فصل تجارت - رئیس کارگروه ارزیابی الگوهای مدیریت تولید، مصرف و توزیع بنزین کمیسیون انرژی مجلس،ن خستین نشست این کارگروه باحضور اعضا و نمایندگان دستگاه های مختلف اجرایی را تشریح کرد.
فرهاد شهرکی در گفت و گو با خبرنگار خانه ملت در تشریح نخستین نشست «کارگروه ارزیابی الگوهای مدیریت تولید،مصرف و توزیع بنزین» کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، در روز شنبه (31 مردادماه) گفت: این جلسه با حضور اعضای کمیسیون انرژی، مدیران شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران، نمایندگان وزارت امور اقتصادی و دارایی، سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، سازمان برنامه و بودجه کشور، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، بانک مرکزی، مرکز پژوهشهای مجلس، انجمن صنفی CNG و انجمن کارفرمایی صنعت پالایش نفت برگزار شد.
وی ادامه داد:در این نشست، راهبردهای مدیریت تراز بنزین کشور با اولویت اجرای تکالیف قانونی و بهرهگیری از ظرفیت سیاستهای غیرقیمتی مورد بررسی قرار گرفت.
نایبرئیس اول کمیسیون انرژی مجلس و رئیس کارگروه با اشاره به شرایط اقتصادی کشور، وضعیت معیشتی خانوارها و ضرورت صیانت از تابآوری اقتصادی و اجتماعی جامعه تأکید کرد: در مقطع فعلی، اجرای سیاستهای قیمتی در حوزه بنزین توصیه نمیشود و پیش ازهر تصمیمی که به افزایش مستقیم هزینه خانوار منجر شود، باید ظرفیت تکالیف قانونی اجرانشده و ابزارهای غیر قیمتی بهطور کامل فعال شود.
شهرکی عنوان کرد: برهمین اساس،اجرای تکالیف قوانین بودجه سالهای 1402 و 1403 درباره افزایش سهم استفاده از کارت سوخت شخصی،کاهش وابستگی به کارتهای اضطراری جایگاهها، شناسایی تراکنشهای غیرمتعارف، مقابله با انحراف بنزین یارانهای از بخش حمل و نقل، تکمیل صورتحساب الکترونیکی سوخت و توسعه زیرساخت های هوشمند در زمره محورهای فوری مورد تأکید قرار گرفت.
به گفته وی:در نشست کارگروه همچنین تصریح شد که مدیریت ناترازی بنزین را نمیتوان به یک متغیر، به ویژه قیمت، تقلیل داد. مسئله موجود حاصل برهمکنش رشد تقاضا، مصرف ویژه بالای بخشی از ناوگان، کاهش سهم CNG، محدودیت رشد ظرفیت پایدار پالایشگاهی،انحراف بخشی از مصرف و تأخیر در اجرای زیرساختهای هوشمند است؛ از اینرو، پاسخ مؤثر نیز باید مجموعهای هماهنگ از سیاستهای سمت عرضه و تقاضا باشد.
گزارشی از آخرین وضعیت بازار بنزین
نماینده مردم سیستان در مجلس دوازدهم در ادامه بیان کرد: در این جلسه همچنین،مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران گزارشی از آخرین وضعیت بازار بنزین ارائه کرد. براساس این گزارش، مصرف بنزین در روز جمعه 30 مردادماه به حدود 138 میلیون لیتر رسید؛درحالیکه مصرف جمعه 23 مردادماه حدود 121 میلیون لیتر گزارش شده بود.
وی افزود: بنابراین گزارش؛متوسط تولید روزانه بنزین از مجموع تولید 10 پالایشگاه، سایر منابع و تولید حاصل از اختلاط در مردادماه حدود 131 میلیون لیتر در روز اعلام شد؛ رقمی که در مقایسه با حدود 121 میلیون لیتر اعلامشده برای سال 1404، از افزایش حدود 8 درصدی حکایت دارد.از سوی دیگر، متوسط مصرف شهریورماه حدود 138.5 میلیون لیتر در روز پیشبینی شده است. بر این مبنا، در صورت تثبیت عرضه در سطح 131 میلیون لیتر، شکاف روزانه تولید و مصرف حدود 7.5 میلیون لیتر خواهد بود؛ یعنی حدود 232.5 میلیون لیتر در یک ماه 31روزه.
رئیس کارگروه ارزیابی الگوهای مدیریت تولید،مصرف و توزیع بنزین کمیسیون انرژی مجلس،یادآورشد:بنابر تاکید نمایندگان؛اتکای مستمر به واردات یا برداشت از ذخایر برای پوشش این شکاف،بدون اصلاح عوامل ساختاری مصرف و عرضه،نمیتواند راهکاری پایدار تلقی شود و لازم است ظرفیت هریک از سیاستهای جایگزین برحسب «میلیون لیتر در روز» محاسبه شود.
ارزیابی تجربه کرمان و اجرای طرح در سیستانوبلوچستان
نماینده مردم سیستان در مجلس به ارزیابی تجربه مدیریت توزیع بنزین در استان کرمان به عنوان یکی دیگر از محورهای جلسه اشاره و تاکید کرد: براساس گزارش ارائهشده، مصرف بنزین این استان در مردادماه 1405 نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود 23 میلیون لیتر کاهش یافته است.در این الگو، استفاده از کارتهای اضطراری عمومی جایگاهها محدود و در مقابل، 40 لیتر سهمیه نرخ سوم به کارت سوخت خودروهای مشمول افزوده شده است. ترکیب سهمیه شامل 60 لیتر با نرخ 1500 تومان، 50 لیتر با نرخ 3000 تومان و 40 لیتر با نرخ 5000 تومان اعلام شد.
وی ادامه داد: براساس گزارش دستگاه اجرایی، اجرای طرح با کاهش صف جایگاهها و بهبود نسبی شرایط عرضه همراه بوده است. با این حال، کارگروه بر ضرورت ارزیابی دقیق اثر طرح بر مصرف واقعی،میزان استفاده از کارت شخصی، CNG، تراکنشهای غیرمتعارف و رضایتمندی عمومی تأکید کرد تا سهم هر عامل در کاهش مصرف مشخص شود.
شهرکی با تاکید براینکه این الگو قرار است از ابتدای شهریور در سیستانوبلوچستان نیز با لحاظ ویژگیهای اقلیمی، مسافت های طولانی،محدودیت حمل و نقل عمومی و نیاز بیشتر به تردد اجرا شود،مطرح کرد: سهمیه نرخ سوم در این استان 50 لیتر پیشبینی شده و برای مسافران،خودروهای امدادی،موارد اضطراری و متقاضیانی که در انتظار صدورکارت سوخت شخصی هستند، استفاده کنترل شده از کارت اضطراری در تعدادی از جایگاههای منتخب حفظ خواهد شد.
CNG؛ ظرفیتی که بخش مهمی از آن بلااستفاده مانده است
رئیس کارگروه ارزیابی الگوهای مدیریت تولید،مصرف و توزیع بنزین به وضعیت CNG در کشور اشاره و عنوان کرد: بخش مهم دیگری از جلسه به بررسی وضعیت CNG اختصاص داشت. براساس گزارش رئیس هیئتمدیره انجمن صنفی CNG، ظرفیت عرضه این سوخت در کشور حدود 35 میلیون مترمکعب در روز و تعداد جایگاههای فعال حدود 2500 جایگاه است؛ اما مصرف روزانه از 22.5 میلیون مترمکعب در سال 1402 به 19 میلیون مترمکعب در 1403، 16 میلیون مترمکعب در 1404 و حدود 14.5 میلیون مترمکعب در سال جاری کاهش یافته است.
وی تاکید کرد: این روند در شرایطی رخ داده که حدود 4.5 میلیون خودروی دوگانهسوز در کشور وجود دارد و طبق گزارش ارائه شده، حدود 90 درصد تاکسی ها و 45 درصد وانتها دوگانه سوز هستند.
شهرکی مطرح کرد:در این جلسه یک پرسش اساسی مطرح شد که چرا با وجود سرمایهگذاری قابل توجه برای ایجاد جایگاهها و تبدیل خودروها،سهم واقعی CNG در سبد سوخت حمل و نقل کاهش یافته است. بررسی اقتصاد استفاده از CNG، وضعیت فنی ناوگان، ایمنی مخازن، دسترسی به جایگاه ها، سیاست سهمیهای خودروهای دوگانه سوز و نحوه جبران صرفه جویی از محورهایی است که باید تعیین تکلیف شود.
نائب رئیس کمیسیون انرژی مجلس افزود: بنابر گزارش ارائه شده از کرمان؛پس از محدود شدن کارتهای اضطراری در این استان،مصرف CNG حدود 6 درصد افزایش یافته و بیش از 5 هزار تقاضای جدید برای تبدیل خودروها به دوگانهسوز ثبت شده است. این تجربه از منظر کارگروه نشان میدهد سیاست گذاری صحیح در حوزه دسترسی و سهمیه میتواند بدون تغییر قیمت بنزین، رفتار مصرفکننده را به سمت سوخت جایگزین هدایت کند.
سهم پایین خودروهای دوگانهسوز در تولیدات جدید
وی به بررسی عملکرد صنعت خودرو در این نشست اشاره کرد و گفت: براساس گزارش ارائه شده، سهم خودروهای دوگانه سوز در تولیدات جدید برخی خودروسازان داخلی حدود 3 درصد است؛ موضوعی که با وجود ناترازی بنزین و ظرفیت ایجادشده در شبکه CNG ،نیازمند بازنگری سیاست صنعتی ارزیابی شد.
شهرکی ادامه داد: در این بخش، به ویژه بر خودروهای تجاری سبک و وانتهای پرمصرف تأکید شد و کارگروه خواستار بررسی برنامه وزارت صمت و خودروسازان برای کاهش مصرف ویژه ناوگان، افزایش تولید خودرو های دوگانهسوز، هیبریدی و برقی و بازنگری در تولید خودروهای پرمصرف صرفاً بنزینی به دوگانه سوز شد.
رئیس کارگروه ارزیابی الگوهای مدیریت تولید،مصرف و توزیع بنزین با اشاره به موضوع مطالبات معوقه 4 هزار میلیارد تومانی شرکتهای فعال در تبدیل خودروها به دوگانه سوز،مطرح کرد: در این نشست ،معاون «سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی» نیز با تاکید برسازوکار ماده 12 قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر،بر ضرورت تعیین دقیق صرفه جویی تحقق یافته و تعیین تکلیف مطالبات مجریان تأکید کرد.
انتقال یارانه بنزین به کارت بانکی؛ تأکید بر امنیت و استمرار خدمت
نماینده مردم سیستان در مجلس شورای اسلامی بیان کرد:یکی از محورهای راهبردی نشست، بررسی پیشرفت طرح انتقال یارانه بنزین به کارت بانکی بود. معاون سیاستگذاری و راهبری اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی اعلام کرد که پایلوت نخست طرح در سه جایگاه تهران شامل "شهدا"، "وحدت اسلامی" و "آزادی" اجرا و اشکالات اولیه آن شناسایی شده است.
وی افزود: مرحله دوم «طرح انتقال یارانه بنزین به کارت بانکی» برای اجرا در استانها در دست آمادهسازی است و بر اساس گزارش ارائهشده، حدود 50 درصد جایگاه های منتخب هر استان و در همدان 100 درصد جایگاهها را پوشش خواهد داد. همچنین مشارکت هزار کاربر منتخب در هر استان در فرایند آزمایشی پیشبینی شده است.
رئیس کارگروه ارزیابی الگوهای مدیریت تولید،مصرف و توزیع بنزین،درادامه اظهار داشت:در این جلسه تاکید شد که ارزیابی این پروژه صرفاً نباید بر سهولت پرداخت متمرکز باشد. تاب آوری سایبری، حفاظت از دادههای هویتی و بانکی، امکان ادامه خدمت هنگام قطع اینترنت، اختلال شبکه بانکی یا مخابرات، جلوگیری از تراکنش تکراری و وجود سازوکار پشتیبان از شروط اساسی توسعه ملی این سامانه است.
وی با اشاره به اینکه بنابر توضیحات ارائهشده، اخذ تأییدیه های امنیتی «مرکز مدیریت راهبردی افتا» و تکمیل تجهیزات حفاظتی پیش نیاز مرحله بعدی است و سامانه برای ادامه خدمت آفلاین در شرایط اختلال طراحی شده است،یادآور شد:همزمان، پروژه صدور صورتحساب الکترونیکی سوخت شرکت ملی پخش نیز بررسی شد.براساس گزارش ارائه شده، حدود 700 میلیارد تومان برای سختافزار و نرمافزار این پروژه هزینه شده و پیشرفت مالی آن حدود 80 درصد اعلام شده است.
شهرکی در ادامه بیان کرد:همچنین، مقرر شد ظرفیت سامانه شرکت ملی پخش از منظر استفاده بهعنوان زیرساخت پشتیبان مستقل و پدافند غیرعامل بررسی شود؛ مشروط بر اینکه استقلال فنی، امنیت، قابلیت بهروزرسانی و امکان ورود سریع به مدار خدمت در شرایط بحران احراز شود.
متانول؛ تصمیمی صرفاً پس از احراز استاندارد و سازگاری با ناوگان
وی افزود: در بخش فنی جلسه،استفاده محدود از متانول همراه با مواد پایدارکننده به عنوان یکی از گزینههای مورد مطالعه برای افزایش حجم قابل عرضه بنزین مطرح شد.
رئیس کارگروه ارزیابی الگوهای مدیریت تولید،مصرف و توزیع بنزین با بیان اینکه بنابر تاکیدات کارگروه؛ افزایش حجمی عرضه به تنهایی نمیتواند مبنای تصمیم برای استفاده تجاری از یک جزء اختلاط باشد،ادامه داد: هرگونه استفاده از متانول باید منوط به احراز انطباق بنزین نهایی با استاندارد ملی، بررسی عدد اکتان، فشار بخار،رفتار تقطیر،پایداری فازی، جذب آب،خوردگی، سازگاری با مواد و قطعات سامانه سوخترسانی،اثر بر کاتالیست و آلایندگی،عملکرد در شرایط اقلیمی گرم و سرد و سازگاری با کالیبراسیون موتور و ناوگان موجود باشد.
شهرکی در ادامه عنوان کرد: براساس توضیحات ارائهشده در این نشست، استفاده از حدود نیم درصد متانول همراه با پایدارکننده در دست مطالعه است؛ با این حال، کارگروه تأکید کرد هیچ استفاده تجاری نباید پیش از تکمیل آزمونهای مستقل آزمایشگاهی، میدانی و خودرویی و احراز الزامات استاندارد، ایمنی و دوام انجام شود.
معیار نظارت؛ چند میلیون لیتر در روز از ناترازی کاسته میشود؟
وی با اشاره به اینکه جمعبندی نخستین نشست کارگروه بر تغییر رویکرد نظارتی از «گزارش اقدامات» به «سنجش نتایج» استوار بود،تصریح کرد: بر این اساس، دستگاههای مسئول باید مشخص کنند هر یک از راهکارهای افزایش استفاده از کارت شخصی، کاهش کارت اضطراری، جلوگیری از انحراف مصرف، احیای CNG، اصلاح سهمیه ناوگان دوگانهسوز، افزایش تولید خودروهای کممصرف و دوگانهسوز، رفع گلوگاههای پالایشی، هوشمندسازی توزیع و توسعه سامانههای بانکی، دقیقاً چه میزان از شکاف تولید و مصرف را، در چه مدت و با چه هزینهای کاهش میدهد.
شهرکی مطرح کرد:تأکید نهایی کارگروه آن بود که ناترازی بنزین یک مسئله چندوجهی در حوزه تولید، فناوری، ناوگان، حکمرانی داده، توزیع و مصرف است و پیش از تحمیل هزینه جدید به خانوارها،باید ظرفیت های قانونی و سرمایهگذاریهای انجامشده به نتیجه قابل اندازهگیری تبدیل شوند.
رئیس کارگروه ارزیابی الگوهای مدیریت تولید،مصرف و توزیع بنزین در پایان خاطرنشان کرد: اصل راهبردی مورد تأکید در این نشست آن بود که هزینه اجرا نشدن قانون، تأخیر در تکمیل سامانهها و ناهماهنگی دستگاه ها نباید از جیب مردم پرداخت شود. این کارگروه پس از دریافت گزارشهای تکمیلی دستگاه های مسئول، ظرفیت کمی هر یک از راهکارهای غیرقیمتی را محاسبه و بسته پیشنهادی مدیریت پایدار تراز بنزین را برای تصمیمگیری به کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی ارائه خواهد کرد./
پایان پیام