فصل تجارت - وزارت علوم با ابلاغ «الگوی هماهنگ همترازی رشتههای تحصیلی»، ضوابط جدیدی را برای تشخیص رشتههای همتراز، مرتبط و نامرتبط در آزمونهای استخدامی تعیین کرد.
ابوالفضل واحدی در نامهای به معاون سرمایه انسانی سازمان اداری و استخدامی کشور، معاون سیاستگذاری و راهبری توسعه ملی و منطقهای سازمان برنامه و بودجه کشور، معاون فنی، زیربنایی و تولیدی سازمان برنامه و بودجه کشور و معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، «الگوی هماهنگ همترازی رشتههای تحصیلی در نظام آموزش عالی کشور» را ابلاغ کرد.
در این نامه آمده است: به استناد مصوبه نهصد و هفتاد و نهمین جلسه شورای عالی برنامهریزی آموزشی مورخ 13 اردیبهشت 1405 و در راستای ایجاد وحدت رویه، انسجامبخشی و شفافسازی در فرآیند تشخیص همترازی، مرتبط بودن و نامرتبط بودن رشتههای تحصیلی در نظام آموزش عالی کشور، «الگوی هماهنگ همترازی رشتههای تحصیلی در نظام آموزش عالی» جهت ملاک عمل قرار گرفتن در بررسی و پاسخگویی به درخواستهای مرتبط با احراز شرایط استخدامی یا اخذ مجوزهای شغلی مربوط ابلاغ میشود.
بر اساس این ابلاغیه، این مصوبه از تاریخ ابلاغ، ملاک بررسی درخواستها و پاسخگویی به استعلامهای مرتبط بوده و جایگزین تمامی مصوبات، بخشنامهها و رویههای پیشین در این حوزه خواهد شد. همچنین از دستگاههای مخاطب خواسته شده است مراتب برای بهرهبرداری و اقدام لازم به واحدهای ذیربط ابلاغ شود.
مطابق این مصوبه، رشتههای تحصیلی همتراز، رشتههایی هستند که منجر به کسب شایستگیهای یکسان یا مشابه در دانشآموختگان میشوند، بهگونهای که این شایستگیها در یک شغل یا حرفه قابل احراز باشد. رشتههای مرتبط نیز رشتههایی هستند که دارای اشتراک محتوایی در برنامه درسی بوده اما شرایط همترازی را ندارند.
در این مصوبه همچنین زیرنظامهای آموزش عالی شامل زیرنظامهای نظری، مهارتی، فرهنگیان، نظامی ـ انتظامی و حوزوی تعریف شده و ملاک تعیین زیرنظام آموزشی، دستهبندی برنامه درسی در سامانه آموزش عالی (ساعا) عنوان شده است.
بر اساس بخش نخست این الگو، رشتهای که برنامه درسی آن منسوخ شده و رشته دیگری جایگزین آن شده باشد، در صورتی که صرفاً عنوان آن متناسب با تحولات علمی تغییر کرده باشد، با رشته قبلی همتراز است و بالعکس. همچنین رشتههای دارای گرایش با همان رشته بدون گرایش همتراز محسوب میشوند.
در این بخش تصریح شده است که کارشناسی ارشد پیوسته با کارشناسی ارشد ناپیوسته، دکتری مستقیم با دکتری تخصصی ناپیوسته و دکتری پیوسته با دکتری تخصصی ناپیوسته همتراز هستند، اما عکس این حالت برقرار نیست. همچنین در مکاتبات اداری صرفاً باید از واژه «همتراز» استفاده شود.
بر اساس این مصوبه، رشتههای تحصیلی یک زیرگروه آموزشی بر اساس دستهبندی سامانه «ساعا» مرتبط محسوب میشوند. همچنین رشتههای تحصیلات تکمیلی که در دفترچه آزمون سازمان سنجش آموزش کشور با یک کدضریب یا کدترکیب مشترک دانشجو میپذیرند، مرتبط هستند.
در ادامه آمده است رشتههای بینرشتهای که در یک گروه آموزشی قرار دارند اما زیرگروه متفاوتی دارند، براساس نظر کارگروه تخصصی یا کمیسیون برنامهریزی درسی، مرتبط اعلام میشوند و در مکاتبات صرفاً از واژه «مرتبط» استفاده خواهد شد. رشتههایی که مشمول تعریف همتراز یا مرتبط نباشند نیز «نامرتبط» تلقی میشوند.
در بخش دوم این مصوبه تأکید شده است که رشتههای تحصیلی در دو زیرنظام متفاوت، به دلیل تفاوت اهداف آموزشی، همتراز نیستند. همچنین ترکیب مدرک کاردانی و کارشناسی ناپیوسته یک رشته، با کارشناسی پیوسته همان رشته همتراز محسوب نمیشود، اما در صورت ارتباط موضوعی، این رشتهها در مقطع کارشناسی مرتبط خواهند بود.
بر اساس این مصوبه، در مواردی که در آزمونهای استخدامی یا نظامهای صلاحیت حرفهای از عنوان عمومی رشته استفاده شده باشد، صدور گواهی همترازی برای کارشناسی ناپیوسته، مشروط به همسو بودن رشتههای کاردانی و کارشناسی ناپیوسته با عنوان عمومی اعلامشده، بلامانع است. این گواهی صرفاً برای همان مورد صادر میشود و محدود بودن آن به موضوع تقاضا باید در متن گواهی درج شود. در صورت همسو نبودن رشته کاردانی با کارشناسی ناپیوسته، رشته کارشناسی ناپیوسته با عنوان عمومی «مرتبط» تلقی خواهد شد.
در این ابلاغیه همچنین آمده است که تشخیص همتراز، مرتبط یا نامرتبط بودن رشتههای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با رشتههای وزارت علوم، تحقیقات و فناوری براساس نظر کارشناسی دفتر برنامهریزی آموزش عالی یا کارگروه تخصصی برنامهریزی آموزش عالی انجام میشود.
همچنین تصریح شده است رشتههای تحصیلی حوزههای علمیه با رشتههای تحصیلی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری همتراز نیستند.
بر اساس این مصوبه، از زمان ابلاغ به سازمان اداری و استخدامی کشور، سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت راه و شهرسازی و همچنین اطلاعرسانی آن در پایگاه اطلاعرسانی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تمامی مصوبات و بخشنامههای پیشین در این زمینه ملغی بوده و این مصوبه ملاک عمل دفتر برنامهریزی آموزش عالی برای پاسخگویی به متقاضیان خواهد بود. همچنین تفسیر موارد ابهام این مصوبه بر عهده دفتر برنامهریزی آموزش عالی است.