چالش‌های چهارگانه ترانزیت زمینی؛ از معطلی در مرز تا ضرورت استقرار «مدیریت واحد»

فصل تجارت - عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی با تشریح موانع ترانزیت کالا از مرزهای زمینی، نبود مدیریت واحد میان 24 دستگاه ناظر، موازی‌کاری‌های اداری، ضعف زیرساخت‌ها در مبادلات با همسایگان، ناهماهنگی در دیپلماسی اقتصادی و فشارهای تحریمی آمریکا را از مهم‌ترین چالش‌های این بخش دانست و بر لزوم تدوین دستورالعمل واحد مرزی با مدیریت معاون اول رئیس‌جمهور تأکید کرد.

حبیب قاسمی در گفت‌وگو با خبرنگار خانه ملت، با اشاره به آخرین وضعیت ترانزیت کالا و چالش‌های پیشِ روی تسهیل ترانزیت از مرزهای زمینی گفت: اولین معضل و مشکل، عدم مدیریت واحد مرزی است؛ در حال حاضر 24 دستگاه فرایند ورود و خروج را کنترل می‌کنند که این دستگاه‌ها گاهی موازی هم عمل کرده و فعالیت‌هایشان در امتداد یکدیگر نیست.
عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی افزود: اگر این دستگاه‌ها در یک نقطه به صورت تجمیعی حضور داشتند، وضعیت بسیار بهتر بود؛ اما اکنون کامیون و راننده ما پشت میز اول یک یا دو روز می‌ماند و پس از آن در نوبت میزهای بعدی قرار می‌گیرد. این اساسی‌ترین، بزرگ‌ترین و حساس‌ترین موضوعی است که به لحاظ اولویت باید به آن پرداخته شود و دولت یا قانون بالادستی باید مدیریت واحد مرزی را در قالب یک دستورالعمل تکلیف کند؛ چرا که در حال حاضر تصمیم‌گیرنده واحدی وجود نداشته و دستگاه‌ها هم‌تراز و مستقل عمل می‌کنند.
قاسمی دومین مشکل را ضعف زیرساخت‌ها دانست و گفت: ما به دلیل داشتن یک مسیر رایگان خدادادی از آب‌های سرزمینی به آب‌های آزاد در خلیج فارس، 80 تا 85 درصد کالاهایمان از جنوب تأمین می‌شد و کمتر از 20 درصد مبادلات ما با همسایه‌های شمالی بود. با وجود ارتباط با 15 کشور از طریق 8 مرز خشکی و 7 مرز آبی و ارتباط 17 استان کشور با این کشورها، متأسفانه در گذشته غافل شدیم از اینکه ممکن است روزی این فرصت به تهدید تبدیل شود و آن مسیر مسدود گردد. برخلاف سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی و توصیه‌های مؤکد رهبر معظم انقلاب در ارتباط‌گیری و انجام مبادلات با همسایه‌ها و سرمایه‌گذاری بر زیرساخت‌ها و دیپلماسی اقتصادی، در زمینه تفاهم‌نامه‌ها و زیرساخت‌های ارتباطی نرم‌افزاری و سخت‌افزاری کار نکرده بودیم و امروز که محدودیت‌هایی در جنوب برای ما ایجاد شده، به تکاپو افتاده‌ایم.
نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: ظرفیت اسمی بنادر و پایانه‌های شمالی ما به جز جنوب، تا 60 درصد ظرفیت واقعی است و کارشناسان اعلام کرده‌اند اگر زیرساخت‌ها را در کشور خودمان و کشور همسایه فراهم کنیم، امکان انجام 60 درصد مبادلات اقتصادی از آن مسیر کاملاً محتمل و انجام‌شدنی است؛ اما امروز که می‌خواهیم 15 تا 20 درصد را یک‌باره به 40 تا 60 درصد ارتقا دهیم و محدودیت وجود دارد، مشکلات دیگری را نیز در پی داشته است.
قاسمی یکی از این مشکلات را ساعات و روزهای طولانی توقف کامیون‌ها برشمرد و افزود: کامیون‌های حامل بار به واسطه عدم زیرساخت، هم در کشور همسایه و هم در کشور ما و هم به دلیل شرایط خاص، گاه روزهای طولانی در انتظار می‌مانند؛ مثلاً در مرز ترکیه، شش ساعت مربوط به طرف ترک و در شرایط عادی 146 ساعت انتظار برای مهر زدن و کنترل کیفیت و کمیت محموله است. با وجود این، انتظار زیادی که امروز به کامیون‌ها تحمیل می‌شود باعث شده ترافیک عظیمی گاه تا 1000 کامیون تشکیل شود که روزها بلکه ده‌ها روز در انتظارند و حتی گزارش‌هایی از انتظار تا 25 روز نیز داریم.
وی سومین مشکل را عدم پذیرش و شروط طرف‌های مقابل دانست و تصریح کرد: طرف مقابل شروطی دارد که نیاز است دیپلماسی اقتصادی، وزارت امور خارجه و وزارت راه و شهرسازی توأمان و نه به صورت انفرادی عمل کنند. وزیر راه ما می‌رود و صحبت‌هایی می‌کند که چون با وزارت امور خارجه هماهنگ نشده، گاهی به عمل تبدیل نشده و تعهدات و تفاهم‌ها با کشورها به درستی عملیاتی نمی‌شود، زیرا با شرایط روادید خارجی ما همخوانی ندارد.
عضو کمیسیون عمران مجلس افزود: دیپلماسی اقتصادی ما هم پراکنده و هم جزیره‌ای عمل می‌کند و تیم متحدی نداریم که تصمیم‌گیرنده نهایی میان وزارت امور خارجه، وزارت راه و شهرسازی و وزارت اقتصاد باشد و این مثلث واحد با هم هماهنگ نیست؛ بنابراین سومین مشکل ما عدم هماهنگی دستگاه‌های مرتبط با مبادلات اقتصادی در حوزه دیپلماسی خارجی است و باید به عنوان یک واحد در برابر طرف مقابل بنشینیم و تفاهم‌نامه‌هایمان را منعقد کنیم.
ضرورت هماهنگی دیپلماسی اقتصادی با محوریت معاون اول رئیس‌جمهور
قاسمی با اشاره به مسئله سوخت در مرز ترکیه یادآور شد: این مسائل باید در سطح وزارتخانه‌ها با تفاهم حل‌وفصل شود و نباید کامیون ما به واسطه اجازه یا عدم اجازه سوخت‌گیری، 20 تا 25 روز در انتظار بماند. گرچه تلاش کردیم و جلسات متعددی نیز کمیسیون عمران در این زمینه برگزار کرده، ولی هنوز تصمیم قاطعی گرفته نشده است. باید افراد تصمیم‌گیرنده شامل وزرای کشور، راه و شهرسازی، اقتصاد و امور خارجه با مدیریت معاون اول رئیس‌جمهور نشستی تشکیل داده و دستورالعمل واحدی برای حذف وظایف موازی و تعیین وظایف دقیق هر دستگاه تدوین کنند.
نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی در پاسخ به این پرسش که با توجه به اعلام آمریکا مبنی بر برقراری تحریم‌های زمینی از طریق مذاکره با ترکیه و پاکستان، آیا بخشی از چالش‌های اخیر ناشی از رایزنی‌های خصمانه آمریکا است، گفت: شک نکنید عامل چهارم نیز وجود این کشور جنایتکار و فزون‌خواه است. هفته گذشته وزیر امور خارجه آمریکا با تهدید یا توصیه به ترکیه اعلام کرد که باید راه‌های زمینی با ایران مسدود باشد؛ به کلی باید بگویم هر جا مشکلی در دنیا رخ می‌دهد، یک ریشه از علل آن آمریکاست و اینجا نیز نباید غافل باشیم که آمریکا توصیه و تأکید کرده تحریم‌ها را به هر صورت ممکن اعمال کند، زیرا میدان نبرد کنونی، جنگ اقتصادی است و یکی از ابزارهای آن محدود کردن واردات و صادرات کشور برای به انزوا کشیدن ایران اسلامی است.
تلاش بیهوده آمریکا برای تحریم زمینی و ذخایر مطمئن کالاهای اساسی
قاسمی در پایان با تأکید بر امنیت پایدار کالاهای اساسی کشور خاطرنشان کرد: اگر در سال‌های گذشته بر اساس توصیه‌های راهبردی مقام معظم رهبری توجه بیشتری به توان داخلی داشتیم، حتی در صورت انحصار و حصر کامل چندین‌ساله از سوی دشمنان نیز تاب‌آوری بسیار بالاتری به نمایش می‌گذاشتیم. با این حال، خوشبختانه پیش‌بینی‌های لازم انجام شده و در حال حاضر در حوزه کالاهای اساسی برای بیش از یک سال ذخیره وجود داشته و دغدغه‌ای نداریم؛ این در حالی است که در شرایط عادی کشور معمولاً برای سه تا شش ماه ذخیره‌سازی انجام می‌داد. در بحث تولید گندم نیز با وجود نیاز 11 میلیون تنی کشور، تولید به 14.5 میلیون تن رسیده و برای یک سال و نیم آینده ذخیره مطمئن داریم. بنابراین بدترین سناریوهای آمریکا در هوا، دریا و اکنون در زمین نیز مانند گذشته با شکست قطعی مواجه خواهد شد و به فضل الهی از این گردنه آخر تقابل نیز عبور کرده و منطقه عاری از جنایت و جنایتکار خواهد شد./
پایان پیام