فصل تجارت - وزیر میراث‌فرهنگی تدوین نقشه راه راهبردی مبتنی بر مطالعات میدانی، شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری، فعال‌سازی ظرفیت‌های اقتصاد دریامحور را از الزامات توسعه پایدار این مناطق دانست.
، سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، در نخستین هم‌اندیشی مجمع عالی فرهیختگان شمال ایران، با تاکید بر ضرورت طراحی الگوی جامع توسعه برای استان‌های مازندران، گیلان، گلستان و سمنان، گفت: بهره‌گیری مؤثر از ظرفیت‌های طبیعی، فرهنگی، انسانی و اقتصادی این مناطق مستلزم تدوین برنامه‌ای راهبردی، شناسایی دقیق فرصت‌های سرمایه‌گذاری و ایجاد سازوکارهای مؤثر برای مشارکت نخبگان، بخش‌خصوصی و ایرانیان متخصص و صاحب سرمایه است.
این نشست شامگاه دوشنبه 27 مهرماه 1405 برگزار شد و وزیر میراث‌فرهنگی در آن، توسعه گردشگری را یکی از محورهای مهم تقویت اقتصاد منطقه‌ای، ایجاد اشتغال پایدار و ارتقای کیفیت زندگی مردم دانست و بر ضرورت پیوند میان برنامه‌ریزی علمی، سرمایه‌گذاری هدفمند و بهره‌برداری مسئولانه از ظرفیت‌های بومی تاکید کرد.
ضرورت عبور از اقدامات پراکنده و تدوین نقشه‌راه توسعه شمال ایران
صالحی‌امیری با اشاره به برخورداری استان‌های شمالی از ظرفیت‌های گسترده طبیعی، فرهنگی و انسانی اظهار کرد: حضور فرهیختگان، دانشگاهیان، فعالان فرهنگی و مسئولان در کنار یکدیگر می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری مسیری تازه برای توسعه این استان‌ها باشد. سرمایه انسانی از مهم‌ترین سرمایه‌های ملی است و مسئولان باید خود را امانتدار مردم بدانند و در برابر آنان پاسخگو باشند.
وی با بیان اینکه برخورداری از ظرفیت‌های فراوان، به‌تنهایی تضمین‌کننده توسعه نیست، افزود: با وجود فرصت‌های کم‌نظیر شمال ایران، به دلایل مختلف نتوانسته‌ایم از همه ظرفیت‌های موجود به‌درستی بهره‌برداری کنیم. با این حال، گذشته نباید بهانه‌ای برای تداوم وضعیت موجود باشد بلکه باید از تجربه‌های پیشین برای ترسیم آینده‌ای بهتر استفاده کرد و از مرحله آسیب‌شناسی به سمت طراحی راهکارهای عملی و قابل اجرا حرکت کرد.
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تاکید بر اینکه توسعه استان‌های شمالی نباید به مجموعه‌ای از طرح‌های منفرد و اقدامات مقطعی محدود شود، تصریح کرد: مازندران، گیلان و گلستان به برنامه‌ای راهبردی نیاز دارند که ظرفیت‌های طبیعی، فرهنگی، اقتصادی و محیط‌زیستی این مناطق را به‌صورت یکپارچه بررسی کند و مسیر مشخصی برای سرمایه‌گذاری، توسعه زیرساخت‌ها و ایجاد فرصت‌های جدید اقتصادی ترسیم کند.
وی افزود: این برنامه باید بر پایه مطالعات میدانی دقیق، ارزیابی ظرفیت‌های منطقه‌ای و مشارکت مشاوران دارای صلاحیت تدوین شود تا فرصت‌های سرمایه‌گذاری، نیازهای زیرساختی، ملاحظات محیط‌زیستی و مزیت‌های نسبی هر منطقه به‌درستی شناسایی شوند. توسعه پایدار گردشگری بدون شناخت علمی ظرفیت‌ها و نیازهای واقعی مناطق و بدون پیوند میان برنامه‌ریزی و اجرا، به نتایج مطلوب منتهی نخواهد شد.
بهره‌برداری از بیش از یک‌هزار پروژه گردشگری و تداوم سرمایه‌گذاری در شرایط دشوار اقتصادی
صالحی‌امیری در تشریح وضعیت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های گردشگری کشور گفت: در دو سال گذشته، هزار و 471 پروژه زیرساخت گردشگری با سرمایه‌گذاری بیش از 132 همت به بهره‌برداری رسیده است. همچنین در هفته گردشگری، 246 پروژه زیرساختی گردشگری در سراسر کشور به‌صورت هم‌زمان افتتاح شد و در هفته دولت نیز 128 پروژه به بهره‌برداری رسید. برنامه‌ریزی برای افتتاح بیش از 100 پروژه دیگر در دهه فجر نیز در دستور کار قرار دارد.
وی با اشاره به صدور 5 هزار و 326 موافقت اصولی برای توسعه زیرساخت‌های گردشگری و اجرای 3017 پروژه با سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده بیش از هزار و 300 همت در استان‌های کشور اظهار کرد: این ارقام نشان می‌دهد که با وجود دشواری‌های اقتصادی و شرایط جنگی، ظرفیت سرمایه‌گذاری و توسعه در کشور همچنان وجود دارد.
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ادامه داد: استمرار فعالیت سرمایه‌گذاران و آغاز طرح‌های جدید در شرایط دشوار، بیانگر آن است که با فراهم‌کردن زمینه مناسب، کاهش موانع و تقویت اعتماد فعالان اقتصادی می‌توان منابع مالی را به سمت توسعه زیرساخت‌ها هدایت کرد.
وی تاکید کرد: ایجاد بسترهای مناسب برای فعالیت بخش‌خصوصی، مستلزم هماهنگی دستگاه‌های اجرایی، شفاف‌سازی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و فراهم‌کردن شرایطی است که سرمایه‌گذاران بتوانند با شناخت دقیق ظرفیت‌ها و نیازهای هر منطقه، تصمیم‌های اقتصادی خود را اتخاذ کنند.
بازگشت سرمایه انسانی ایرانیان خارج از کشور؛ فرصتی برای توسعه منطقه‌ای
صالحی‌امیری با اشاره به ظرفیت علمی، تخصصی و اقتصادی ایرانیان مقیم خارج از کشور، استفاده از این توانمندی‌ها را یکی از فرصت‌های مهم توسعه کشور دانست و گفت: بخشی از ایرانیان متخصص، پزشکان، دانشگاهیان و صاحبان سرمایه که در خارج از کشور زندگی می‌کنند، خواهان بازگشت و مشارکت در توسعه ایران هستند. بهره‌گیری از این ظرفیت ارزشمند، نیازمند برنامه‌ریزی، شناسایی هدفمند و سازمان‌دهی ارتباطات است.
وی با اشاره به تشکیل شورای‌عالی ایرانیان با دستور رئیس‌جمهوری و مشارکت دستگاه‌های مرتبط افزود: باید زمینه ارتباط مؤثرتر با ایرانیان خارج از کشور فراهم شود تا امکان استفاده از دانش، تجربه، تخصص و سرمایه آنان در مسیر پیشرفت کشور افزایش یابد.
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی از مسئولان و دبیرخانه مجمع‌عالی فرهیختگان شمال ایران خواست فهرستی از متخصصان، پزشکان، دانشگاهیان، فرهیختگان و صاحبان سرمایه ایرانی ساکن خارج از کشور را با تمرکز بر استان‌های مازندران، گیلان، گلستان و سمنان تهیه کنند تا زمینه دعوت از آنان و مشارکت در طرح‌های توسعه‌ای مناطق زادگاهشان فراهم شود.
صالحی‌امیری تاکید کرد: شناسایی این ظرفیت‌ها زمانی به نتیجه می‌رسد که به برنامه‌های مشخص همکاری، فرصت‌های روشن سرمایه‌گذاری و سازوکارهای عملی برای مشارکت در توسعه استان‌ها متصل شود.
اقتصاد دریامحور؛ ظرفیتی راهبردی برای تحول گردشگری شمال و جنوب کشور
وی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده سواحل شمال و جنوب ایران اظهار کرد: در سال‌های گذشته از بخش مهمی از ظرفیت‌های اقتصاد دریامحور و گردشگری دریایی غفلت شده است در حالی که سواحل دریای کاسپین و خلیج‌فارس می‌توانند نقش مؤثرتری در توسعه اقتصادی، تنوع‌بخشی به محصولات گردشگری و افزایش درآمد مناطق ساحلی ایفا کنند.
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با اشاره به تشکیل ستاد گردشگری دریایی با مشارکت هفت استان ساحلی، شامل سه استان شمالی و چهار استان جنوبی، افزود: در این چارچوب، بیش از 2 هزار نقطه ساحلی برای شناسایی ظرفیت‌ها و برنامه‌ریزی توسعه گردشگری مورد توجه قرار گرفته است.
وی گردشگری دریایی را یکی از حوزه‌های دارای ظرفیت برای توسعه محصولات جدید گردشگری دانست و گفت: در بسیاری از کشورهای جهان، سفرهای دریایی چندروزه و طولانی‌مدت با بهره‌گیری از امکانات متنوع اقامتی و تفریحی، سهم مهمی در اقتصاد گردشگری دارند. ایران نیز با برخورداری از سواحل گسترده در شمال و جنوب، می‌تواند با توسعه زیرساخت‌های مناسب و فراهم‌کردن زمینه حضور سرمایه‌گذاران، از این ظرفیت بهره بیشتری ببرد.
صالحی‌امیری تاکید کرد: فعال‌سازی گردشگری دریایی مستلزم توسعه زیرساخت‌های ساحلی، ایجاد امکانات متناسب با نیاز گردشگران، تسهیل سرمایه‌گذاری و طراحی محصولات گردشگری متنوع است. برخورداری استان‌های شمالی از دریا، جنگل، جلگه و جاذبه‌های فرهنگی، امکان شکل‌گیری مجموعه‌ای متنوع از تجربه‌های گردشگری را فراهم می‌کند؛ ظرفیتی که باید با برنامه‌ریزی علمی و توجه به الزامات حفاظت از محیط‌زیست به فرصت اقتصادی پایدار تبدیل شود.
از گردشگری کویر تا میراث‌فرهنگی و عرفانی؛ ضرورت تنوع‌بخشی به محصولات گردشگری
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با اشاره به تفاوت ظرفیت‌ها و مزیت‌های مناطق مختلف شمال کشور، سمنان را برخوردار از قابلیت‌های قابل توجه در حوزه گردشگری کویر دانست و اظهار کرد: تجربه‌های موفق سرمایه‌گذاری در این حوزه نشان می‌دهد که با ایجاد امکانات مناسب و معرفی ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده، می‌توان زمینه جذب گردشگران داخلی و خارجی را فراهم کرد.
وی افزود: گردشگری کویر، طبیعت‌گردی، اقامتگاه‌های باکیفیت و فعالیت‌های مبتنی بر فرهنگ بومی می‌توانند به ایجاد اشتغال، تقویت اقتصاد محلی و توزیع متوازن‌تر منافع گردشگری کمک کنند.
صالحی‌امیری همچنین بر اهمیت آموزش و توانمندسازی نیروهای بومی تاکید کرد و گفت: تجربه برخی مجموعه‌های گردشگری نشان داده است که آموزش جوانان محلی، از جمله در زمینه زبان‌های خارجی و مهارت‌های مورد نیاز این صنعت، می‌تواند زمینه اشتغال آنان را فراهم کند. چنین تجربه‌هایی باید در طراحی برنامه‌های توسعه گردشگری استان‌های شمالی مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی، تاریخی و عرفانی ایران خاطرنشان کرد: شخصیت‌های برجسته فرهنگی و عرفانی و میراث تاریخی و ادبی برجای‌مانده از آنان می‌توانند مبنای طراحی مسیرهای گردشگری فرهنگی قرار گیرند و زمینه جذب گردشگرانی را فراهم کنند که به تاریخ، ادبیات، فرهنگ وعرفان ایران علاقه‌مند هستند.
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی افزود: پیوند میان جاذبه‌های طبیعی، میراث تاریخی، فرهنگ بومی و تجربه‌های فرهنگی می‌تواند به شکل‌گیری محصولات گردشگری متمایز منجر شود، محصولاتی که ضمن افزایش جذابیت مقصد، امکان توزیع منافع اقتصادی در میان جوامع محلی را نیز فراهم می‌کنند.
تسهیل سرمایه‌گذاری و تدوین بسته‌های مشخص برای چهار استان شمالی
صالحی‌امیری با تاکید بر ضرورت فراهم‌کردن شرایط مناسب برای ورود سرمایه‌گذاران به حوزه گردشگری اظهار کرد: توسعه این صنعت نیازمند همکاری دولت، استانداران، مدیران محلی، بخش‌خصوصی و نخبگان است. باید از ظرفیت سرمایه‌گذاران برای ایجاد هتل‌ها، اقامتگاه‌ها، زیرساخت‌های گردشگری دریایی و سایر تاسیسات مورد نیاز استفاده کرد.
وی با اشاره به مشوق‌های پیش‌بینی‌شده برای سرمایه‌گذاری در صنعت گردشگری گفت: دولت تسهیلاتی را برای تأمین تجهیزات مورد نیاز هتل‌ها و مجموعه‌های گردشگری در نظر گرفته است که از جمله آن‌ها می‌توان به معافیت‌های گمرکی برای واردات برخی تجهیزات اشاره کرد. هدف از این اقدامات، کاهش هزینه‌های سرمایه‌گذاری و تقویت انگیزه فعالان اقتصادی برای ورود به این حوزه است.
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی بر ضرورت تدوین بسته‌های مشخص سرمایه‌گذاری در استان‌های شمالی تاکید کرد و افزود: فرصت‌های سرمایه‌گذاری هر استان باید به‌صورت روشن، مستند و کارشناسی‌شده معرفی شود تا سرمایه‌گذاران بتوانند بر اساس اطلاعات دقیق، ظرفیت‌های موجود و نیازهای واقعی هر منطقه تصمیم‌گیری کنند.
وی از مدیران و فرهیختگان چهار استان مازندران، گیلان، گلستان و سمنان دعوت کرد با مشارکت استانداران، زمینه برگزاری نشست‌های تخصصی سرمایه‌گذاری را فراهم کنند و گفت: پیشنهاد ما این است که در این نشست‌ها، بسته‌های مشخص سرمایه‌گذاری در حوزه‌های میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تدوین و در اختیار سرمایه‌گذاران قرار گیرد.
صالحی‌امیری تصریح کرد: معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری باید از سطح کلی‌گویی فراتر برود و با مشخص‌کردن ظرفیت هر طرح، نیازهای زیرساختی و زمینه‌های مشارکت بخش‌خصوصی، امکان تصمیم‌گیری و ورود عملی سرمایه‌گذاران را فراهم کند.
انسجام ملی و مسئولیت‌پذیری در قبال مردم؛ مبنای توسعه پایدار
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اولویت‌های کشور در شرایط جنگی، انسجام ملی، حمایت از مقاومت، پشتیبانی از جامعه و افزایش کارآمدی را از ضرورت‌های اساسی دانست و اظهار کرد: جنگ در همه کشورها روند توسعه را با دشواری مواجه می‌کند، اما در کنار تهدیدها، می‌تواند ضرورت بازنگری در اولویت‌ها و تقویت همبستگی ملی را نیز برجسته سازد.
وی افزود: بقای ایران بدون بقای ایرانیان معنا ندارد و صیانت از کشور باید در کنار حمایت از جامعه و تلاش برای کاهش فشارهای اقتصادی بر مردم دنبال شود. دولت می‌پذیرد که مردم در شرایط دشوار اقتصادی و تحت فشار تحریم‌ها با مشکلاتی مواجه هستند و مسئولان باید برای کاهش این فشارها و بهبود شرایط زندگی آنان تلاش کنند.
صالحی‌امیری در پایان با تاکید بر ضرورت شکل‌گیری اجماع میان مدیران، نخبگان و فعالان اقتصادی برای پیشبرد برنامه‌های توسعه‌ای استان‌های شمالی گفت: ابتدا باید هم‌افزایی و توافق بر سر اولویت‌ها شکل بگیرد، سپس برنامه‌ای راهبردی تدوین شود و در مرحله بعد، سرمایه‌گذاران متناسب با ظرفیت‌های شناسایی‌شده وارد میدان شوند. وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز آمادگی دارد از این مسیر حمایت کند.
وی با تاکید بر اینکه معیار نهایی موفقیت برنامه‌های توسعه‌ای، آثار ملموس آن‌ها در زندگی مردم است، خاطرنشان کرد: ما به مردم استان‌ها بدهکاریم و پاسخ این مسئولیت، تلاش عملی برای توسعه، ایجاد اشتغال و بهبود شرایط زندگی آنان است.
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تصریح کرد: توسعه گردشگری زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که به ایجاد فرصت‌های شغلی، تقویت سرمایه‌گذاری، فعال‌شدن ظرفیت‌های بومی و افزایش سهم مردم از منافع اقتصادی منجر شود.