فصل تجارت - شورای جهانی طلا از افزایش چشمگیر خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی جهان خبر داده است؛ به‌طوری‌که میزان خرید این نهادها در سه‌ماهه سوم سال 2026 به بالاترین سطح از پایان سال 2024 رسیده است.
به گزارش فصل تجارت، بر اساس گزارش شورای جهانی طلا، بانک‌های مرکزی جهان طی سه‌ماهه منتهی به سپتامبر، در مجموع 321 تن طلا به ذخایر خود اضافه کرده‌اند. با احتساب این میزان، مجموع خرید طلا از ابتدای سال 2026 به 675 تن رسیده است؛ رقمی که اندکی بالاتر از میزان خرید در دوره مشابه سال گذشته قرار دارد.
افزایش خرید بانک‌های مرکزی در شرایطی اتفاق افتاده که بازار جهانی طلا طی ماه‌های اخیر نوسانات قابل توجهی را تجربه کرده است.
افزایش هزینه‌های انرژی و تقویت انتظارات درباره بالا ماندن نرخ بهره، از جمله عواملی بوده‌اند که بر قیمت طلا فشار وارد کرده‌اند.
از سوی دیگر، تداوم تنش‌های ژئوپلیتیکی و نگرانی‌ها درباره آینده نظام مالی بین‌المللی، همچنان توجه بانک‌های مرکزی را به این فلز گران‌بها حفظ کرده است.
جان رید، استراتژیست ارشد بازار در شورای جهانی طلا، معتقد است افت قیمت طلا در سه‌ماهه سوم احتمالاً فرصت مناسبی برای افزایش خرید برخی بانک‌های مرکزی فراهم کرده است.
به گفته او، تقویت ارزش دلار نیز ممکن است برای بانک‌های مرکزی که چشم‌انداز مثبتی نسبت به آینده این ارز ندارند، انگیزه بیشتری برای تبدیل بخشی از ذخایر دلاری به طلا ایجاد کرده باشد.
رید در توضیح این موضوع اظهار کرده است که اگر بانک‌های مرکزی انتظار کاهش ارزش دلار در بلندمدت را داشته باشند و اوراق خزانه کوتاه‌مدت آن‌ها نیز به سررسید برسد، ممکن است ترجیح دهند بخشی از منابع دلاری خود را به طلا تبدیل کنند.
چین و لهستان در صدر خریداران طلا
بررسی جزئیات خرید بانک‌های مرکزی نشان می‌دهد چین و لهستان در سه‌ماهه سوم سال جاری میلادی بزرگ‌ترین خریداران شناخته‌شده طلا بوده‌اند. چین در این مدت 63 تن و لهستان 41 تن به ذخایر طلای خود افزوده‌اند.
در مقابل، روسیه تنها فروشنده عمده طلا در این دوره بوده و 19 تن از ذخایر خود را به فروش رسانده است.
نکته قابل توجه در گزارش شورای جهانی طلا این است که نزدیک به دو سوم از میزان خرید برآوردشده بانک‌های مرکزی به‌صورت رسمی از سوی خود این نهادها اعلام نشده است. شرکت مشاوره متالز فوکوس با استفاده از اطلاعات عمومی، آمار تجاری و تحقیقات میدانی، میزان خریدهای اعلام‌نشده را برآورد می‌کند.
افزایش سرمایه‌گذاری در صندوق‌های طلایی
در کنار افزایش خرید بانک‌های مرکزی، صندوق‌های قابل معامله در بورس با پشتوانه طلا نیز در سه‌ماهه سوم عملکرد قابل توجهی داشته‌اند.
بر اساس گزارش شورای جهانی طلا، میزان ورود سرمایه به این صندوق‌ها چشمگیر بوده و موجودی آن‌ها با افزایش 211 تنی به رکورد جدیدی رسیده است.
این موضوع نشان می‌دهد با وجود نوسانات و کاهش قیمت طلا در ماه‌های اخیر، سرمایه‌گذاران نهادی همچنان به این فلز به‌عنوان یکی از ابزارهای حفظ ارزش دارایی توجه دارند.
افت تقاضای جواهرات و شمش و سکه
در سوی دیگر بازار، تقاضای مصرفی طلا با کاهش همراه شده است. بر اساس گزارش منتشرشده، تقاضای جهانی برای جواهرات در سه‌ماهه سوم با افت 17 درصدی به 313 تن رسید؛ سطحی که ضعیف‌ترین عملکرد سه‌ماهه سوم از زمان آغاز ثبت آمارهای شورای جهانی طلا در سال 2000 محسوب می‌شود.
افزایش قیمت طلا و تغییرات مالیاتی در بازارهای بزرگی مانند هند و چین، از عوامل مؤثر بر کاهش تقاضای جواهرات عنوان شده‌اند. این شرایط باعث شده مصرف‌کنندگان به خرید مصنوعات سبک‌تر و با عیار پایین‌تر تمایل بیشتری نشان دهند.
همچنین تقاضا برای شمش و سکه طلا در سطح جهانی 19 درصد کاهش یافت و به 268 تن رسید. با این حال، بازار چین برخلاف روند جهانی حرکت کرد و خرید شمش و سکه در این کشور با رشد 7 درصدی به 79 تن رسید.
مجموع خرید این محصولات در چین از ابتدای سال جاری میلادی نیز به رکورد 393 تن افزایش یافت.
افزایش تولید معادن و کاهش بازیافت طلا
در بخش عرضه نیز تولید معادن طلا در سه‌ماهه سوم سال 2026 نسبت به مدت مشابه سال قبل 3 درصد افزایش یافت و به یک‌هزار و 71 تن رسید؛ رقمی که بالاترین میزان تولید ثبت‌شده برای یک سه‌ماهه سوم محسوب می‌شود.
در مقابل، میزان بازیافت طلا با کاهش 8 درصدی به 314 تن رسید که پایین‌ترین سطح از سال 2023 تاکنون به شمار می‌رود.
چشم‌انداز بازار طلا؛ حمایت بانک‌های مرکزی در برابر فشار نرخ بهره
مجموع داده‌های شورای جهانی طلا نشان می‌دهد بازار جهانی این فلز گران‌بها با دو جریان متفاوت روبه‌روست. از یک سو، خرید گسترده بانک‌های مرکزی و افزایش سرمایه‌گذاری در صندوق‌های قابل معامله با پشتوانه طلا، همچنان از تقاضای سرمایه‌گذاری حمایت می‌کند و از سوی دیگر، افزایش هزینه‌های انرژی، انتظارات مربوط به نرخ بهره و کاهش تقاضای جواهرات و شمش و سکه، فشارهایی بر بازار وارد کرده‌اند.
در چنین شرایطی، تداوم خرید طلا از سوی بانک‌های مرکزی می‌تواند یکی از عوامل حمایتی مهم برای قیمت این فلز در ماه‌های آینده باشد. با این حال، مسیر آتی قیمت طلا همچنان به تحولات نرخ بهره، ارزش دلار، وضعیت اقتصاد جهانی و تحولات ژئوپلیتیکی وابسته خواهد بود.