فصل تجارت - مرکز رصد جمعیت کشور در گزارش هفتگی خود به بررسی تحولات نسلی رفتار باروری زنان ایرانی طی یک قرن اخیر پرداخته است. بر اساس این گزارش، متوسط فاصله سنی بین فرزند اول و آخر زنان متولد 1325، 13 سال بوده که این شاخص برای زنان متولد 1335 به 11 سال، متولد 1345 به 9 سال، متولد 1355 به 8 سال و متولد 1365 به 6 سال رسیده است؛ به این ترتیب، فاصله بین نخستین و آخرین فرزند در نسلهای مورد بررسی، طی حدود هشت دهه 7 سال کاهش یافته است.
این در حالی است که میانگین سن مادران در زمان ثبت نخستین فرزند تغییرات کمتری داشته و از 23 سال برای زنان متولد 1325 به 22 سال در نسلهای متولد 1335 و 1345 رسیده و سپس برای زنان متولد 1355 و 1365 به ترتیب 24 و 25 سال ثبت شده است. همچنین در نسلهای قدیمیتر، میانگین سن مادران متولد 1305 و 1315 در زمان ثبت نخستین فرزند به ترتیب 27 و 25 سال بوده است؛ موضوعی که میتواند با شرایط بهداشت و سلامت، میزان مرگومیر مادری و نوزادی و همچنین دقت ثبتهای آن دوره مرتبط باشد.
بررسی روندهای تاریخی نشان میدهد در مرحله نخست، با بهبود وضعیت بهداشت و سلامت جامعه، میانگین سن مادران در زمان ثبت نخستین فرزند کاهش و فاصله بین فرزند اول و آخر تا دهه 30 شمسی افزایش یافته است؛ روندی که احتمالاً تحت تأثیر کاهش مرگومیر مادری و نوزادی قرار داشته است. در مرحله بعد، با آغاز برنامههای تنظیم خانواده از دهه 40 شمسی، بهتدریج سن نخستین تجربه مادری افزایش و فاصله بین فرزند اول و آخر کاهش یافته است.
بر اساس گزارش روابط عمومی سازمان ثبت احوال کشور، بنابر این گزارش، افزایش شمار مادران تکفرزند و متوسط فاصله 6 ساله بین فرزند اول و دوم در تولدهای سال 1404، از تداوم احتمالی این روند و کوتاهتر شدن سالهای زادآوری در نسلهای جدید حکایت دارد؛ روندی که پیشبینیها از ادامه آن در سالهای آینده حکایت میکند.
منبع: نورنیوز