فصل تجارت - مهدی زارع، رئیس مرکز ملی پیشبینی زلزله، با اشاره به توسعه ساختوساز در پهنه گسلهای فعال، پروژه دو برج 43 طبقه ولنجک را نمونهای از چالش بلندمرتبهسازی در حریم گسل شمال تهران دانست.
نورنیوز- گروه اجتماعی: رئیس مرکز ملی پیشبینی زلزله پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، پروژه دو برج 43 طبقه در ولنجک را نمونهای از چالش ساختوساز بلندمرتبه در حریم گسل شمال تهران دانست و گفت در صورت ادامه روند فعلی، شمار برجهای واقع در پهنه گسلهای فعال کلانشهرها میتواند تا افق 1415 به 100 تا 200 مورد برسد.
مهدی زارع با اشاره به لرزهخیزی ایران اظهار کرد: طی دهههای گذشته، بسیاری از مناطق شهری کشور در نزدیکی یا روی گسلهای فعال توسعه یافتهاند و تجربه زمینلرزههای مخرب طبس، منجیل، بم و سرپلذهاب نیز پیامدهای قرارگیری سکونتگاههای انسانی در مجاورت پهنههای گسلی را نشان داده است.
وی افزود: شواهد موجود نشان میدهد روند شهرنشینی و توزیع فضایی جمعیت در ایران نهتنها از حریم گسلها فاصله نگرفته، بلکه در برخی مناطق به سمت پهنههای پرخطر نیز حرکت کرده است. بر اساس پیشبینیهای مرکز آمار ایران، جمعیت کشور تا سال 1428 به حدود 94.5 میلیون نفر خواهد رسید و بنابراین تا افق 1415 نیز فشار جمعیتی بر شهرها و زیرساختها ادامه خواهد داشت.
زارع با اشاره به روند افزایشی شهرنشینی گفت: در سرشماری سال 1395 حدود 74 درصد جمعیت ایران شهرنشین بودهاند و برآوردها نشان میدهد این سهم تا افق 1415 به مرز 80 درصد نزدیک شود. به گفته وی، تمرکز جمعیت در کلانشهرها و مناطق پیرامونی آنها، در شرایطی که بخشی از این مناطق در نزدیکی پهنههای گسلی قرار دارند، میتواند بر میزان معرضیت جمعیتی بیفزاید.
ساخت برجها در پهنه گسل
رئیس مرکز ملی پیشبینی زلزله گفت در حال حاضر حدود هزار برج بالای 12 طبقه در تهران وجود دارد و نزدیک به 100 برج نیز به گفته او دقیقا روی گسل فعال ساخته شدهاند. وی تمرکز بخش قابل توجهی از این ساختوسازها را در مناطق یک و 22 تهران عنوان کرد.
زارع، پروژه هتل ولنجک یا اسپیناس پالاس 3 را نمونهای از ساختوساز بلندمرتبه در حریم گسل فعال شمال تهران دانست. بر اساس توضیحات وی، این پروژه در منطقه یک تهران و در محدوده ولنجک، بلوار دانشجو قرار دارد و برای احداث دو برج 43 طبقه شامل 30 طبقه روی زمین و 13 طبقه زیرزمین برنامهریزی شده است.
وی با اشاره به موقعیت این پروژه گفت: مسئله اصلی، قرارگیری آن در محدوده رد سطحی گسل فعال شمال تهران است. زارع همچنین اظهار کرد که بر اساس مصوبه سال 1398 شورای عالی شهرسازی و معماری، ساخت ساختمانهای 12 طبقه و بالاتر در پهنه گسلهای فعال تهران ممنوع شده و در دستورالعملهای دیگر نیز ارتفاع مجاز در این مناطق محدود شده است.
به گفته وی، با وجود این محدودیتها، مجوز ساخت پروژه در اسفند 1400 در کمیسیون ماده 5 شهرداری صادر شد و عملیات پروژه ادامه پیدا کرد. زارع همچنین گفت شورای عالی شهرسازی و معماری در جلسه بهمن 1403 با احداث این دو برج مخالفت کرده و مقرر شده است موضوع دوباره مورد بررسی قرار گیرد.
وی افزود: عملیات گودبرداری پروژه آغاز شده و عمق گود به حدود 30 متر میرسد. زارع همچنین مدعی شد کف اجرای پروژه در ارتفاعی بالاتر از رقوم 1800 متر قرار دارد که از نظر او، مسئله دیگری در ارتباط با محدودیتهای ساختوساز در ارتفاعات تهران محسوب میشود.
زارع پروژه ولنجک را نمونهای از تعارض میان منافع اقتصادی پروژههای بزرگ و ملاحظات ایمنی در مدیریت شهری دانست و گفت این پروژه نشان میدهد که صدور مجوزهای موردی میتواند زمینه ساخت سازههای بلندمرتبه در محدودههایی را فراهم کند که درباره خطرات لرزهای آنها محدودیتهایی تعیین شده است.
وی همچنین به آمار اعلامشده از سوی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی اشاره کرد و گفت بر اساس این آمار، حدود 200 برج بلندمرتبه در پهنه گسلهای تهران قرار دارند.
رئیس مرکز ملی پیشبینی زلزله تاکید کرد که از سال 1398 و با ابلاغ نقشههای حریم گسل توسط شورای عالی شهرسازی و معماری، ساختوساز در پهنه گسلهای فعال با محدودیتهای جدی مواجه شده است. به گفته وی، در عمل نیز ارتفاع مجاز ساختوساز در حریم گسلهای فعال تهران به حدود 6 طبقه محدود شده، اما مواردی از صدور مجوز برای پروژههای بلندمرتبه در این مناطق وجود دارد.
جمعیت ساکن در برجهای روی گسل
زارع برای برآورد جمعیت ساکن در این برجها تا سال 1415، دو سناریو را مطرح کرد. در سناریوی نخست، در صورت ادامه روند ساختوساز و نبود نظارت موثر، شمار برجهای واقع در پهنه گسلها افزایش خواهد یافت.
وی با فرض میانگین 200 تا 300 واحد مسکونی و بعد خانوار حدود سه نفر در هر برج گفت هر ساختمان میتواند حدود 600 تا 900 نفر را در خود جای دهد. بر این اساس، اگر تعداد برجهای واقع بر گسل در تهران از حدود 100 به 200 برج برسد، جمعیت ساکن در این ساختمانها میتواند به حدود 120 تا 180 هزار نفر برسد.
در سناریوی دوم، زارع اجرای موثر محدودیتها و ممنوعیت ساختوساز بلندمرتبه در پهنه گسلها را موجب توقف ساخت برجهای جدید در این مناطق دانست؛ در این حالت، جمعیت ساکن در ساختمانهای موجود تقریبا ثابت خواهد ماند.
وی همچنین تاکید کرد ساختمانهای بلندمرتبه در حریم گسلها در زمان وقوع زمینلرزه با چالشهای مضاعفی مواجه هستند و نامنظمیهای هندسی در سازهها میتواند بر آسیبپذیری لرزهای آنها اثر بگذارد.
این پژوهشگر حوزه مخاطرات افزود: تخلیه اضطراری، امدادرسانی و اسکان موقت در ساختمانهای بلندمرتبه نیز در مقایسه با ساختمانهای کوتاه، دشوارتر است.
زارع در جمعبندی پیشبینی خود گفت: در صورت تداوم روند فعلی، در افق 1415 ممکن است بین 100 تا 200 برج بلندمرتبه در پهنه گسلهای فعال کلانشهرها، بهویژه تهران، وجود داشته باشد که میتوانند جمعیتی حدود 100 تا 200 هزار نفر را در معرض خطر قرار دهند.
ایسنا