فصل تجارت - توسعه جایگاه‌های CNG و LPG، افزایش شمار خودروهای دوگانه‌سوز و گسترش زیرساخت‌های سوخت جایگزین و ایجاد زیرساخت شارژ خودروهای برقی از مهم‌ترین راهکارهای دولت برای کاهش وابستگی به بنزین است.
، کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، در برنامه تلویزیونی «میز اقتصاد» با اشاره به روند مصرف بنزین در کشور گفت: میانگین توزیع روزانه بنزین در هفت ماه گذشته سال جاری 133 میلیون لیتر بوده است. این رقم در مقایسه با مدت مشابه پارسال تغییر محسوسی نداشته، در حالی که مصرف بنزین در سال‌های گذشته به‌طور متوسط سالانه حدود 6 درصد رشد می‌کرد.
وی افزود: در دهه نخست آبان امسال، مصرف بنزین در مقایسه با مدت مشابه پارسال یک‌ودو دهم درصد کاهش داشته است. به گفته مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، مجموعه اقدام‌های مدیریت مصرف، از جمله تغییر نرخ سوخت‌گیری با کارت اضطراری جایگاه‌ها و افزایش استفاده از کارت سوخت شخصی، در این روند مؤثر بوده است.
ویس‌کرمی با اشاره به استان‌های پرمصرف کشور افزود: تهران، فارس، خراسان رضوی و اصفهان بیشترین مصرف بنزین را دارند. در برخی استان‌های مرزی از جمله هرمزگان و آذربایجان غربی نیز سرانه مصرف بالاست و اجرای طرح‌های مدیریت مصرف در این مناطق در دستور کار قرار گرفته است.
وی درباره نتایج تغییر نرخ سوخت‌گیری با کارت اضطراری جایگاه‌ها توضیح داد: از یازدهم شهریور، نرخ سوخت‌گیری با کارت اضطراری جایگاه از پنج هزار تومان به 10 هزار تومان افزایش یافت. میانگین مصرف روزانه بنزین در 16 روز نخست شهریور 144 میلیون لیتر بود که در نیمه دوم این ماه به 133 میلیون لیتر رسید؛ یعنی روزانه 11 میلیون لیتر کاهش مصرف ثبت شد.
مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی همچنین از اجرای طرح جمع‌آوری کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها در چند استان خبر داد و گفت: این طرح ابتدا به‌صورت پایلوت در استان کرمان اجرا شد و پس از آن به سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی و هشت استان دیگر گسترش یافت. به گفته ویس‌کرمی، اجرای این طرح علاوه بر افزایش استفاده از کارت شخصی، به کاهش صف‌های سوخت‌گیری و مصرف بنزین منجر شده است.
هدف‌گذاری کاهش مصرف روزانه بنزین به 120 میلیون لیتر
مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی با اشاره به برنامه‌ریزی انجام‌شده برای ماه‌های آینده افزود: هدف‌گذاری شرکت این است که مصرف روزانه بنزین در آذرماه به 125 میلیون لیتر و در دی و بهمن به 120 میلیون لیتر برسد.
ویس‌کرمی با تأکید بر ظرفیت موجود برای توسعه CNG گفت: کشور امکان عرضه روزانه 40 میلیون مترمکعب گاز طبیعی فشرده را دارد که از نظر ارزش سوختی معادل حدود 40 میلیون لیتر بنزین است. همچنین پس از اجرای طرح‌های مدیریت مصرف، مصرف CNG در کشور حدود 15 درصد افزایش یافته و بیش از دو میلیون مترمکعب به مصرف روزانه آن اضافه شده است.
وی تعداد خودروهای دوگانه‌سوز CNG در کشور را بیش از چهار میلیون دستگاه اعلام کرد و افزود: با توجه به ظرفیت زیرساخت‌های توزیع و ناوگان موجود، افزایش استفاده از این سوخت می‌تواند به کاهش مصرف بنزین کمک کند.
کاهش 12 درصدی مصرف بنزین در استان کرمان
در ادامه این برنامه، عبدالحسین همتی، عضو هیئت‌رئیسه و دبیر کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به اجرای طرح مدیریت مصرف سوخت در استان کرمان گفت: از زمان آغاز این طرح در اوایل مردادماه، مصرف بنزین در این استان نزدیک به 60 میلیون لیتر کاهش یافته و این میزان معادل حدود 12 درصد کاهش مصرف است.
وی ارزش این میزان صرفه‌جویی را حدود 55 تا 60 میلیون دلار، معادل 13 تا 15 هزار میلیارد تومان برآورد کرد و افزود: پیشنهاد شده است بخشی از منابع حاصل از صرفه‌جویی برای اجرای طرح‌های عمرانی همان استان اختصاص یابد تا مردم نیز از نتایج مدیریت مصرف سوخت بهره‌مند شوند.
همتی با بیان اینکه مصرف CNG در استان کرمان پس از اجرای طرح افزایش یافته است، گفت: رشد مصرف این سوخت در برخی روزها به 60 درصد رسیده و میانگین افزایش حدود 40 تا 50 درصد بوده است.
به گفته وی، برای کاهش مشکلات احتمالی شهروندان نیز سامانه‌ای پیش‌بینی شده است تا موارد نیاز به سوخت‌گیری بیشتر بررسی و مدیریت شود.
عضو کمیسیون انرژی مجلس همچنین از برنامه تبدیل یک میلیون خودرو به دوگانه‌سوز در چارچوب برنامه هفتم توسعه خبر داد و افزود: تاکنون حدود 450 هزار خودرو دوگانه‌سوز شده‌اند و برای تبدیل 550 تا 580 هزار خودروی دیگر در یک سال آینده برنامه‌ریزی شده است.
وی با اشاره به تأمین منابع مالی این طرح گفت: از مجموع چهار هزار میلیارد تومان مطالبات مرتبط با تبدیل خودروها، برنامه‌ریزی برای پرداخت دو هزار میلیارد تومان در کوتاه‌مدت و تأمین بقیه منابع در ادامه انجام شده است.
پرداخت مطالبات جایگاه‌داران و پیمانکاران CNG در دستور کار
احسان جانمحمدی، رئیس هیئت‌مدیره انجمن CNG کشور، نیز در این برنامه با اشاره به مطالبات جایگاه‌داران گفت: افزایش حق‌العمل جایگاه‌های CNG در مصوبه 29 بهمن هیئت وزیران به تصویب رسیده و بر اساس اعلام انجام‌شده، انتظار می‌رود حدود هشت هزار میلیارد تومان از مطالبات جایگاه‌ها در دو هفته آینده پرداخت شود.
وی با اشاره به مطالبات پیمانکاران تبدیل خودروهای بنزینی به دوگانه‌سوز افزود: هم اکنون ظرفیت سالانه تبدیل حدود 200 هزار خودرو وجود دارد، اما به دلیل مشکلات مالی و پرداخت‌نشدن مطالبات، در عمل فقط حدود هفت هزار خودرو در سال تبدیل می‌شوند. به گفته وی، تسویه مطالبات می‌تواند به فعال‌شدن دوباره کارگاه‌ها و افزایش سرعت تبدیل خودروها کمک کند.
جانمحمدی همچنین با تأکید بر ضرورت تداوم فعالیت جایگاه‌های CNG در فصل سرد سال گفت: مصرف CNG در کشور حدود 15 میلیون مترمکعب در روز است و کمتر از یک‌ونیم درصد گاز تولیدی کشور را شامل می‌شود. از این رو، قطع گاز جایگاه‌ها تأثیر قابل‌توجهی بر رفع ناترازی گاز ندارد، اما می‌تواند مصرف بنزین را افزایش دهد.
در مقابل، ویس‌کرمی با اشاره به پایداری تأمین گاز جایگاه‌های CNG در سال گذشته گفت: محدودیت گاز در برخی شهرها و در روزهای خاص رخ داده و میزان آن بسیار محدود بوده است. وی همچنین از افزایش 90 درصدی حق‌العمل جایگاه‌های CNG برای سال 1405 خبر داد.
توسعه جایگاه‌های LPG و زیرساخت شارژ خودروهای برقی
مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی در بخش دیگری از این برنامه درباره توسعه سوخت LPG گفت: هم اکنون چهار جایگاه در تهران، تبریز، ارومیه و شاهرود این سوخت را به خودروها عرضه می‌کنند و پارسال نیز برای ساخت 45 جایگاه LPG مجوز صادر شده است که 10 جایگاه از این تعداد آماده بهره‌برداری هستند.
ویس‌کرمی افزود: فرآیند صدور مجوز ساخت جایگاه‌های LPG در درگاه ملی مجوزها تعریف شده و متقاضیان می‌توانند درخواست خود را بر اساس دستورالعمل‌های مربوط ثبت کنند. تعیین برخی ضوابط اجرایی و حق‌العمل‌ها نیز در دست بررسی است.
وی درباره توسعه زیرساخت خودروهای برقی گفت: از مهرماه پارسال، نصب ایستگاه شارژ خودروهای برقی به‌عنوان یکی از شروط صدور مجوز برای جایگاه‌های جدید عرضه سوخت تعیین شده است. همچنین امکان نصب تجهیزات شارژ در جایگاه‌های موجود بنزین و CNG که از فضای کافی و ظرفیت برق مناسب برخوردارند، در حال بررسی است.
همتی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس نیز با تأکید بر ضرورت توسعه زیرساخت‌های شارژ خودروهای برقی گفت: خودروهای برقی در شرایط فعلی بیشتر برای ترددهای شهری و داخل استان مناسب هستند و توسعه ایستگاه‌های شارژ در سراسر کشور می‌تواند امکان استفاده گسترده‌تر از این خودروها را فراهم کند.
بررسی دوگانه‌سوز کردن خودروهای دیزلی و کشنده‌ها
در بخش دیگری از برنامه، موضوع تبدیل خودروهای دیزلی و کشنده‌ها به سیستم دوگانه‌سوز گازوئیل و CNG مطرح شد.
ویس‌کرمی در این‌باره گفت: از سال 1399 یک دستگاه کشنده دیزلی در کشور به‌صورت آزمایشی دوگانه‌سوز شده و آزمایش‌های میدانی آن نیز انجام شده است. به گفته وی، توان فنی و امکان تبدیل این خودروها در داخل کشور وجود دارد، اما تدوین استاندارد ملی برای این طرح ضروری است.
وی افزود: مکاتبات لازم با سازمان ملی استاندارد انجام شده و قرار است پیش‌نویس استاندارد مربوط به خودروهای دیزلی دوگانه‌سوز در وزارت نفت تهیه و برای بررسی به این سازمان ارائه شود.
همتی نیز با اشاره به هزینه بالای یارانه سوخت در بخش حمل‌ونقل سنگین گفت: تبدیل کشنده‌ها به خودروهای برقی و توسعه استفاده از CNG می‌تواند در کاهش مصرف گازوئیل و هزینه‌های دولت مؤثر باشد. وی تأکید کرد که اجرای این برنامه‌ها به توسعه زیرساخت‌ها، تأمین منابع مالی و همکاری دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
این عضو کمیسیون انرژی مجلس در پایان با تأکید بر ضرورت مدیریت منابع انرژی کشور گفت: بخش قابل‌توجهی از یارانه انرژی به مصرف بنزین و گازوئیل اختصاص دارد و مدیریت مصرف این سوخت‌ها می‌تواند منابع بیشتری برای بهبود معیشت مردم و توسعه زیرساخت‌های کشور فراهم کند.