فصل تجارت - بر اساس تازه‌ترین گزارش فائو، افزایش عرضه جهانی به کاهش قیمت گندم، ذرت و دانه‌های روغنی در سال 2026 انجامیده، اما رشد بهای روغن پالم و کلزا، شاخص قیمت روغن‌های نباتی را افزایش داده است.
، متن بولتن قیمت مواد غذایی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در ژوئیه 2026 که از سوی مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران منتشر شده، آخرین تحولات قیمت و عرضه محصولات غذایی در بازارهای جهانی را بررسی می‌کند. بر اساس این گزارش، افزایش عرضه و چشم‌انداز مناسب تولید، قیمت برخی غلات و دانه‌های روغنی را کاهش داده است؛ در حالی که رشد قیمت روغن‌های نباتی، تحت تأثیر تحولات بازار روغن پالم و کلزا، ادامه داشته است.
گندم و ذرت در مسیر کاهش قیمت
قیمت جهانی گندم در ژوئیه 2026 به‌طور کلی روندی نزولی داشت، هرچند میزان کاهش در مناطق مختلف یکسان نبود. تداوم برداشت محصول در نیم‌کره شمالی و افزایش عرضه، در کنار رقابت صادرکنندگان در منطقه دریای سیاه، از مهم‌ترین عوامل افت قیمت این محصول در بازارهای جهانی بود.
قیمت گندم صادراتی کانادا نیز کاهش قابل‌توجهی را تجربه کرد و نسبت به ماه مه حدود 9 درصد پایین آمد. در ایالات متحده آمریکا، قیمت پایه گندم تحت تأثیر برداشت محصول، در مقایسه با ماه مه 5 درصد کاهش یافت. با این حال، نگرانی‌ها درباره محدودیت عرضه ناشی از خشکسالی باعث شد قیمت این محصول همچنان 19.4 درصد بالاتر از سطح ژوئن 2025 باشد.
در اتحادیه اروپا نیز قیمت گندم در ژوئن 2026 نسبت به ماه قبل 1.9 درصد کاهش یافت. در مقابل، قیمت گندم صادراتی آرژانتین حدود 0.9 درصد افزایش پیدا کرد. کاهش تعرفه صادراتی این محصول از ژوئن 2026 به تداوم تقاضای صادراتی کمک کرد و مانع از هم‌جهتی قیمت‌ها در این کشور با روند نزولی سایر بازارها شد.
بازار جهانی ذرت نیز در ژوئن 2026 با کاهش قیمت مواجه شد. چشم‌انداز عرضه قابل‌توجه محصول صادراتی و افت قیمت نفت خام، که تقاضا برای تولید سوخت‌های زیستی را تحت تأثیر قرار داد، از مهم‌ترین عوامل این روند بود.
قیمت ذرت در آرژانتین، برزیل و ایالات متحده آمریکا به‌طور میانگین حدود 6 درصد کاهش یافت. در آرژانتین، افزایش عرضه فصلی موجب شد قیمت ذرت نسبت به ماه مه 6.7 درصد پایین بیاید. قیمت صادراتی ذرت آمریکا نیز 8.9 درصد کاهش یافت و قیمت این محصول در برزیل هم با نرخی مشابه افت کرد.
در اوکراین، کاهش قیمت ذرت محدودتر بود و به حدود 2.4 درصد نسبت به ماه قبل رسید. تداوم محدودیت‌های حمل‌ونقل در این کشور، بخشی از اثر کاهشی افزایش عرضه ناشی از برداشت محصول را خنثی کرد.
افزایش شاخص قیمت برنج با وجود افت قیمت برخی غلات
برخلاف روند نزولی قیمت گندم و ذرت، میانگین شاخص قیمت برنج فائو در ژوئن 2026 به 108.2 رسید که 3.2 واحد بیشتر از ماه مه بود. در این ماه، قیمت صادراتی برنج از نوع ایندیکا در تمامی کشورهای صادرکننده افزایش یافت.
در تایلند، فروش برنج به فیلیپین و مالزی، در کنار نگرانی‌ها درباره شرایط آب‌وهوایی و هزینه نهاده‌ها در فصل کشت 2026-2027، به افزایش قیمت‌ها کمک کرد. در ویتنام نیز محدودیت عرضه عامل رشد قیمت بود. در هند، خرید برنج از سوی کشورهای آفریقایی به تداوم روند افزایشی قیمت‌ها انجامید.
در مقابل، قیمت غلات دانه‌بلند در ایالات متحده آمریکا کاهش یافت. کندی مبادلات در بازار و تلاش برای فروش ذخایر پیش از آغاز فصل کشت 2026-2027 از عوامل اصلی این افت بود.
کاهش شاخص قیمت دانه‌های روغنی و کنجاله
در ژوئن 2026، شاخص قیمت دانه‌های روغنی و کنجاله به‌ترتیب 3.8 و 6.7 واحد نسبت به ماه مه کاهش یافت. با وجود این افت، هر دو شاخص همچنان بالاتر از سطح ثبت‌شده در مدت مشابه سال قبل قرار داشتند. در همین حال، شاخص قیمت روغن‌های نباتی برخلاف این روند، 7 درصد افزایش یافت و به سطحی رسید که 23.3 درصد بالاتر از ژوئن 2025 بود.
کاهش شاخص قیمت دانه‌های روغنی عمدتاً ناشی از افت هم‌زمان قیمت سویا، کلزا و آفتابگردان بود. قیمت جهانی سویا پس از پنج ماه افزایش متوالی، در ژوئن روندی نزولی در پیش گرفت. شرایط مساعد کشت در ایالات متحده آمریکا، که فصل کشت 2026-2027 آن در طول ژوئن به پایان رسید، و کندی فروش صادراتی از عوامل اصلی این کاهش بود.
عرضه قابل‌توجه محصول در آمریکای جنوبی نیز فشار کاهشی بر قیمت‌ها را تشدید کرد؛ هرچند تقاضای پایدار صنایع روغن‌کشی، به‌دلیل برخورداری از حاشیه سود مناسب، از شدت افت قیمت کاست.
قیمت جهانی کلزا نیز تحت تأثیر عرضه محصول فصل کشت 2026-2027 در اتحادیه اروپا و منطقه دریای سیاه کاهش یافت. پیش‌بینی‌های اولیه از افزایش تولید این محصول نسبت به سال قبل حکایت داشت.
قیمت دانه آفتابگردان نیز در ماه مه، در مقایسه با رکوردهای قیمتی ماه‌های اخیر، تا حدودی کاهش یافت. چشم‌انداز مناسب تولید در فصل کشت 2026-2027، نگرانی‌های ناشی از محدودیت عرضه در فصل کشت 2025-2026 را کاهش داد و بر روند قیمت‌ها اثر گذاشت.
شاخص قیمت کنجاله دانه‌های روغنی نیز پس از پنج ماه افزایش متوالی، در ژوئن نزولی شد. افت قیمت کنجاله سویا و کلزا عامل اصلی این تغییر بود. در بازار کنجاله سویا، انتظار ثبت رکورد جدید تولید در فصل کشت 2026-2027، افزایش فصلی تولید در آرژانتین و رشد عرضه ناشی از افزایش فعالیت روغن‌کشی در ایالات متحده آمریکا، به کاهش قیمت‌ها انجامید. قیمت کنجاله کلزا نیز تحت تأثیر ضعف بازار کنجاله سویا کاهش یافت.
رشد قیمت روغن‌های نباتی در برابر افت قیمت سویا
شاخص قیمت روغن‌های نباتی در ژوئن 2026 افزایش یافت؛ زیرا رشد قیمت روغن پالم و کلزا و ثبات نسبی قیمت روغن آفتابگردان، اثر کاهش قیمت روغن سویا را خنثی کرد.
قیمت روغن پالم پس از کاهش جزئی در ماه مه، بار دیگر روندی افزایشی در پیش گرفت. انتظارات درباره محدودیت عرضه صادراتی اندونزی، افزایش تقاضای داخلی برای سوخت‌های زیستی و کاهش عملکرد محصول از عوامل اصلی این افزایش بود.
قیمت جهانی روغن کلزا نیز تحت تأثیر تقاضای پایدار برای تولید سوخت‌های زیستی و شرایط نامساعد جوی در مناطق کشت این محصول در استرالیا و کانادا افزایش یافت.
در مقابل، قیمت روغن آفتابگردان تقریباً ثابت ماند. تداوم آثار محدودیت عرضه در فصل کشت 2025-2026 از یک سو و چشم‌انداز افزایش عرضه در فصل کشت 2026-2027 از سوی دیگر، مانع از تغییر محسوس قیمت این محصول شد.
قیمت روغن سویا نیز به‌دلیل افزایش عرضه فصلی در آمریکای جنوبی و کاهش قیمت نفت در ژوئن تا حدودی افت کرد. با این حال، شدت افزایش قیمت روغن پالم و کلزا به‌اندازه‌ای بود که کاهش قیمت روغن سویا نتوانست مانع رشد شاخص کلی روغن‌های نباتی شود.
دو روند متفاوت در بازار جهانی مواد غذایی
در مجموع، تحولات بازار جهانی مواد غذایی در این دوره از دو روند متفاوت حکایت دارد. افزایش عرضه و چشم‌انداز مناسب تولید، زمینه کاهش قیمت برخی غلات و دانه‌های روغنی را فراهم کرده است؛ در مقابل، محدودیت‌های عرضه و تقاضای مرتبط با تولید سوخت‌های زیستی همچنان از عوامل مؤثر بر افزایش قیمت روغن‌های نباتی به شمار می‌روند. این تفاوت نشان می‌دهد که تحولات قیمت مواد غذایی در بازارهای جهانی، علاوه بر میزان تولید و عرضه، از تغییرات تقاضا و شرایط بازار انرژی نیز تأثیر می‌پذیرد.