فصل تجارت - کریدور میانی یا مسیر حمل‌ونقل بین‌المللی ترانس‌خزر (TITR)، چین را از طریق قزاقستان، دریای خزر، جمهوری آذربایجان، گرجستان و ترکیه به اروپا متصل می‌کند و در سال‌های اخیر، ترافیک بار در این مسیر افزایش یافته است.
پایگاه خبری آسیانیوز در گزارش نوشت، از زمان حمله روسیه به اوکراین و افزایش تقاضا برای مسیرهایی که روسیه را دور می‌زنند، ترافیک بار در کریدور میانی به‌شدت افزایش یافته است. طبق آمار رسمی، ترافیک کانتینری در سال 2025 با 36 درصد افزایش به حدود 77 هزار واحد کانتینری (TEU) رسید؛ اگرچه حجم کل بار از 4.48 میلیون تن در سال 2024 به حدود 4.12 میلیون تن کاهش یافت.
در بخش جمهوری آذربایجان این کریدور نیز ترافیک بار همچنان در حال افزایش است. طبق گزارش Azcon، در نیمه نخست سال 2026 حجم بار ترانزیتی حمل‌شده توسط راه‌آهن آذربایجان در امتداد مسیر شرق-غرب به یک میلیون و 958 هزار تن رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته 12 درصد افزایش داشته است.
جمهوری آذربایجان به‌عنوان یکی از کشورهای واقع در مسیر این کریدور، قصد دارد پیش از تأمین بازارهای ترکیه و اروپا، فرآوری داخلی مواد اولیه را از جمله با بهره‌برداری از ظرفیت منطقه ویژه اقتصادی آلات و پارک‌های صنعتی توسعه دهد تا خود را به‌عنوان مرکز این کریدور به جهان معرفی کند.
ظرفیت زیرساخت‌های کلیدی حمل‌ونقل نیز در حال گسترش است و پس از تکمیل نوسازی بخش گرجستانی راه‌آهن باکو-تفلیس-قارص، ظرفیت جابه‌جایی سالانه آن از یک میلیون به پنج میلیون تن افزایش خواهد یافت.
البته رشد بیشتر دیگر به معنای گسترش زیرساخت‌های فیزیکی نیست. دیجیتالی‌شدن مدیریت حمل‌ونقل و رویه‌های گمرکی که انتظار می‌رود زمان سفر را کاهش داده و رقابت‌پذیری را افزایش دهد، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند و تمرکز از ایجاد خود زیرساخت‌های حمل‌ونقل به کارایی استفاده از آن و فرآیندهای اقتصادی دیگری که ممکن است پیرامون آن توسعه یابند، تغییر می‌کند.
یکی دیگر از حوزه‌های توسعه این کریدور اقتصادی، بخش انرژی است. آذربایجان، قزاقستان و ازبکستان در حال کار بر روی ایجاد یک کریدور انرژی سبز در سراسر دریای خزر هستند.
این پروژه به‌عنوان فرصتی برای پیوند سیستم‌های انرژی آسیای مرکزی با آذربایجان و به‌طور بالقوه انتقال انرژی تجدیدپذیر به بازارهای اروپا تلقی می‌شود.
در حال حاضر، بخش آسیای مرکزی این سیستم در حال انجام مطالعات امکان‌سنجی است. مرحله نخست این مطالعه در بهار 2026 آغاز شد و قرار است مطالعه امکان‌سنجی در ماه مه 2027 تکمیل شود.
بخش دیگری که در آن پیشرفت قابل‌توجهی حاصل شده است، انتقال داده است. در 6 اوت سال جاری، نصب کابل فیبر نوری زیردریایی بین سومقاییت و آکتائو، در بستر دریای خزر، به پایان رسید.
این کابل 380 کیلومتر طول دارد و ظرفیت انتقال آن بیش از 400 ترابیت بر ثانیه اعلام شده است. این پروژه توسط شرکت‌های آذرتلکام و قزاق‌تله‌کام به‌عنوان بخشی از جاده ابریشم دیجیتال انجام شده است.
عنصر پنجم این مدل مربوط به سرمایه انسانی است. یکی از ابزارهای موجود، برنامه دولتی برای تحصیل در خارج از کشور است. در سال تحصیلی 2026/2027، 500 نفر تحت این برنامه انتخاب شدند که شامل 125 دانشجوی کارشناسی، 353 دانشجوی کارشناسی ارشد و 22 دانشجوی دکتراست و از این تعداد، 155 نفر در دانشگاه‌هایی که در بین 10 دانشگاه برتر جهان قرار دارند، تحصیل خواهند کرد.
عناصر مختلف در مراحل مختلف این کریدور در حال اجرا هستند؛ بخش حمل‌ونقل در حال حاضر عملیاتی و در حال گسترش است، بخش دیجیتال به راه‌اندازی نزدیک می‌شود، در حالی که مهم‌ترین پروژه‌های انرژی به چندین مرحله آماده‌سازی و سرمایه‌گذاری نیاز دارد.
تبدیل کریدور میانی به یک سیستم اقتصادی گسترده‌تر همچنان یک فرآیند بلندمدت است، اما مسیر از پیش مشخص شده است و کشورهای دو سوی خزر امیدوارند از موقعیت خود بین چین و اروپا نه‌تنها برای حمل‌ونقل بار، بلکه برای توسعه انرژی، زیرساخت‌های دیجیتال، سرمایه‌گذاری، تولید و سرمایه انسانی مرتبط با این کریدور نیز بهره ببرند.
منبع: نورنیوز