فصل تجارت - عربستان سعودی با انتقاد از برنامه اتحادیه اروپا برای گسترش نظام تجارت آلایندگی به پروازهای خاورمیانه از سال 2029، خواستار انحصار ایکائو در تنظیم مقررات انتشار کربن هوانوردی بینالمللی شد.
به گزارش فصل تجارت، تلاش اتحادیه اروپا برای گسترش دامنه اجرای نظام تجارت انتشار آلایندهها (ETS) به پروازهای بینالمللی، با مخالفت برخی کشورهای خاورمیانه در نشست سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی (ایکائو) مواجه شده است؛ مخالفتهایی که ریشه در نگرانی از افزایش هزینههای شرکتهای هواپیمایی، ایجاد مقررات موازی و تحمیل هزینههای مضاعف به صنعت حملونقل هوایی دارد.
بر اساس گزارش رویترز، عربستان سعودی و قطر در جریان این نشست که روز جمعه به پایان میرسد، در برابر تلاشهای جدید اروپا برای گسترش مقررات زیستمحیطی به پروازهای بینالمللی موضعگیری کردند. این کشورها معتقدند مقابله با انتشار گازهای گلخانهای در صنعت هوانوردی باید از طریق چارچوبهای بینالمللی موجود و تحت نظارت ایکائو انجام شود، نه از طریق اعمال مقررات منطقهای و فراسرزمینی.
تلاش اروپا برای گسترش نظام تجارت آلایندگی به پروازهای بینالمللی
اتحادیه اروپا در نظر دارد دامنه اجرای نظام تجارت انتشار آلایندهها را از سال 2029 گسترش دهد و پروازهایی به مقاصد کشورهای خارج از اتحادیه اروپا را که در شعاع 5 هزار کیلومتری فرودگاه فرانکفورت قرار دارند، نیز مشمول این نظام کند.
این در حالی است که در شرایط فعلی، نظام تجارت انتشار آلایندههای اتحادیه اروپا تنها پروازهای انجامشده در محدوده منطقه اقتصادی اروپا را پوشش میدهد و پیشنهاد جدید میتواند دامنه این مقررات را به بخش قابلتوجهی از پروازهای بینالمللی گسترش دهد.
بر اساس محدوده جغرافیایی پیشنهادی، پروازهای ورودی به فرودگاههای خاورمیانه و شمال آفریقا مشمول این مقررات خواهند شد، اما پروازهای فراتر از اقیانوس اطلس به مقصد ایالات متحده از این محدوده خارج میشوند؛ موضوعی که به یکی از محورهای اصلی مخالفت کشورهای منطقه تبدیل شده است.
عربستان: CORSIA باید تنها چارچوب مقابله با آلایندگی هوانوردی باشد
در همین راستا، عربستان سعودی از کشورهای عضو سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی خواسته است از رویکرد جهانی این سازمان برای کنترل انتشار گازهای گلخانهای در صنعت هوانوردی بینالمللی حمایت کنند.
محور اصلی موضع عربستان، حفظ برنامه جبران و کاهش کربن برای هوانوردی بینالمللی موسوم به «CORSIA» بهعنوان تنها چارچوب تنظیمگری انتشار آلایندهها در پروازهای بینالمللی است.
برنامه CORSIA که حدود یک دهه از شکلگیری آن میگذرد، از سوی ایکائو تدوین شده و برای بخش عمدهای از شرکتهای هواپیمایی الزامات مشخصی در زمینه جبران انتشار کربن ایجاد میکند. بر اساس این سازوکار، شرکتهای هواپیمایی در کشورهای مشمول باید برای جبران افزایش انتشار گازهای گلخانهای ناشی از پروازهای بینالمللی، از پروژههای زیستمحیطی اعتبار کربن خریداری کنند.
علاوه بر عربستان سعودی، قطر نیز پیشنهاد داده است که سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی، پیامدهای اجرای نظام تجارت آلایندگی اتحادیه اروپا بر برنامه CORSIA را از نظر فنی ارزیابی کند.
این مواضع در حالی مطرح شده است که چندین کشور اروپایی با پیشنهادهای عربستان و قطر مخالفت کردهاند و بر ضرورت پیگیری سیاستهای زیستمحیطی اتحادیه اروپا تأکید دارند.
نگرانی صنعت هوانوردی از افزایش هزینههای پرواز
یکی از مهمترین محورهای اختلاف میان کشورهای مخالف و موافق گسترش مقررات اروپایی، احتمال همپوشانی سازوکارهای مقابله با انتشار کربن و تحمیل هزینههای مضاعف به شرکتهای هواپیمایی است.
عربستان سعودی با حمایت کویت، قطر و مصر از کشورهای عضو و سازمانهای منطقهای خواسته است از اجرای همزمان طرحهای تجاری انتشار گازهای گلخانهای تکراری یا فراسرزمینی خودداری کنند.
این کشورها معتقدند چنین مقرراتی میتواند هزینههای انطباق شرکتهای هواپیمایی با الزامات زیستمحیطی را افزایش دهد، بار اداری بیشتری بر دوش فعالان صنعت هوانوردی بگذارد و در نهایت رقابتپذیری شرکتهای هواپیمایی را تحت تأثیر قرار دهد.
در مقابل، برخی قانونگذاران اروپایی و گروههای زیستمحیطی معتقدند برنامه CORSIA بهتنهایی برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای ناشی از پروازهای بینالمللی کافی نیست و لازم است اقدامات تکمیلی برای کنترل آلایندگی این بخش در دستور کار قرار گیرد.
صنعت هوانوردی جهان متعهد شده است تا سال 2050 به انتشار خالص صفر کربن دست یابد، اما مدیران این صنعت اذعان دارند که تحقق این هدف با موانع جدی روبهرو است. کمبود سوخت پایدار هوانوردی و رشد ترافیک مسافری از جمله عواملی هستند که دستیابی به این هدف را دشوار میکنند.
نقش ایکائو در تعیین مقررات جهانی هوانوردی
در این میان، سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی بهعنوان نهاد تخصصی سازمان ملل متحد و متشکل از 193 کشور عضو، نقش مهمی در هماهنگی سیاستها و مقررات جهانی صنعت هوانوردی دارد.
اگرچه تصمیمات این سازمان الزام قانونی مستقیمی برای تحمیل قوانین به کشورهای عضو ایجاد نمیکند، اما مصوبات و توصیههای آن بر تدوین مقررات ملی و جهتگیری سیاستهای هوانوردی کشورها تأثیرگذار است.
همچنین در جریان نشست مجمع ایکائو، کشورهای اتیوپی، عمان، ترکیه و اندونزی برای عضویت در شورای حاکمه این سازمان انتخاب شدند و به این ترتیب، شمار اعضای این شورا از 36 به 40 کشور افزایش یافت.