد.
به این ترتیب، برای ساعاتی سالن آموزش و پرورش میزبان یکی از اصلی‌ترین چهره‌های سیاست خارجی کشور بود؛ اتفاقی که در یک اجلاس تخصصی تعلیم و تربیت، از حاشیه‌های متفاوت روز دوم محسوب می‌شد.
علیرضا کاظمی در دومین روز اجلاس، علاوه بر ارائه گزارش عملکرد، به حمایت‌های مجلس از آموزش و پرورش اشاره کرد.
اما یکی از جملات متفاوت او اشاره به حضور دو وزیر آموزش و پرورش در دولت چهاردهم بود؛ کاظمی از محسن حاجی‌میرزایی، رئیس دفتر رئیس‌جمهور، به عنوان یکی از فرصت‌های مهم برای نظام تعلیم و تربیت یاد کرد.
این تعبیر در فضای اجلاس مورد توجه قرار گرفت؛ چرا که حاجی‌میرزایی خود سابقه وزارت آموزش و پرورش را در کارنامه دارد.
آموزش و پرورش نباید حاشیه‌نشین شود
محمدباقر قالیباف در روز دوم اجلاس حضور فیزیکی نداشت، اما پیام رئیس مجلس برای اجلاس قرائت شد.
محور اصلی پیام او، جایگاه آموزش و پرورش در ساختار حکمرانی بود.
قالیباف تأکید کرد آموزش و پرورش نباید در اولویت‌های کشور به حاشیه رانده شود و این نهاد را «تمدن‌ساز و آینده‌ساز» توصیف کرد.
پیام رئیس دستگاه قانون‌گذار کشور برای مدیران نظام تعلیم و تربیت حاضر در اجلاس بیانگر این نکته بود که مسئله آموزش و پرورش صرفاً یک موضوع اداری و وزارتخانه‌ای نیست و باید در سطح سیاست‌گذاری کلان کشور دیده شود.
یک میلیون و 750 هزار دانش‌آموز پای امتحان نهایی
یکی از نکات مهم روز دوم، آمار ارائه‌شده از سوی عبدالرضا فولادوند، رئیس مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش بود.
به گفته او، یک میلیون و 750 هزار دانش‌آموز در آزمون‌های نهایی شرکت کردند و در مجموع 11 میلیون آزمون برگزار شد.
این امتحانات در 5هزار و 500 مرکز آزمون برگزار شده است.
فولادوند همچنین اعلام کرد تاکنون 93 درصد آزمون‌های پایه یازدهم و 89 درصد آزمون‌های پایه دوازدهم تصحیح شده است.
این آمار از آن جهت اهمیت دارد که امتحانات نهایی و نحوه اجرای آن، طی دو سال اخیر به یکی از مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین موضوعات نظام آموزشی و کنکور تبدیل شده است.
تغییر در برنامه درسی
در دومین روز اجلاس، نشست خبری حجت الاسلام و المسلمین علی لطیفی، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی که در روز نخست، برگزار نشده بود این بار با حضور حداقلی رسانه‌ها برگزار شد.
لطیفی از اجرای «زیست‌بوم جدید برنامه درسی دوره اول ابتدایی» در 200 مدرسه از مهر 1405 خبر داد.
موضوع فقط تغییر چند کتاب درسی نیست؛ بلکه به گفته سازمان پژوهش، این طرح با نگاه متفاوتی به فرآیند یاددهی ـ یادگیری دنبال می‌شود.
یعنی در حالی که یک بخش اجلاس درباره نیروی انسانی و بخش دیگر درباره امتحانات نهایی صحبت می‌کرد، در گوشه دیگری از اردوگاه شهید باهنر، نسخه جدیدی از برنامه درسی ابتدایی در حال معرفی بود.
معلم؛ شغل یا مأموریت؟
یکی از جملات قابل توجه روز دوم از سوی رئیس سازمان برنامه و بودجه مطرح شد.
وی با تأکید بر کیفیت نیروی انسانی گفت: «معلم را برای ساختن نسل آینده جذب می‌کنیم، نه صرفاً برای اشتغال‌زایی.»
این جمله در واقع به یکی از چالش‌های قدیمی آموزش و پرورش اشاره داشت؛ اینکه استخدام معلم باید بر مبنای شایستگی حرفه‌ای و مأموریت تربیتی انجام شود، نه صرفاً به عنوان راهکاری برای ایجاد فرصت شغلی.
در همین چارچوب، مسئله جذب و تربیت معلم در اجلاس امسال جایگاه ویژه‌ای داشت؛ پیش‌تر نیز اعلام شده بود که حدود 25 هزار دانشجومعلم جدید در سال تحصیلی جدید به دانشگاه فرهنگیان افزوده خواهند شد.
آمار دانشگاه فرهنگیان نیز از دیگر فکت‌های مهم اجلاس بود. بر اساس اعلام سرپرست دانشگاه فرهنگیان، حدود 25 هزار دانشجومعلم در سال تحصیلی جدید به این دانشگاه افزوده می‌شوند و تقریباً دو برابر این تعداد برای فرآیند ارزیابی معرفی خواهند شد.
این آمار در کنار تأکید مسئولان بر کمبود نیروی انسانی، نشان می‌دهد مسئله تأمین معلم همچنان یکی از محور‌های اصلی سیاست‌گذاری آموزش و پرورش است.
یک سامانه برای تجربه‌های مدیران
از حواشی فناورانه اجلاس نیز راه‌اندازی سامانه تجارب برتر رؤسای آموزش و پرورش بود.
هدف از این سامانه، ثبت و به اشتراک گذاشتن تجربه‌های مدیریتی رؤسای آموزش و پرورش عنوان شده است؛ یعنی قرار است تجربه‌هایی که در یک منطقه یا استان جواب داده‌اند، صرفاً در همان منطقه باقی نمانند و در اختیار سایر مدیران قرار گیرند. اما پرسشی که این ایده جالب را در ابهام فرو می‌برد این است که ایجاد این میزان سامانه آیا لازم است؟ 
آیا ایجاد یک سامانه جامع که پاسخ‌گوی همه نیاز‌های ذی‌نفعان نظام تعلیم و تربیت باشد از معلم و دانش آموز تا مدیر و کارشناس از صف تا ستاد و حتی خبرنگاران در بودجه اندکی که بیش از 97 درصد آن صرف حقوق نیروی انسانی می‌شود، تاثیرگذار نیست؟
هر چند همین به ظاهر یک سامانه اداری پرابهام اگر واقعاً به اشتراک‌گذاری تجربه‌های موفق منجر شود، می‌تواند یکی از خروجی‌های ماندگار اجلاس سی و نهم باشد.
از سالن اجلاس تا نشست‌های تخصصی
روز دوم فقط به مراسم اصلی خلاصه نشد.
در حاشیه اجلاس، نشست‌های تخصصی متعددی با حضور معاونان و رؤسای سازمان‌های مختلف آموزش و پرورش برگزار شد و خبرنگاران نیز برای پوشش این بخش‌ها امکان حضور داشتند.
برای نمونه، نشست خبری رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی درباره برنامه درسی جدید دوره ابتدایی برگزار شد؛ نشستی که عملاً یکی از معدود فرصت‌های ارتباط مستقیم خبرنگاران با مدیران تخصصی وزارتخانه در روز دوم بود.
سی‌ونهمین اجلاس رؤسای آموزش و پرورش در روز دوم تلاش کرد تصویر یک وزارتخانه در حال تحول را ارائه کند؛ وزارتخانه‌ای که همزمان با مسئله معلم، امتحانات نهایی، برنامه درسی، فناوری، عدالت آموزشی و آثار جنگ مواجه است.
اما در کنار همه این موضوعات، یک حاشیه هم در ذهن خبرنگاران باقی ماند:
اگر رسانه قرار است روایتگر عملکرد آموزش و پرورش باشد، چرا خبرنگار نباید امکان حضور با گوشی موبایل که امروز تنها ابزار اصلی حرفه‌ای شغل اوست در محل اصلی اجرای مراسم و مشاهده مستقیم آنچه در اجلاس می‌گذرد را داشته باشد؟
این پرسش زمانی جدی‌تر می‌شود که در همان اجلاس، مسئولان بار‌ها بر اهمیت پاسخگویی، مشارکت‌پذیری و نقش رسانه تأکید کردند. از سوی دیگر، رئیس ستاد برگزاری اجلاس نیز پیش‌تر از رسانه‌ها به عنوان مسئولان «روایتگری و انعکاس اخبار اجلاس» یاد کرده بود.
روز دوم به پایان رسید؛ مدیران از سالن خارج شدند، نشست‌های تخصصی ادامه پیدا کرد و خبرنگاران خبرهایشان را از بیرون سالن و از طریق نشست‌های جانبی و روابط عمومی دنبال کردند.
روز نخست مقام عالی و حقیقنا جهادی نظام تعلیم و تربیت کشور برای یک نشست رسانه‌ای وعده روز اختتامیه را داد. پس انتظار می‌رود، مرکز اطلاع رسانی وزارت آموزش و پرورش دستکم در آیین اختتامیه که تنها خبرنگاران تخصصی حوزه در آن حضور دارند، ساعتی را برای نشست خبری وزیر با اهالی رسانه تدارک ببیند تا تلاش‌ها و تحولات بنیادین علیرضا کاظمی بیش از همیشه به ذی‌نفعان منعکس شود. 
شاید یکی از مهم‌ترین حاشیه‌های اجلاس همین باشد: در رویدادی که درباره مدرسه و نسل آینده سخن می‌گوید، رسانه همچنان باید برای رسیدن به متن اتفاقات، از پشت در‌ها روایتگر باشد!
انتهای پیام/