فصل تجارت - کرج _ پسماند عفونی از بیمارستان و مطب آغاز می‌شود، اما با خروج از مراکز درمانی پای شهرداری به میان می‌آید؛ مسئله‌ای که مرز مسئولیت دستگاه‌ها و ضرورت تفکیک از مبدأ را دوباره مطرح کرده است.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها، حمیدرضا عبدالمنافی : پسماند عفونی یا به اصطلاح زباله‌های بیمارستانی شاید در نگاه اول فقط چند کیسه زباله باشد، اما اگر از نقطه تولید درست مدیریت نشود، خطر آن می‌تواند از محیط درمانی به کارگر خدمات شهری، محیط زیست و در نهایت خانه‌های مردم برسد.
در کلانشهر کرج، این پرسش که مسئولیت این نوع پسماند با بیمارستان است یا شهرداری سال‌هاست محل بحث و پیگیری است.
جواد چپردار، رئیس کمیسیون حقوقی و نظارت شورای اسلامی شهر کرج، می‌گوید مسئولیت پسماند عفونی از همان نقطه تولید آغاز می‌شود و بیمارستان‌ها و مراکز درمانی نمی‌توانند با تحویل آن به شهرداری، مسئولیت قانونی خود را پایان یافته تلقی کنند.
به گفته این عضو شورای شهر کرج، شهرداری هم نمی‌تواند پسماندی را که هنوز بی‌خطرسازی نشده، مانند زباله عادی تحویل بگیرد و دانشگاه علوم پزشکی استان البرز باید نظارت بر تفکیک در مبدأ و بی‌خطرسازی را جدی‌تر دنبال کند.
حجم پسماند عفونی در برابر کل پسماند شهر اندک است؛ در برآوردهای مطرح‌شده در جلسات، حدود یک تا دو درصد. اما چپردار معتقد است این پسماند را باید با شاخص خطر سنجید، نه با وزن و حجم.
در این گفت‌وگو به ترتیب به آمار مراکز درمانی استان، تجربه ساماندهی پسماند مطب‌ها با شناسایی تولیدکنندگان و مشوق 25 درصدی، پیگیری‌های شورا درباره دفن پسماند عفونی در حلقه‌دره، و تفکیک بدهی بیمارستان‌ها به شهرداری از مسئولیت بهداشتی آن‌ها پرداخته می‌شود.
//////
مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید:
مسئولیت اصلی پسماند عفونی با چه نهادی است؟
جواد چپردار: باید از نقطه تولید شروع کنیم. پسماند عفونی ابتدا در بیمارستان، درمانگاه، مطب یا هر مرکز درمانی تولید می‌شود و مسئولیت اولیه آن نیز با همان تولیدکننده است. نمی‌توان پسماندی را که هنوز عفونی و خطرناک است، همانند زباله معمولی در اختیار شهرداری قرار داد و انتظار داشت شهرداری همه مراحل بعدی را بر عهده بگیرد.
پسماند عفونی باید در مبدأ تفکیک شود، شرایط نگهداری آن مشخص باشد و فرآیند بی‌خطرسازی نیز طبق ضوابط انجام شود. بعد از آن، موضوع انتقال و دفع مطرح می‌شود.
پس شهرداری چه مسئولیتی دارد؟
شهرداری مسئول مدیریت پسماند شهری در چارچوب وظایف قانونی خود است، اما این به معنای آن نیست که هر نوع پسماندی را بدون تفکیک و بی‌خطرسازی از مراکز درمانی تحویل بگیرد.
اگر پسماند عفونی بدون طی مراحل لازم وارد چرخه پسماند شهری شود، هم برای نیروهای خدمات شهری و هم برای مردم خطر ایجاد می‌کند. راننده خودرو، کارگر خدمات شهری، نیروهای تفکیک و حتی شهروندی که به هر شکل با این پسماند تماس پیدا می‌کند، ممکن است در معرض آلودگی قرار گیرد.
این موضوع از نظر قانونی چگونه تعریف شده است؟
قانون مدیریت پسماندها و آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های مرتبط، پسماند پزشکی و ویژه را از پسماند عادی جدا کرده‌اند. بنابراین نمی‌توان پسماندی را که ماهیت ویژه و عفونی دارد، با عنوان زباله معمولی مدیریت کرد.
تولیدکننده باید وظایف خود را انجام دهد و دستگاه متولی سلامت نیز باید بر فرآیند بی‌خطرسازی و رعایت ضوابط نظارت داشته باشد. شهرداری نیز باید در محدوده وظایف خود عمل کند و مسئولیت‌ها نباید جابه‌جا شود.
چرا بر تفکیک در مبدأ تأکید دارید؟
چون مهم‌ترین نقطه کنترل همین جاست. وقتی پسماند عفونی با پسماند عادی مخلوط شد، کنترل آن بسیار دشوارتر می‌شود.
ممکن است بخشی از پسماند عادی در ظاهر کاملاً معمولی باشد، اما در میان آن سرنگ، گاز آلوده، دستکش، مواد پانسمانی یا دیگر اقلامی وجود داشته باشد که از یک مرکز درمانی خارج شده است. این ترکیب، خطر را از محیط درمانی به چرخه عمومی شهر منتقل می‌کند.
از نظر سلامت عمومی چه خطری ایجاد می‌شود؟
موضوع فقط انتقال یک کیسه زباله نیست. پسماند عفونی می‌تواند حامل عوامل بیماری‌زا باشد. من به عنوان فردی که سال‌ها در حوزه درمان، بهداشت و محیط زیست فعالیت تخصصی داشته‌ام، معتقدم باید این مسئله را کاملاً جدی دید.
عضو متخصص شورای شهر کرج در حوزه درمان، بهداشت و محیط زیست بودن باعث شده است موضوع را فقط از منظر مدیریت شهری نبینم. مسئله پسماند عفونی هم‌زمان یک مسئله پزشکی، بهداشتی، اجتماعی و شهری است.
این خطر در چه شرایطی بیشتر می‌شود؟
زمانی که تفکیک در مبدأ انجام نشود، پسماند برای مدتی نامناسب نگهداری شود یا بدون بی‌خطرسازی وارد چرخه عمومی شود، خطر بیشتر است.
در محیط شهری، شما با یک جمعیت بزرگ و گروه‌های مختلف مواجه هستید. یک خطای کوچک در مبدأ ممکن است در ادامه به یک مسئله بزرگ تبدیل شود.
آیا همه پسماندهای مراکز درمانی عفونی هستند؟
خیر _ همین نکته اهمیت تفکیک را نشان می‌دهد. همه پسماند تولیدشده در یک بیمارستان یا مطب، عفونی نیست. بخشی از آن پسماند عادی است و بخشی پسماند ویژه یا عفونی محسوب می‌شود.
اگر این دو گروه درست از یکدیگر جدا شوند، هم حجم پسماند عفونی کاهش پیدا می‌کند و هم هزینه و فرآیند مدیریت آن منطقی‌تر می‌شود.
در بررسی‌های انجام‌شده چه تصویری از مراکز درمانی البرز داشتید؟
در جلسات تخصصی، آماری از وجود 21 بیمارستان در استان البرز مطرح شد که 12 بیمارستان دولتی، هشت بیمارستان خصوصی و یک بیمارستان وابسته به تأمین اجتماعی در این مجموعه قرار داشت.
در کنار بیمارستان‌ها، 93 درمانگاه نیز مطرح بود که 12 مرکز تخصصی و 81 مرکز عمومی اعلام شده بود.
علاوه بر این‌ها، تعداد زیادی مطب و مرکز درمانی در سطح شهر فعالیت می‌کنند که در جلسات گذشته رقم حدود 2200 مرکز و مطب پزشکی نیز مطرح شده بود.
این اعداد نشان می‌دهد که مسئله را نمی‌توان فقط با تمرکز بر چند بیمارستان حل کرد.
وضعیت مطب‌ها چگونه بود؟
مطب‌ها یک مسئله متفاوت دارند. حجم پسماند هر مطب ممکن است محدود باشد، اما تعداد مراکز زیاد است. بنابراین اگر برای آن‌ها سازوکار مشخصی تعریف نشود، پسماند عفونی در حجم‌های کوچک و پراکنده وارد چرخه شهری می‌شود.
//////
////" alt="فصل تجارت" width="100%" />
به همین دلیل، یکی از اقدامات مهم، شناسایی تولیدکنندگان پسماند عفونی و ایجاد سازوکار مشخص برای جمع‌آوری آن‌ها بود.
چگونه پسماند عفونی مطب‌ها ساماندهی شد؟
با همکاری میان مدیریت شهری، شورای شهر و دانشگاه علوم پزشکی استان البرز، موضوع شناسایی مراکز تولیدکننده پسماند و نحوه جمع‌آوری آن‌ها دنبال شد.
یکی از مشکلات این بود که برخی مراکز، به دلیل حجم پایین تولید، تصور می‌کردند تحویل پسماند به سیستم عادی شهری مشکلی ایجاد نمی‌کند. باید این نگاه اصلاح می‌شد.
فهرست مراکز تولیدکننده تهیه شد و برای ایجاد انگیزه نیز بحث مشوق مطرح شد. در مقطعی، برای مراکزی که در فرآیند قانونی قرار می‌گرفتند، مشوق 25 درصدی مورد توجه قرار گرفت.
مشوق چه کمکی کرد؟
وقتی یک مرکز درمانی بداند که همکاری با سازوکار قانونی فقط هزینه اضافی برای آن ندارد و در مقابل، مشوق هم دریافت می‌کند، احتمال همکاری افزایش پیدا می‌کند.
اما مشوق به تنهایی کافی نیست. در کنار آن باید آموزش، نظارت و برخورد قانونی نیز وجود داشته باشد. یک سیستم پایدار زمانی شکل می‌گیرد که هم مسیر همکاری روشن باشد و هم تخلف بی‌هزینه نباشد.
آیا مردم هم در این فرآیند نقش دارند؟
قطعاً. موضوع پسماند عفونی فقط مسئله مدیر بیمارستان یا شهرداری نیست. اگر مردم بدانند که چرا تفکیک اهمیت دارد، مطالبه عمومی برای رعایت ضوابط بیشتر می‌شود.
حتی امکان گزارش برخی تخلفات از سوی مردم نیز می‌تواند به نظارت کمک کند. شهروند نباید احساس کند مسئله پسماند فقط یک موضوع خدمات شهری است.
در بیمارستان‌ها وضعیت بی‌خطرسازی چگونه است؟
بی‌خطرسازی باید در خود مراکز درمانی و با تجهیزات مناسب انجام شود.
یکی از روش‌های شناخته‌شده استفاده از اتوکلاو است که برای بی‌خطرسازی پسماندهای عفونی کاربرد دارد.
در بررسی‌هایی که در گذشته مطرح شد، وضعیت دستگاه‌های اتوکلاو در بیمارستان‌های استان البرز نیز مورد توجه قرار گرفت و درباره وجود یا عملکرد تجهیزات در بیمارستان‌های مختلف بحث شد.
اصل مهم این است که پسماند عفونی نباید بدون بی‌خطرسازی از مرکز درمانی خارج شود.
//////
////" alt="فصل تجارت" width="100%" />////" alt="فصل تجارت" width="100%" />
چرا روی اتوکلاو تأکید می‌کنید؟
چون هدف، از بین بردن یا کاهش خطر عوامل بیماری‌زا قبل از ورود پسماند به مراحل بعدی است. وقتی این فرآیند در مبدأ انجام شود، خطر در مراحل انتقال و دفع کاهش پیدا می‌کند.
البته تجهیزات باید استاندارد، سالم و تحت نظارت باشند. داشتن دستگاه روی کاغذ کافی نیست؛ باید دید دستگاه کار می‌کند، فرآیند به شکل صحیح انجام می‌شود و نظارت لازم وجود دارد یا خیر.
در مورد پسماند عفونی و آلودگی میکروبی چه نگرانی‌ای دارید؟
پسماند عفونی می‌تواند با انواع عوامل بیماری‌زا همراه باشد. اگر بخواهیم ساده توضیح دهیم، همان میکروارگانیسم‌هایی که در محیط‌های مختلف وجود دارند، در شرایط خاص می‌توانند مسئله‌ساز شوند.
برای نمونه، در مباحث مربوط به آلودگی آب و محیط، وجود اشریشیا کلی (E.coli) یکی از شاخص‌هایی است که مورد توجه قرار می‌گیرد. این موضوع نشان می‌دهد چرا باید نسبت به ورود آلودگی‌های میکروبی به محیط حساس باشیم.
البته هر میکروبی به معنای بیماری‌زا بودن نیست و محیط طبیعی هم دارای فلور میکروبی است، اما وقتی پسماند درمانی و عفونی بدون کنترل وارد محیط شود، شرایط متفاوت است.
آیا حجم پسماند عفونی در برابر کل پسماند شهر زیاد است؟
از نظر حجمی، پسماند عفونی بخش کوچکی از کل پسماند شهری است. در برخی برآوردهایی که در جلسات مطرح شده بود، حدود یک تا دو درصد از پسماند می‌توانست در گروه پسماند عفونی یا مرتبط با مراکز درمانی قرار گیرد.
اما مسئله فقط درصد نیست. ممکن است یک درصد از کل پسماند از نظر حجمی عدد کوچکی باشد، ولی از نظر بهداشتی اهمیت بسیار زیادی داشته باشد.
یعنی کم بودن حجم به معنای کم بودن اهمیت نیست؟
دقیقاً. پسماند عفونی از آن دسته موضوعاتی است که باید با شاخص خطر سنجیده شود، نه صرفاً با وزن و حجم.
اگر حجم بالایی از زباله عادی داشته باشیم، مدیریت آن یک مسئله خدمات شهری است. اما یک مقدار محدود پسماند عفونی اگر به شکل نادرست مدیریت شود، می‌تواند سلامت افراد را تهدید کند.
در مورد حلقه‌دره چه پیگیری‌هایی انجام دادید؟
موضوع مدیریت پسماند عفونی در حلقه‌دره از جمله مواردی بود که در شورای شهر نسبت به آن حساسیت وجود داشت. از شهرداری درخواست شد آمار روزانه پسماند استان و همچنین آمار روزانه پسماند شهر کرج ارائه شود.
//////
////" alt="فصل تجارت" width="100%" />////" alt="فصل تجارت" width="100%" />////" alt="فصل تجارت" width="100%" />
همچنین درباره مبنای قانونی و مجوز مربوط به پیمانکار یا فرآیند دفن پسماند عفونی در حلقه‌دره سؤال شد. مسئله این بود که باید دقیقاً مشخص باشد چه پسماندی، با چه مجوزی و تحت چه فرآیندی وارد محل دفع می‌شود.
آیا شورای شهر مصوبه‌ای برای پذیرش پسماند عفونی بیمارستان‌ها دارد؟
تا جایی که در بررسی‌های مطرح‌شده در شورا دنبال شد، مسئله اصلی همین بود که نباید مسئولیت‌ها بدون مبنای قانونی جابه‌جا شود. اگر قرار است اقدامی انجام شود، باید مستند به قانون، مجوز و مصوبه‌های مربوط باشد.
من تأکید دارم که در چنین موضوعاتی نمی‌توان با برداشت شخصی تصمیم گرفت. سلامت مردم و مسئولیت حقوقی دستگاه‌ها مطرح است.
بدهی بیمارستان‌ها چه ارتباطی با موضوع پسماند دارد؟
باید دو موضوع را از یکدیگر جدا کرد. بدهی مالی یک مرکز درمانی به شهرداری یک مسئله است و مسئولیت قانونی آن مرکز درباره پسماند عفونی مسئله‌ای دیگر.
در تاریخ 1405/6/28، شهرداری طی مکاتبه شماره 1296 با دانشگاه علوم پزشکی استان البرز، موضوع بدهی معوق بیمارستان‌های زیرمجموعه آن دانشگاه را مطرح کرد. این مکاتبه از این جهت اهمیت دارد که مسائل مالی نیز در کنار مسائل اجرایی و خدماتی باید شفاف و تعیین تکلیف شود.
اما نباید بدهی را با مسئولیت بهداشتی مخلوط کرد. مرکز درمانی همچنان نسبت به پسماند تولیدی خود مسئولیت دارد.
آیا پرونده‌های مالی در شورای شهر هم مطرح شده‌اند؟
بله، در حوزه بدهی‌ها و مطالبات شهرداری، موضوعات مختلفی می‌تواند در چارچوب قانونی و حتی از طریق ماده 77 دنبال شود. اما این موضوع به معنای انتقال مسئولیت بهداشتی پسماند به شهرداری نیست.
هر موضوع باید در جای خودش بررسی شود؛ بدهی، یک موضوع مالی است و پسماند عفونی، یک موضوع بهداشتی و زیست‌محیطی.
نقش دانشگاه علوم پزشکی در این میان چیست؟
نقش دانشگاه علوم پزشکی استان البرز بسیار مهم است. چون دانشگاه متولی حوزه سلامت است و باید بر مراکز درمانی، رعایت الزامات بهداشتی و فرآیندهای مرتبط نظارت کند.
اگر دانشگاه در بخش نظارت، آموزش و پیگیری فعال باشد، بخش قابل توجهی از مشکلات قبل از رسیدن به شهرداری حل می‌شود.
آیا شهرداری می‌تواند به تنهایی این مسئله را حل کند؟
خیر. شهرداری به تنهایی نمی‌تواند مسئله‌ای را که منشأ آن در مراکز درمانی است، حل کند.
شهرداری امکانات خدمات شهری دارد، اما مسئولیت علمی و بهداشتی مراکز درمانی با دستگاه تخصصی حوزه سلامت است. اگر این تقسیم کار رعایت نشود، شهرداری به جای مدیریت شهری وارد حوزه‌ای می‌شود که بخش مهمی از مسئولیت آن بر عهده دستگاه دیگری است.
دوره کرونا نشان داد که موضوع پسماند پزشکی چقدر می‌تواند حساس شود. حجم مصرف اقلامی مانند ماسک، دستکش و تجهیزات پزشکی افزایش پیدا کرد و حساسیت عمومی نسبت به پسماندهای مراکز درمانی نیز بیشتر شد.
در آن دوره، شرایط خاصی وجود داشت و برخی تصمیم‌ها متناسب با وضعیت اضطراری گرفته شد. اما نباید تصمیم‌های شرایط اضطراری را به عنوان یک قاعده دائمی در شرایط عادی ادامه داد.
آیا در شرایط خاص، شورای تأمین می‌تواند ورود کند؟
در شرایط اضطراری و زمانی که مسئله به امنیت و سلامت عمومی ارتباط پیدا کند، سازوکارهای قانونی مربوط به مدیریت شرایط خاص فعال می‌شود. اما این به معنای آن نیست که در شرایط عادی، مسئولیت قانونی تولیدکننده پسماند عفونی به شکل دائمی به شهرداری منتقل شود.
شرایط اضطراری باید با شرایط عادی تفکیک شود.
شورای شهر چه نقشی در نظارت دارد؟
شورا وظیفه نظارت بر عملکرد مدیریت شهری را دارد. بنابراین وقتی موضوعی به شهرداری، پسماند، سلامت شهر و هزینه‌های عمومی مربوط می‌شود، شورا باید سؤال کند، اسناد بخواهد و عملکرد دستگاه اجرایی را بررسی کند.
ما نمی‌توانیم نسبت به مسئله‌ای که با سلامت شهروندان ارتباط دارد، بی‌تفاوت باشیم.
آیا موضوع فقط به پسماند بیمارستانی محدود می‌شود؟
خیر. زنجیره درمان گسترده است؛ بیمارستان، درمانگاه، مطب، آزمایشگاه، مراکز تزریقات و سایر مراکز پزشکی هرکدام می‌توانند تولیدکننده پسماند خاص خود باشند.
بنابراین سیاست‌گذاری باید زنجیره‌ای باشد. اگر بیمارستان ساماندهی شود ولی مطب‌ها رها شوند، مسئله به طور کامل حل نشده است.
*برای مطب‌ها چه مدلی را مناسب می‌دانید؟
مدل باید ساده، قابل اجرا و قابل نظارت باشد. یک مطب کوچک نباید با همان فرآیندی مواجه شود که یک بیمارستان بزرگ دارد، اما اصل تفکیک و تحویل قانونی باید برای هر دو رعایت شود.
ثبت مراکز، مشخص بودن میزان تقریبی تولید، قرارداد یا سازوکار جمع‌آوری، زمان‌بندی مناسب و امکان نظارت، می‌تواند این فرآیند را قابل اجرا کند.
مشکل اصلی در اجرای قانون چیست؟
بخشی از مشکل به نبود اطلاع کافی برمی‌گردد و بخشی به هزینه و دشواری اجرا. گاهی یک مرکز درمانی کوچک تصور می‌کند حجم پسماندش آنقدر کم است که رعایت مقررات ضرورت ندارد.
از طرف دیگر، اگر مسیر قانونی برای مرکز پیچیده باشد، ممکن است همکاری کاهش پیدا کند. بنابراین قانون باید همراه با آموزش، تسهیل فرآیند و نظارت اجرا شود.
آیا مردم می‌توانند در این موضوع مطالبه‌گر باشند؟
حتماً. شهروند حق دارد بداند پسماند درمانی شهرش چگونه جمع‌آوری و دفع می‌شود. مردم باید مطمئن باشند چیزی که در یک بیمارستان یا مطب تولید شده، به شکل کنترل‌نشده وارد محیط زندگی آن‌ها نمی‌شود.
شفافیت در این حوزه اعتماد عمومی را افزایش می‌دهد.
چقدر موضوع آموزش اهمیت دارد؟
بسیار زیاد. آموزش باید از کادر درمان شروع شود و تا نیروهای خدماتی و حتی شهروندان ادامه پیدا کند.
کارگری که با کیسه پسماند عفونی مواجه می‌شود باید بداند چه خطری ممکن است وجود داشته باشد. مسئول یک مطب نیز باید بداند چه چیزی را می‌تواند در سطل عادی قرار دهد و چه چیزی باید جدا شود.
در جلسات شورای شهر چه مطالبه‌ای از شهرداری داشتید؟
مطالبه ما این بود که آمار و اطلاعات روشن باشد. وقتی درباره پسماند صحبت می‌کنیم باید بدانیم روزانه چه میزان پسماند در استان و شهر تولید می‌شود، چه میزان آن مربوط به مراکز درمانی است و چه مقدار پس از بی‌خطرسازی وارد فرآیند شهری می‌شود.
همچنین قراردادها، مجوزها و فرآیندهای مربوط باید شفاف باشد.
آیا تفکیک پسماند عفونی یک موضوع صرفاً پزشکی است؟
خیر. این موضوع سه وجه اصلی دارد؛ سلامت، جامعه و شهر.
از نظر سلامت، جلوگیری از انتقال عوامل بیماری‌زا مطرح است. از نظر اجتماعی، اعتماد مردم به نظام سلامت و مدیریت شهری اهمیت دارد. از نظر شهری نیز جمع‌آوری، حمل، دفع، هزینه و حفاظت از محیط زیست مطرح است.
به همین دلیل باید نگاه بین‌بخشی داشته باشیم.
به عنوان عضو متخصص شورای شهر در حوزه درمان، بهداشت و محیط زیست، مهم‌ترین نگرانی شما چیست؟
مهم‌ترین نگرانی من این است که در اثر موازی‌کاری یا جابه‌جایی مسئولیت‌ها، اصل مسئله فراموش شود.
وقتی پسماند عفونی تولید می‌شود، اول باید آن را در مبدأ درست مدیریت کرد. اگر این مرحله انجام نشود، هرچه جلوتر برویم هزینه و خطر بیشتر خواهد شد.
آیا برخورد صرفاً سلبی جواب می‌دهد؟
نه. قانون باید اجرا شود، اما در کنار آن باید زمینه همکاری نیز فراهم باشد.
تجربه ساماندهی مطب‌ها نشان داد وقتی مراکز درمانی شناسایی شوند، سازوکار مشخص داشته باشند و برای همکاری مشوق نیز در نظر گرفته شود، می‌توان تعداد بیشتری از مراکز را وارد چرخه قانونی کرد.
آیا این تجربه قابل تعمیم به کل استان البرز است؟
به نظر من بله، البته با اصلاحات لازم. هر شهرستان شرایط خودش را دارد، اما اصل کار یکی است: شناسایی تولیدکننده، تفکیک در مبدأ، بی‌خطرسازی، جمع‌آوری اصولی، انتقال و دفع نهایی با نظارت دستگاه‌های مسئول.
اگر هر حلقه درست کار کند، زنجیره کامل می‌شود.
در نهایت چه انتظاری از بیمارستان‌ها دارید؟
انتظار روشن است؛ بیمارستان باید مسئولیت خود را در قبال پسماندی که تولید می‌کند بپذیرد.
تفکیک، بی‌خطرسازی و تحویل پسماند طبق ضوابط، بخشی از فرآیند ارائه خدمات درمانی است. همان‌طور که بیمارستان برای دارو، تجهیزات و ایمنی بیمار برنامه دارد، باید برای پسماند نیز برنامه روشن داشته باشد.
از شهرداری کرج چه می‌خواهید؟
شهرداری باید در محدوده قانون عمل کند، اطلاعات را شفاف ارائه دهد و اجازه ندهد فرآیند مدیریت پسماند عفونی بدون مستندات قانونی و بهداشتی انجام شود.
از سوی دیگر، هر جا وظیفه قانونی شهرداری است، باید آن را به شکل دقیق و حرفهای انجام دهد. بحث ما فرار از مسئولیت نیست؛ بحث، تعیین دقیق مسئولیت‌هاست.
و از دانشگاه علوم پزشکی استان البرز؟
دانشگاه علوم پزشکی باید در این موضوع نقش محوری خود را جدی‌تر دنبال کند. نظارت بر مراکز درمانی، آموزش، پیگیری تفکیک در مبدأ و اطمینان از بی‌خطرسازی پسماند، موضوعاتی نیستند که بتوان از کنار آن‌ها عبور کرد.
این دانشگاه باید اطلاعات دقیق مراکز تولیدکننده پسماند عفونی را داشته باشد و بر نحوه عملکرد آن‌ها نظارت مستمر کند.
اگر تفکیک در مبدأ درست انجام شود، بسیاری از مشکلاتی که امروز در مرحله جمع‌آوری و دفع با آن مواجه هستیم، اساساً ایجاد نخواهد شد.
شاید ساده‌ترین راه برای فهمیدن اهمیت این ماجرا این باشد که به مسیر یک کیسه فکر کنیم: کیسه‌ای که در یک مطب یا بخش بیمارستان بسته می‌شود، سوار خودرو می‌شود و دست کارگری می‌رسد که شاید اصلاً نداند داخلش چیست. پسماند عفونی فقط زباله نیست؛ به سلامت مردم و اعتماد آن‌ها به نظام درمان و مدیریت شهری گره خورده است. هر جا تفکیک در مبدأ رعایت نشود، خطر از دیوار بیمارستان و مطب بیرون می‌زند و به کارگر خدمات شهری، محیط زیست و خانه‌های مردم می‌رسد.
حرفهای این گفت‌وگو یک نکته را روشن می‌کند: مشکل پسماند عفونی را نمی‌شود با ارجاع مدام از یک نهاد به نهاد دیگر حل کرد. اینجا نقش دانشگاه علوم پزشکی استان البرز پررنگ‌تر از بقیه است.
دانشگاه فقط ناظر نیست؛ هم متولی سلامت است، هم به دانش و تجهیزات فنی دسترسی دارد و هم بر بیمارستان‌ها و مراکز درمانی تحت پوشش خود اشراف دارد. اگر دانشگاه در کنار شهرداری و شورا وارد میدان شود و در آموزش، نظارت و راه‌اندازی یا پشتیبانی فرایند ضدعفونی و بی‌خطرسازی پسماند همکاری کند، بخش بزرگی از بار این مسئله پیش از رسیدن به چرخه شهری برداشته می‌شود.
تجربه ساماندهی مطب‌ها نشان داد وقتی همه حلقه‌های زنجیره کنار هم قرار بگیرند، همکاری ممکن است. حالا نوبت آن است که همین همکاری درباره ضدعفونی پسماند هم جدی گرفته شود تا خطر همان‌جا که تولید می‌شود مهار شود.