فصل تجارت - دونالد ترامپ جنگ با ایران را با وعدههایی بزرگ درباره تغییر موازنه قدرت در خاورمیانه، امنیت انرژی و کنترل تنگه هرمز آغاز کرد؛ اما اکنون، چند ماه بعد، یکی از فوریترین مسائل دولت او به چیزی بسیار زمینیتر تبدیل شده است: چگونه قیمت گوشت چرخکرده را برای خانوادههای آمریکایی پایین بیاورند.
تصمیم جدید ترامپ برای تسهیل واردات 300 هزار تن گوشت چرخکرده طی 90 روز، اگرچه در ظاهر اقدامی اقتصادی و محدود است، اما در واقع تصویری از تغییر مسئله دولت آمریکا از «قدرتنمایی خارجی» به «هزینه زندگی داخلی» ارائه میکند.
ترامپ روز جمعه اعلام کرد این میزان گوشت بدون تحمیل تعرفههای خارج از سهمیه وارداتی وارد آمریکا خواهد شد و مدعی شد گوشت وارداتی 25 درصد پایینتر از قیمت فعلی بازار عرضه میشود. کاخ سفید هنوز جزئیات توافق، از جمله کشورهای تأمینکننده و سازوکار تضمین این کاهش قیمت را اعلام نکرده است. نکته مهمتر اما آن است که این تصمیم در شرایطی گرفته شده که آمریکا با کوچکترین گله های گاو خود از دهه 1950 مواجه است؛ حدود 86.2 میلیون رأس گاو و گوساله.
ترامپ که سیاست تعرفهای را یکی از ابزارهای اصلی تقویت تولید داخلی معرفی میکرد، اکنون برای کاهش قیمت یکی از اقلام محبوب سفره آمریکایی، ناچار است عرضه خارجی را افزایش دهد. این نخستین بار هم نیست. دولت او در فوریه مجوز واردات سالانه 80 هزار تن گوشت کمچرب از آرژانتین را بدون تعرفه صادر کرده بود؛ محصولی که بخش مهمی از آن برای ترکیب با گوشت داخلی و تولید گوشت چرخکرده استفاده میشود. اگرچه موضوع تعرفه می تواند در اتخاذ تصمیم جدید مهم باشد اما تعرفه این ماجرا بیشتر یک حاشیه است تا متن اصلی. متن اصلی، بحران هزینه زندگی در آمریکاست.
اما چرا گوشت چرخکرده تا این اندازه برای ترامپ مهم شده است؟ پاسخ را باید در زنجیرهای جستوجو کرد که از جنگ و انرژی آغاز میشود و در فروشگاههای آمریکا به پایان میرسد.
جنگ ایران ابتدا بازار انرژی را تحت تأثیر قرار داد. اگرچه قیمت نفت از اوج اولیه خود فاصله گرفته، اما آثار شوک انرژی بر فرآوردهها، بهویژه گازوئیل، همچنان باقی است. رویترز در ژوئن گزارش داد قیمت گازوئیل در آمریکا از زمان آغاز جنگ بیش از 40 درصد افزایش یافته و این افزایش مستقیماً هزینه عملیات کشاورزی را بالا برده است.
اکنون با نزدیک شدن به فصل برداشت، فشار حتی شدیدتر شده است. اکسیوس گزارش داده قیمت گازوئیل در اواسط اوت به سطوحی رسیده که در یک دهه گذشته کمسابقه بوده و سوخت در برخی محصولات حدود 3 تا 5 درصد هزینه تولید را تشکیل میدهد. افزایش همزمان قیمت کود نیز بدلیل بالا رفتن قیمت علوفه،حاشیه سود کشاورزان آمریکایی را تحت فشار قرار داده است.
بنابراین رابطه جنگ با قیمت مواد غذایی را نمیتوان فقط در قیمت نفت خلاصه کرد. سوخت گرانتر یعنی کشاورزی گرانتر، حملونقل گرانتر و در نهایت غذای گرانتر. گازوئیزلی که تراکتور و کمباین را حرکت میدهد، همان سوختی است که هزینه حمل خوراک دام و محصولات کشاورزی را نیز افزایش میدهد. از همین رو، بحران انرژی میتواند با فاصله زمانی خود را در قیمت مواد غذایی نشان دهد.
گوشت چرخکرده در این میان به نمادی بسیار مناسب تبدیل شده است؛ کالایی که برخلاف شاخصهای پیچیده اقتصادی، افزایش قیمت آن مستقیماً توسط مصرفکننده احساس میشود. دولت ترامپ اکنون تلاش میکند با افزایش عرضه، این فشار را موقتاً کاهش دهد؛ اما این اقدام یک واقعیت مهم را نیز آشکار میکند: تولید داخلی آمریکا در کوتاهمدت توان افزایش سریع عرضه گوشت را ندارد.
از منظر سیاسی، مسئله حساستر است. ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره با افت محسوس محبوبیت مواجه شده است. نظرسنجی اخیر Reuters/Ipsos میزان تأیید عملکرد او را تنها 33 درصد نشان میدهد؛ پایینترین سطح دوران ریاستجمهوری او. در همین نظرسنجی، نگرانی گستردهای درباره طولانی شدن جنگ ایران وجود دارد. پیشتر نیز نظرسنجی Reuters/Ipsos نشان داده بود تنها 35 درصد آمریکاییها از جنگ حمایت میکنند و 58 درصد انتظار داشتند وضعیت قیمت بنزین بدتر شود.
این اعداد نشان میدهد مشکل ترامپ دیگر فقط نحوه توضیح جنگ در واشنگتن نیست؛ جنگ زمانی به تهدید سیاسی تبدیل میشود که اثر آن به جیب رأیدهنده برسد. قیمت بنزین، گازوئیل و مواد غذایی، برخلاف بحثهای ژئوپلیتیکی، هر روز مقابل چشم شهروند آمریکایی قرار دارد.
از این منظر، اقدام اخیر ترامپ درباره گوشت چرخکرده را باید فراتر از یک تصمیم تجاری دید. رئیسجمهور آمریکا در حال تلاش برای تبدیل یک بحران بزرگ و پرهزینه خارجی به مجموعهای از دستاوردهای کوچک و ملموس داخلی است؛ از کاهش قیمت سوخت گرفته تا کنترل قیمت گوشت. مسئله این است که آیا این اقدامات میتوانند پیش از انتخابات کنگره، آثار اقتصادی جنگ را از ذهن رأیدهندگان پاک کنند یا نه.
ترامپ جنگ را با هرمز و نفت آغاز کرد؛ اما اکنون بخشی از نبرد سیاسی او در داخل آمریکا در قفسه فروشگاهها جریان دارد. اکنون نگرانی اصلی کاخ سفید این ایت که ممکن است رأیدهنده آمریکایی درباره آینده سیاست خارجی ترامپ نه با نقشه خلیج فارس_ که در آنجا هم موفقیتی نداشته است_ بلکه با قیمت یک کیلو گوشت چرخکرده، یک گالن بنزین و هزینه پر کردن باک خودرو تصمیم بگیرد.