فصل تجارت - یک جامعهشناس، با اشاره به پیوند مستقیم فشارهای اقتصادی، ابهام نسبت به آینده و کاهش سرمایه اجتماعی، گفت: تابآوری جامعه تنها با توصیههای فرهنگی افزایش نمییابد و نیازمند تقویت همزمان معیشت، امنیت روانی، شفافیت اطلاعرسانی و اعتماد میان مردم و نهادهای مسئول است.
امانالله قراییمقدم، جامعه شناس در گفتوگو با میزان با تأکید بر جایگاه «اعتماد» در نظریه سرمایه اجتماعی و تابآوری اجتماعی گفت: دو گونه اعتماد وجود دارد؛ اعتماد افقی میان افراد جامعه و اعتماد عمودی میان مردم و نهادهای رسمی. کاهش هر یک از این دو، دیگری را نیز تحت تأثیر قرار میدهد و در نهایت، چسبندگی اجتماعی را تضعیف میکند.
وی افزود: جامعه زمانی میتواند در برابر بحرانهای اقتصادی، بهداشتی، طبیعی و روانی مقاومت مؤثرتری داشته باشد که بسترهای اعتماد، عدالت و همکاری جمعی در آن تقویت شود. تابآوری اجتماعی، توان یک جامعه برای سازگاری با شرایط دشوار، کاهش آسیبها و بازگشت به ثبات پس از بحران است. این ظرفیت، بیش از آنکه محصول توصیه به صبوری باشد، به کیفیت روابط میان مردم، میزان اعتماد به نهادها و دسترسی عادلانه شهروندان به خدمات اساسی وابسته است.
قرایی مقدم بیان کرد: تأمین امنیت شغلی، حمایت از خانوارهای کمبرخوردار، دسترسی مناسب به درمان، آموزش و مسکن و کاهش نابرابریها، پایههای مادی افزایش تابآوری به شمار میرود. در کنار این موارد، اطلاعرسانی دقیق و بهموقع میتواند از گسترش شایعات، اضطراب عمومی و تصمیمگیریهای هیجانی جلوگیری کند.
وی نقش برخی نهادهای اجتماعی را مهم خواند تاکید کرد: شوراهای محلی، مدارس، مساجد، خیریهها و سازمانهای مردمنهاد نیز باید در تقویت شبکههای همیاری محلهمحور نقش فعالتری داشته باشند. ارتقای سواد رسانهای، آموزش مدیریت اضطراب و مشارکت دادن مردم در تصمیمسازیهای محلی، حس تعلق و مسئولیتپذیری جمعی را افزایش میدهد.
این جامعه شناس تصریح کرد: سرمایه اجتماعی صرفاً یک مفهوم انتزاعی نیست، بلکه یکی از پایههای کارآمدی هر جامعه در شرایط عادی و بحرانی به شمار میرود. منابع طبیعی، امکانات فنی و نیروی انسانی، بدون وجود اعتماد و همکاری اجتماعی، به بهرهبرداری مطلوب نمیرسند. در چنین وضعی، جامعه با کاهش مشارکت عمومی، گسترش بدبینی، انزوای افراد و افزایش نگرانیهای جمعی مواجه میشود.
قراییمقدم با اشاره به آثار روانی نااطمینانیهای اقتصادی افزود: وقتی خانوادهها نتوانند برای آینده خود برنامهریزی کنند، نگرانی به یک تجربه روزمره تبدیل میشود. هزینههای اولیه زندگی، مسکن، درمان، آموزش و تأمین نیازهای خانوار، برای بخش بزرگی از مردم به مسئلهای تعیینکننده بدل شده است؛ مسئلهای که صرفاً در شاخصهای اقتصادی باقی نمیماند و به سلامت روان، روابط خانوادگی و احساس امنیت فردی نیز سرایت میکند.
این جامعهشناس، وضعیت طبقه متوسط را یکی از نقاط حساس در سنجش تابآوری اجتماعی دانست و گفت: طبقه متوسط معمولاً نقش مهمی در پویایی اقتصادی، تولید فرهنگی، مطالبهگری مدنی و انتقال تجربه اجتماعی دارد. اما هنگامی که توان اقتصادی این طبقه کاهش یابد و خانوادهها برای حفظ سطح اولیه زندگی با دشواری روبهرو شوند، دامنه نگرانیها از سطح فردی فراتر میرود.
وی، گسترش فضای رسانهای و دسترسی سریع مردم به حجم بالایی از خبر، تحلیل و روایتهای متناقض نیز مسئولیت نهادهای اطلاعرسان را دوچندان دانست و تاکید کرد: در این فضا، سکوت، تأخیر در اطلاعرسانی یا ارائه اطلاعات ناقص میتواند بر ابهامهای عمومی بیفزاید؛ در مقابل، اطلاعرسانی دقیق، مستند، بهموقع و قابل راستیآزمایی، بخشی از نگرانیهای روانی جامعه را کاهش میدهد.
قراییمقدم راهکار تقویت تابآوری را در مجموعهای از اقدامات همزمان دانست: مهار فشارهای تورمی، حمایت هدفمند و مؤثر از خانوارهای کمدرآمد، حفاظت از قدرت خرید طبقه متوسط، کاهش ابهامات در تصمیمهای مؤثر بر زندگی مردم و پرهیز از پیامهای متناقض.
به گفته وی مردم زمانی احساس آرامش بیشتری میکنند که آثار تصمیمها را در سفره، اشتغال، ثبات قیمتها و امکان برنامهریزی برای زندگی خود ببینند.
انتهای پیام/
بیشتر بخوانید: زاکانی: تحقق «شهر خانوادهمحور» یکی از اولویتهای راهبردی مدیریت شهری است
واکنش یک استاد دانشگاه به نمایشگاه آیین «اسم سرخ عشق»؛ اسم سرخ عشق نمادی از تاب آوری و مقاومت است
پزشکیان: تقویت پیوند مسجد، مردم و مدیریت محلی، کلید افزایش تابآوری اجتماعی است
لاریجانی: قدرت جمهوری اسلامی ایران پشتیبان امنیت منطقه است
برچسب ها: تاب آوری جامعه سرمایه اجتماعی فرهنگ