فصل تجارت - رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی با بیان اینکه النینو بهتنهایی به معنای وقوع سیل در ایران نیست، گفت: بیشترین اثر علمی النینو برای کشور در پاییز مشاهده میشود.
به گزارش فصل تجارت، نشست تخصصی «دورپیوندها، سامانههای پیشبینی و هشدار» با محوریت پدیده النینو امروز چهارشنبه 25 شهریور 1405 در شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران برگزار شد و در آن، مدیران وزارت نیرو، کارشناسان و پژوهشگران حوزههای آب، هواشناسی و اقلیم، آخرین وضعیت شاخصهای اقلیمی، چشمانداز بارشهای پاییز و زمستان و الزامات استفاده از پیشبینیهای فصلی در مدیریت منابع آب را بررسی کردند.
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور، در این نشست با تأکید بر اینکه النینو بهتنهایی تعیینکننده وقوع سیلاب در ایران نیست، گفت: برای تحلیل شرایط پیشرو باید علاوه بر دورپیوندها، تغییرات بینفصلی و شاخصهای اقیانوسی و جوی مؤثر بر مسیر سامانههای بارشی نیز مورد توجه قرار گیرد و نمیتوان صرفاً بر اساس یک شاخص درباره وقوع سیل یا میزان بارش تصمیمگیری کرد.
وی افزود: گاهی شرایط اقلیمی در بازههای کوتاه یک تا چهار هفتهای تغییر میکند و همین تغییرات میتواند خروجی پیشبینیها را تحت تأثیر قرار دهد؛ بنابراین ممکن است با وجود نقشههایی که در ابتدا شرایط بارشی مناسبی را نشان میدهند، در ادامه بارش مورد انتظار در کشور محقق نشود.
النینو بیشترین اثر را در پاییز دارد
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی با اشاره به تفاوت اثرگذاری النینو در فصلهای مختلف اظهار کرد: بیشترین اثر علمی النینو برای کشور در پاییز مشاهده میشود و در ادامه، شرایط زمستان نیز اهمیت پیدا میکند؛ بنابراین برای ارزیابی وضعیت آب کشور باید تغییرات این پدیده و سایر عوامل مؤثر بر گردش جو در طول فصلها به صورت مستمر پایش شود.
وظیفه با اشاره به وضعیت فعلی برخی شاخصهای اقلیمی گفت: در آخرین ارزیابیهای انجامشده در ماه سپتامبر، شرایط دمایی گرمتر از نرمال بوده و برخی شاخصهای مرتبط با اقیانوس هند نیز در محدودهای قرار دارند که نیازمند احتیاط در تفسیر پیشبینیهاست.
وی افزود: شاخص دوگانگی اقیانوس هند یا IOD در حال حاضر شرایطی نزدیک به فاز مثبت دارد، اما مقدار آن هنوز به اندازهای نیست که بتوان بر اساس آن با قطعیت درباره وضعیت بارش ماههای آینده اظهارنظر کرد. اگر این شاخص در ادامه به سمت شرایط خنثی حرکت کند، باید در تفسیر اثرات آن بر الگوهای جوی کشور محتاط بود.
مسیر انتقال رطوبت، عامل تعیینکننده در بارش ایران
وظیفه توضیح داد: شاخصهای اقیانوسی و الگوهای گردش جوی میتوانند بر مسیر انتقال رطوبت به منطقه اثر بگذارند و به همین دلیل، صرف وقوع یک پدیده مانند النینو به معنای آن نیست که تمام کشور با بارش سنگین یا سیلاب مواجه خواهد شد.
وی ادامه داد: در برخی فازهای گردش جوی، جریانهای شمالی میتوانند مانع ورود رطوبت کافی به کشور شوند و در برخی شرایط نیز مسیر ورود سامانههای مرطوب از سمت مدیترانه و دیگر پهنههای آبی به سمت ایران تسهیل میشود. بنابراین، زمانبندی و نحوه استقرار الگوهای جوی در کنار شاخصهای اقیانوسی اهمیت زیادی دارد.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی با اشاره به احتمال تقویت جریانهای رطوبتی از سمت غرب گفت: اگر قرار باشد بارشهای سنگین و در نتیجه سیلاب در کشور رخ دهد، بخش غربی زاگرس یکی از مناطقی است که باید مورد توجه ویژه قرار گیرد؛ چراکه این منطقه از ظرفیتهای قابل توجهی برای نگهداری و تنظیم آب برخوردار است.
وی افزود: در صورت تحقق بارشهای مناسب، این شرایط میتواند از منظر منابع آب فرصتی برای افزایش ذخایر سدها باشد؛ اما نحوه مدیریت این آب و آمادگی برای رخدادهای حدی باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
پیشبینی فصلی، پیشبینی سیلاب نیست
وظیفه با تأکید بر تفاوت میان پیشبینی فصلی و پیشبینی رخدادهای کوتاهمدت گفت: گاهی این تصور ایجاد میشود که با استفاده از پیشبینی فصلی میتوان از ماهها قبل وقوع یک سیلاب مشخص را پیشبینی کرد، در حالی که چنین برداشتی از قابلیت پیشبینیهای فصلی صحیح نیست.
وی اظهار کرد: پیشبینی فصلی بیشتر درباره نابهنجاریهای میانگین متغیرهایی مانند بارش و دما در یک بازه زمانی صحبت میکند و هرچه به زمان وقوع نزدیکتر شویم، اطلاعات پیشبینیهای ماهانه و هفتگی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی ادامه داد: ممکن است یک مدل برای فصل زمستان در مقیاس فصلی شرایطی را نشان دهد، اما در ادامه و با ورود اطلاعات جدید، خروجی مدل تغییر کند؛ بنابراین باید پیشبینیها را به صورت مستمر بهروزرسانی کرد و از آنها در قالب سناریوهای احتمالی استفاده کرد.
تصمیمگیری باید با پیشبینیهای کوتاهمدت پیوند بخورد
وظیفه گفت: آنچه برای مدیریت منابع آب اهمیت دارد، پیوستگی میان اطلاعات علمی، پیشبینیها و تصمیمهای عملیاتی است و شرایط موجود ایجاب میکند این ارتباط نسبت به گذشته جدیتر دنبال شود.
وی افزود: مدیران در کنار سناریوهای فصلی باید به بازههای کوتاهمدت، بهویژه شاخصها و شرایطی که احتمال وقوع رخدادهای حدی را افزایش میدهند، توجه کنند تا بتوانند تصمیمهای مناسبتری درباره مدیریت مخازن، آب و سیلاب اتخاذ کنند.
وظیفه با اشاره به ضرورت پرهیز از ایجاد خوشبینی یا نگرانی غیرواقعی درباره بارشهای پیشرو اظهار کرد: طی ماههای اخیر موضوع شرایط احتمالی بارش و سیلاب به طور مستمر میان دستگاههای مرتبط از جمله وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو و سازمان هواشناسی مورد بررسی قرار گرفته است، اما نکته مهم این است که در اطلاعرسانی عمومی نباید عدم قطعیت پیشبینیها نادیده گرفته شود.
وی تأکید کرد: وجود احتمال بارش مناسب به معنای قطعی بودن وقوع سیل نیست و از سوی دیگر، نباید احتمال رخدادهای حدی را نیز نادیده گرفت؛ بلکه باید بر اساس سناریوهای مختلف، آمادگی لازم ایجاد شود.
پاییز و زمستان گرمتر از نرمال؛ کاهش سهم برف
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی درباره چشمانداز دمایی ماههای آینده نیز گفت: انتظار میرود پاییز و زمستان کشور گرمتر از نرمال باشد.
وظیفه افزود: گرمتر بودن شرایط میتواند سهم بارش برف را کاهش دهد و در برخی مناطق موجب شود بخشی از روانآب و آورد رودخانهها زودتر از زمان معمول ایجاد شود؛ بنابراین علاوه بر مقدار بارش، نوع بارش و زمان تبدیل آن به روانآب نیز باید در مدیریت منابع آب مورد توجه قرار گیرد.
وی ادامه داد: افزایش دما از سوی دیگر بر الگوی مصرف انرژی نیز اثرگذار است و میتواند در مجموع مصرف انرژی را تغییر دهد، هرچند حتی در یک فصل گرمتر از نرمال نیز امکان وقوع موجهای سرمای شدید وجود دارد و نباید صرفاً بر اساس میانگین دمای فصلی درباره همه رخدادهای دمایی قضاوت کرد.
مدیریت آب و انرژی به پیشبینیهای دقیقتر نیاز دارد
وظیفه با اشاره به ارتباط شرایط اقلیمی با بخش انرژی اظهار کرد: اگر بارشهای مناسب محقق شود، از منظر تأمین و ذخیره آب و همچنین تولید انرژی ظرفیتهایی ایجاد خواهد شد، اما استفاده از این ظرفیتها نیازمند مدیریت صحیح ذخایر آبی است.
وی گفت: در شرایطی که کشور همزمان با مسائل مرتبط با تأمین انرژی و آب مواجه است، ارتباط میان پیشبینیهای اقلیمی و تصمیمهای اجرایی باید تقویت شود تا امکان برنامهریزی دقیقتر برای ذخیره و مصرف آب و مدیریت انرژی فراهم شود.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی در پایان تأکید کرد: الگوهای اقلیمی و دورپیوندها باید به عنوان بخشی از مجموعه اطلاعات مورد استفاده در تصمیمگیری قرار گیرند و نه یک عامل منفرد؛ زیرا آنچه در نهایت وضعیت بارش و سیلاب کشور را تعیین میکند، برهمکنش مجموعهای از عوامل اقیانوسی، جوی، زمانی و منطقهای است.