تراستی زیر چتر تحریم

فصل تجارت - ظهور تراستی‌ها در اقتصاد ایران را می‌توان پیامد مستقیم تحریم‌های هدفمند تجاری و اقتصادی علیه کشور دانست. روشن است که تراستی‌ها، به‌عنوان امانت‌داران دارایی‌های کلان اقتصادی، همواره در معرض خطر خیانت در امانت قرار دارند؛ اما هنگامی که اقتصاد کشور زیر فشار تحریم‌های گسترده و هوشمند احساس تهدید می‌کند، برای حفظ بقای خود ناگزیر به بهره‌گیری از ابتکارات نامتعارف است.

تراستی‌ها نیز از این قاعده مستثنی نبوده‌اند. جریانی که ابتدا به‌مثابه راهی برای گریز از فشار تحریم شکل گرفت، اکنون خود به مساله‌ای پایدار در اقتصاد ایران تبدیل شده است. چند شب پیش رئیس سازمان بازرسی کل کشور نیز اعلام کرد که «برخی تراستی‌ها خیانت کردند. یک تراستی 200 میلیون دلار از سرمایه کشور را برنگرداند و از کشور هم خارج شد.» برخی از کارشناسان نیز معتقدند که تراستی‌ها به سبب اینکه منتفع شرایط تحریمی هستند، به مرور زمان تبدیل به مدافعان تحریم‌های اقتصادی می‌شوند؛ چراکه تحریم‌های اقتصادی برای آنها شیرین بوده است و نمی‌توانند به راحتی قید سود حاصل از نقل و انتقالات ارز را بزنند. یکی از پرسش‌های مهم امروز اقتصاد ایران این است: آیا جایگزینی برای تراستی‌ها و نقش حیاتی آنان در گردش مالی کشور وجود دارد و چگونه می‌توان این جریان حیاتی را از آسیب‌های ذاتی تراستی‌ها مصون نگه داشت؟ در میانه همین تحریم‌ها که پدیده‌هایی مانند اقتصاد تراستی را به جامعه اقتصادی ایران معرفی کردند، گروه‌هایی از بنگاه‌های اقتصادی توانستند نه‌تنها از توفان حوادث عبور کنند، بلکه رشد و شکوفایی قابل‌توجهی نیز تجربه کنند. چگونگی عبور این بنگاه‌ها از تنگنای نااطمینانی ناشی از تحریم‌ها نیز موضوعی مهم است که به بررسی دقیق و پژوهش‌های مستقل نیاز دارد. باشگاه اقتصاددانان «دنیای‌اقتصاد» در پرونده امروز می‌کوشد ابعادی از این دو مساله را بررسی کند.