شناسایی ظرفیت تولید مواد اولیه صنایع از طریق بازیافت پلی‌آمیدها

فصل تجارت - کارگاه تخصصی «نقش بازیافت مهندسی پلی‌آمیدها و اثرگذاری آن بر توسعه پایدار و اقتصاد چرخشی» در حاشیه نمایشگاه پلاست‌شو در پاویون اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران برگزار شد و فرزین داوودی، مدرس دانشگاه و عضو هیئت‌مدیره شرکت دانش‌بنیان پاسارگاد پلیمر پیوند و فرید کرد‌نژاد، سرپرست تحقیق و توسعه این شرکت دانش‌بنیان به مسئله اقتصاد چرخشی و توسعه پایدار در صنعت پلاستیک و پلیمر پرداختند.
در این کارگاه آموزشی، مسائلی همچون گسترش صنعت بازیافت پلیمرها، جایگاه پلی‌آمیدها در این صنعت، روندهای جهانی بازیافت، چالش‌های فنی بازیافت مکانیکی و راهکارهای حفظ کیفیت مواد بازیافتی مورد بررسی قرار گرفت و از ضرورت تبدیل پسماند به مواد اولیه، کاهش مصرف منابع، کنترل رطوبت و استفاده از فناوری‌های نوین به‌عنوان الزامات توسعه صنعت بازیافت سخن گفته شد.
فرزین داوودی، عضو هیئت‌مدیره شرکت دانش‌بنیان پلیمر پیوند در این کارگاه تخصصی اقتصاد چرخشی را راه‌حل موثری برای تاب‌آوری اقتصادی و تامین پایدار مواد اولیه دانست و گفت: اقتصاد چرخشی می‌تواند به تبدیل پسماندها به ثروت، اشتغال و مواد اولیه کمک کند. استفاده از مواد بازیافتی همچنین می‌تواند بخشی از نیاز صنایع به مواد اولیه را تامین و هزینه‌های ارزی، واردات و لجستیک را کاهش دهد و در کنار آثار زیست‌محیطی، دستاوردهای اقتصادی قابل‌توجهی را به‌همراه داشته باشد.
داوودی با بیان این‌که «توسعه پایدار زمانی محقق می‌شود که رشد اقتصادی، حفاظت از محیط‌زیست و رفاه اجتماعی به‌صورت هم‌زمان مورد توجه قرار گیرد»، کاهش ردپای کربن و مصرف انرژی در بخش زیست‌محیطی، افزایش بهره‌وری و نوآوری در بخش اقتصادی و توجه به عدالت اجتماعی و حقوق نیروی کار را ضروری برشمرد.
این استاد دانشگاه در ادامه به اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد و تغییر از مدل اقتصاد خطی به اقتصاد چرخشی اشاره کرد و تاکید کرد: یکی از نخستین اقدامات برای دستیابی به توسعه پایدار، طراحی محصولاتی است که از قابلیت بازیافت یا بازتولید پس از مصرف برخوردار باشند. از همان مرحله طراحی و تولید باید به پایان عمر محصولات توجه شود تا ضمن فشار بر منابع، هزینه تامین مواد اولیه نیز کنترل شود.
داوودی همچنین کمبود منابع مالی و فناوری، ضعف زیرساخت‌ها و ناترازی انرژی را از چالش‌های اصلی پیش روی صنعت بازیافت برشمرد و گفت: در مناطق مختلف جهان، از آسیا و اقیانوسیه تا آمریکای شمالی و اروپا، سرمایه‌گذاری و تدوین استانداردها برای توسعه بازیافت در حال افزایش است. در اروپا، صنعت خودرو یکی از حوزه‌هایی است که الزامات مشخصی برای افزایش استفاده از مواد بازیافتی در آن تعیین شده و این موضوع نشان‌دهنده اهمیت روزافزون مواد بازیافتی در صنایع بزرگ است.
وابستگی کیفیت مواد بازیافتی به کنترل فرایندها
فرید کرد‌نژاد، سرپرست تحقیق و توسعه شرکت پاسارگاد پلیمر پیوند نیز در این کارگاه تخصصی به واکاوی چالش‌های فرایندی در بازیافت پلی‌آمیدها پرداخت و از منظر فنی، این مسئله را مورد بررسی قرار داد.
کردنژاد، استانداردهای کیفی در تولید مواد بازیافتی، کنترل رطوبت و فرایندهای مکانیکی را عامل اصلی حفظ خواص مهندسی این پلیمرها دانسته و بر لزوم هم‌افزایی میان طراحی محصول سبز، مدیریت زنجیره تامین و فناوری‌های نوین خشک‌کردن برای افزایش ارزش‌افزوده و کاهش اثرات مخرب زیست‌محیطی پسماندهای پلاستیکی تاکید کرد.
کرد‌نژاد، در بخش دیگری از این کارگاه آموزشی ضمن اشاره به پیچیدگی‌های فنی بازیافت پلی‌آمیدها گفت: پلی‌آمیدها از جمله پلیمرهای مهندسی پرکاربرد هستند که مقاومت مناسبی در برابر سایش و ضربه، مقاومت شیمیایی و خواص حرارتی مطلوب دارند و در قطعات صنعتی، خودرو، تجهیزات الکترونیکی، لوازم خانگی، منسوجات و قطعات مصرفی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این مواد در صورت عدم مدیریت صحیح در فرایند بازیافت، دچار افت شدید کیفیت می‌شوند.
او حفظ کیفیت پلی‌آمیدها را در کنترل رطوبت دانست و افزود: هدف از بازیافت این است که بیشترین میزان خواص ماده بازیافتی حفظ و محصول با کیفیت مناسب به بازار عرضه شود.
کرد‌نژاد در پایان صحبت‌هایش با اشاره به نقش پایدارکننده‌ها گفت: پایدارکننده‌ها با مهار رادیکال‌های آزاد ایجادشده در فرایند حرارتی از ادامه واکنش‌های تخریبی جلوگیری می‌کنند و استفاده ترکیبی از پایدارکننده‌های اولیه و ثانویه می‌تواند به حفظ خواص مواد کمک کند. از سوی دیگر، کنترل دقیق رطوبت، دما، زمان اقامت و شرایط فرآوری، نقش تعیین‌کننده‌ای در کیفیت مواد بازیافتی دارد و می‌تواند زمینه‌ساز تولید مواد بازیافتی با خواصی نزدیک‌ به مواد نو شود.