فصل تجارت - یک متخصص فیزیولوژی متابولیک میگوید باور رایج درباره افزایش سوختوساز با غذا خوردن هر چند ساعت یکبار، تأثیر قابلتوجهی ندارد و ورزش مؤثرترین راه افزایش مصرف انرژی است.
وبگاه گاردین در گزارشی آورده است:
بسیاری از افراد تصور میکنند که برای بالابردن سوختوساز بدن (متابولیسم)، باید هر دو تا سه ساعت یکبار چیزی بخورند. این باور در میان افرادی که به دنبال کاهش وزن یا افزایش انرژی هستند، بسیار رایج است. اما دکتر جیمز بتس (James Betts)، استاد فیزیولوژی متابولیک در دانشگاه باث» انگلیس، میگوید این باور فقط تا حد بسیار کمی درست است و تأثیر آن در عمل ناچیز است.
به گفته او، وقتی مردم از سوختوساز بدن صحبت میکنند، معمولاً منظورشان میزان سوختوساز است؛ یعنی میزان انرژی سوزاندهشده توسط بدن در طول روز. این میزان بیشتر به عواملی مانند وزن، سن، جنسیت و ترکیب بدنی بستگی دارد و برای هر فرد پیشبینیپذیر است؛ به عبارت سادهتر، بدن هر کس بر اساس ویژگیهای جسمانیاش، مقدار مشخصی انرژی در حالت استراحت مصرف میکند.
انرژی مصرفی روزانه بدن از سه منبع اصلی تأمین میشود:
1. انرژی لازم برای کارکرد اندامها (مثل تنفس، گردش خون و ضربان قلب) که به آن سوختوساز پایه گفته میشود؛
2. انرژی صرفشده برای هضم، جذب و پردازش غذا که به آن اثر گرمایی غذا میگویند؛
3. انرژی مصرفشده در اثر تحرک روزانه و ورزش.
از میان این سه، تنها بخش مربوط به فعالیت بدنی است که میتوان آن را بهطور چشمگیری تغییر داد. سوختوساز پایه تقریباً ثابت است و هضم غذا نیز سهم ناچیزی در مصرف کل انرژی دارد.
دکتر بتس توضیح میدهد: وقتی مردم میگویند میخواهند سوختوساز بدن خود را بالا ببرند، در واقع میخواهند انرژی بیشتری بسوزانند؛ اما سوختوساز پایه بدن بهسادگی تغییرپذیر نیست و بیشتر به عواملی مثل وزن و سن بستگی دارد؛ برای مثال، یک فرد با وزن بیشتر، حتی در حالت استراحت، کالری بیشتری نسبت به فردی با وزن کمتر میسوزاند.
او درباره تأثیر غذا خوردن بر سوختوساز میگوید: هضم و جذب غذا حدود 10 درصد از کالری دریافتی را مصرف میکند. یعنی اگر 100 کالری بخورید، حدود 10 کالری آن صرف هضم میشود و فقط 90 کالری برای بدن باقی میماند؛ اما این میزان آنقدر کم است که نمیتواند تأثیر واقعی روی افزایش سوختوساز داشته باشد. به عبارت دیگر، شما با خوردن مکرر نمیتوانید کالری بیشتری بسوزانید؛ بلکه فقط کالری بیشتری دریافت میکنید.
به گفته این استاد دانشگاه، اگر هدف شما افزایش مصرف انرژی است، بهترین و مؤثرترین راه، افزایش تحرک و ورزش است؛ نه خوردن مکرر در طول روز. پیادهروی، دویدن، شنا یا هر نوع فعالیت بدنی منظم، تأثیر بسیار بیشتری بر افزایش سوختوساز دارد تا خوردن وعدههای غذایی کوچک و مکرر.
بتس نتیجه میگیرد: خوردن هر دو تا سه ساعت یکبار سوختوساز بدن را بالا میبرد، اما بسیار ناچیز است. برای تأثیر واقعی، باید بهجای تکیه بر وعدههای غذایی مکرر، بر فعالیت بدنی و ورزش متمرکز شد.