فصل تجارت - مشکلات کلیوی اغلب بدون درد و علامت است. پزشکان هشدار میدهند که برخی عادتهای روزمره، از مصرف بیرویه مسکّنها تا بیتوجهی به قند و فشارخون، میتوانند بهمرور زمان به این عضو حیاتی آسیب بزنند.
وبگاه تایمز آو ایندیا در گزارشی آورده است:
برخلاف زخم، دنداندرد یا کشیدگی عضله، کاهش عملکرد کلیه معمولاً با درد همراه نیست. همین ویژگی، یکی از دلایلی است که بیماری کلیوی میتواند سالها پنهان بماند.
کلیهها چه نقشی در بدن دارند؟
کلیهها دو عضو لوبیاییشکل در دو طرف ستون فقرات هستند که روزانه حدود 180 لیتر خون را تصفیه میکنند. آنها مواد زائد ناشی از سوختوساز بدن را دفع میکنند، تعادل مایعات و مواد معدنی (مانند سدیم و پتاسیم) را برقرار میکنند و به تنظیم فشارخون کمک میکنند. با این حال، برخی انتخابهای روزمره میتوانند بهمرور زمان فشار مضاعفی بر این سامانه وارد کنند.
دکتر اورمیلا آناند (Dr. Urmila Anandh)، مشاور ارشد و رئیس بخش نفرولوژی (بیماریهای کلیه) در بیمارستان آمریتا، توضیح داد: درد یک علامت هشداردهنده رایج در بیماری کلیوی نیست و همین موضوع آن را خطرناک میکند.
در ادامه، شش عادت روزمره را بررسی میکنیم که باید به آنها توجه بیشتری کرد.
1. مصرف خودسرانه و مکرر مسکّنها
سردرد، کمردرد یا درد مفاصل ممکن است مصرف یک مسکّن را به سادهترین راهحل تبدیل کند؛ اما مصرف مکرر یا نادرست برخی مسکّنها میتواند به کلیهها آسیب بزند.
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن، میتوانند جریان خون کلیهها را کاهش دهند و در برخی شرایط، باعث آسیب حاد کلیوی شوند. مصرف طولانیمدت آنها نیز به آسیب کلیوی کمک میکند.
این خطر زمانی بیشتر میشود که این داروها در هنگام کمآبی بدن یا در بیماریهایی که با استفراغ یا اسهال همراه هستند، مصرف شوند. افرادی که فشارخون بالا، دیابت، بیماری قلبی یا مشکلات کلیوی دارند، باید احتیاط بیشتری کنند.
دکتر آناند تأکید کرد: مسکّنها دارو هستند و باید با آگاهی و زیر نظر پزشک مصرف شوند، نه اینکه مانند یک عادت روزمره و بیرویه به آنها تکیه کنیم.
2. نمک پنهان؛ قاتل خاموش
بسیاری از مردم نمک را فقط با نمکدان روی سفره مرتبط میدانند، اما مقدار زیاد سدیم در غذاهایی مانند ترشیها، سسها، نودلهای فوری، تنقلات بستهبندیشده، غذاهای فرآوریشده و غذاهای رستورانی پنهان است. این غذاها ممکن است حتی طعمِ زیادی شور نداشته باشند.
سدیم بیش از حد باعث احتباس مایعات (نگهداری آب اضافی در بدن) و افزایش فشارخون میشود. فشارخون بالا بهطور مداوم میتواند به رگهای خونی و ساختارهای تصفیهکننده داخل کلیهها آسیب بزند.
3. غذاهای فوقفرآوریشده؛ خطری پنهان
تفاوت زیادی بین مصرف گاهبهگاه غذاهای بستهبندیشده و تبدیل آنها به بخش اصلی رژیم غذایی روزانه وجود دارد. این غذاها معمولاً سرشار از سدیم، کربوهیدراتهای تصفیهشده، کالری و چربیهای ناسالم هستند.
بهمرور زمان، رژیم غذایی مبتنیبر این محصولات میتواند به افزایش وزن، مقاومت به انسولین (کاهش توانایی بدن در کنترل قندخون) و فشارخون بالا منجر شود که همگی خطر کلیوی را افزایش میدهند.
جایگزینکردن برخی از این غذاها با سبزیجات، میوهها، حبوبات، غلات کامل و سایر غذاهای کمتر فرآوریشده، میتواند رژیم غذایی را بهبود بخشد.
4. آبرسانی به بدن؛ نه کم، نه زیاد
توصیه آب بیشتری بنوشید یک توصیه رایج سلامتی است. اما سلامت کلیهها بر اساس این اصل نیست که هرچه بیشتر، بهتر است. کمآبی شدید میتواند به کلیهها فشار وارد کند، بهویژه در هوای گرم، ورزش سنگین یا بیماری؛ از سوی دیگر، نوشیدن چند لیتر آب در روز بدون دلیل پزشکی، نهتنها ضرورتی ندارد، بلکه ثابت نشده است که به سلامت کلیهها کمک میکند. بهترین روش، تعادل در مصرف مایعات است.
5. سیگار؛ خطری برای کلیهها
سیگار معمولاً در ارتباط با سرطان ریه، مشکلات تنفسی و بیماریهای قلبی مطرح میشود، اما کلیهها نیز بهدلیل وابستگی به شبکه سالم رگهای خونی، آسیبپذیر هستند. سیگار میتواند سلامت عروق را تخریب و بیماری کلیوی موجود را بدتر کند.
6. بیتوجهی به معاینه دورهای
بسیاری از افراد فقط زمانی به پزشک مراجعه میکنند که احساس ناراحتی میکنند. اما بیماری کلیوی میتواند بدون علائم واضح، بهویژه در مراحل اولیه، پیشرفت کند. دیابت و فشارخون بالا از شایعترین علل بیماری مزمن کلیوی هستند. به همین دلیل، بررسی منظم فشارخون، قندخون و عملکرد کلیه، بهویژه برای افراد در معرض خطر، ضروری است.
جمعبندی؛ همهچیز در تعادل است
سلامت کلیهها در گرو تعادل در عادات روزانه است؛ نه مصرف بیرویهٔ مسکّن، نه افراط در نمک، نه سیگار و نه غفلت از معاینات دورهای. با آگاهی و اصلاح این عادتها، میتوان از کلیهها محافظت کرد و سلامت آنها را حفظ نمود.