فصل تجارت - استاد ویروس‌شناسی دانشکده دامپزشکی دانشگاه شهید باهنر کرمان الهه جعفرزاده: حضور روباه‌ها در مناطق مسکونی تهران و نگرانی‌ها درباره انتقال بیماری هاری، بار دیگر موضوع مدیریت حیوانات شهری را به بحث گذاشته است. درحالی‌که پیام محبی، دامپزشک و مؤسس دانشگاه علمی‌کاربردی بیمارستان دامپزشکی تهران، درباره نقش روباه‌ها در انتقال هاری هشدار داده، محمد خلیلی، استاد ویروس‌شناسی دانشکده دامپزشکی دانشگاه شهید باهنر کرمان، تأکید می‌کند که ادعای ناقل خاموش‌بودن طولانی‌مدت روباه‌ها مبنای علمی ندارد.
خلیلی در گفت‌وگویی می‌گوید: «این‌طور نیست که روباه سال‌ها بدون علامت بماند و ویروس را منتشر کند.» به گفته او، روباه از گونه‌های حساس به هاری است و ابتلا به این بیماری معمولاً به مرگ حیوان منتهی می‌شود؛ هرچند حیوان مبتلا می‌تواند پیش از بروز علائم نیز ویروس را از طریق بزاق منتقل کند.
این استاد دانشگاه در ادامه، سگ‌های بلاصاحب را یکی از نگرانی‌های جدی بهداشت عمومی می‌داند و به پیامدهایی مانند حمله به شهروندان، به‌ویژه کودکان، انتقال عوامل بیماری‌زا و انگل‌ها و برهم‌خوردن آسایش عمومی اشاره می‌کند. او همچنین هشدار می‌دهد که غذارسانی بدون نظارت و برنامه کنترلی ممکن است به افزایش جمعیت این حیوانات منجر شود.
خلیلی با تأکید بر خطر بیماری هاری و هزینه‌های مراقبت پس از گزش، خواستار برنامه‌ریزی مستمر برای کنترل جمعیت سگ‌های بلاصاحب است. به اعتقاد او، جمع‌آوری و انتقال این حیوانات به مراکز نگهداری، واکسیناسیون، مراقبت‌های بهداشتی و واگذاری آن‌ها به سرپرستان مناسب، از راهکارهای قابل بررسی است.
او همچنین تأکید می‌کند افرادی که از سوی حیوان مشکوک گاز گرفته می‌شوند، باید در سریع‌ترین زمان ممکن برای ارزیابی و دریافت مراقبت‌های پیشگیری پس از مواجهه مراجعه کنند.
پیش‌بینی ثبت 700 تا 800 هزار مورد حیوان‌گزیدگی در سال جاری
بر اساس اظهارات قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، در سال 1403 بیش از 409 هزار مورد حیوان‌گزیدگی در کشور ثبت شده و 24 نفر نیز بر اثر هاری جان باخته‌اند.
محمد زینلی، رئیس اداره بیماری‌های زئونوز وزارت بهداشت، هم تعداد حیوان‌گزیدگی‌های سال گذشته (1404) را حدود 445 هزار مورد و شمار مبتلایان به هاری را 20 نفر اعلام کرده است.
از همین رو، خلیلی با اشاره به آمار قابل‌توجه حیوان‌گزیدگی در کشور، می‌گوید شیب رشد این موارد حدود 30 درصد است و پیش‌بینی می‌کند شمار آن در سال جاری به 700 تا 800 هزار مورد برسد. او در توضیح ابعاد اقتصادی این مسئله، به هزینه واکسیناسیون هاری و تزریق سرم ضد هاری اشاره می‌کند و افزایش جمعیت سگ‌های بلاصاحب را از عوامل مورد نگرانی خود می‌داند.
هزینه چند دَه میلیون یورویی واکسن هاری در ایران
طبق آمار اعلام‌شده از سوی رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، هزینه هر دوز واکسن هاری در سال 1403 حدود هفت یورو بوده است. با توجه به اینکه افراد حیوان‌گزیده ممکن است به سه نوبت واکسن نیاز داشته باشند، هزینه واکسیناسیون در مقیاس صدها هزار مورد به رقم قابل‌توجهی می‌رسد. برآورد هزینه سالانه حدود 24 میلیون یورو نیز در همین زمینه مطرح شده است. در موارد نیاز به سرم ضد هاری، هزینه هر سرم حدود 20 یورو اعلام شده است.
رئیس اداره بیماری‌های زئونوز وزارت بهداشت سال گذشته اعلام کرد که 95 درصد موارد حیوان‌گزیدگی مربوط به سگ و گربه است. به گفته او، حدود 80 درصد موارد به سگ‌گزیدگی و 15 درصد به گربه‌گزیدگی مربوط می‌شود و پنج درصد باقی‌مانده به دیگر حیوانات اختصاص دارد. او تأکید کرده است که بیش از 50 درصد سگ‌هایی که افراد را گاز می‌گیرند، صاحب‌دار هستند و بسیاری از آن‌ها واکسیناسیون دریافت نکرده‌اند. این آمار نشان می‌دهد که مدیریت خطر هاری تنها به سگ‌های بلاصاحب محدود نمی‌شود و مسئولیت‌پذیری صاحبان حیوانات نیز اهمیت دارد.
منبع: نورنیوز