فصل تجارت - وزیر میراث‌فرهنگی از بازنگری تفاهم‌نامه با سازمان اوقاف و تقویت همکاری‌ها برای مرمت بناهای تاریخی، توسعه اشتغال صنایع‌دستی و ثبت جهانی مساجد ایرانی خبر داد.
، سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، در نشست مشترک با حجت‌الاسلام والمسلمین خاموشی، رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه، با تاکید بر ضرورت ارتقای سطح تعاملات و عبور از همکاری‌های موردی به یک سازوکار منسجم و عملیاتی، اظهار کرد: امروز با تمام ظرفیت‌های مدیریتی برای حل مسائل کلان و مشترک وارد میدان شده‌ایم و اعتقاد داریم سازمان اوقاف و امور خیریه و وزارت میراث‌فرهنگی دو مجموعه جدا از یکدیگر در حوزه صیانت از میراث تاریخی کشور نیستند.
وی با بیان اینکه رسیدگی به وضعیت بناها و بافت‌های تاریخی، از جمله مسئولیت‌های مهم و مشترک دو دستگاه است، افزود: در این زمینه باید حقوق مردم و حاکمیت به‌صورت توامان مورد توجه قرار گیرد. قانون‌گذار نیز رسیدگی به بناهای تاریخی ثبت‌شده را در چارچوب ضوابط قانونی برای وزارت میراث‌فرهنگی مجاز دانسته است و ضروری است ظرفیت‌های قانونی و اجرایی دو مجموعه برای حل مسائل موجود به کار گرفته شود.
وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به وجود 20 محور مشترک میان دو دستگاه، تصریح کرد: این موضوعات باید با جدیت دنبال شود. در همین راستا، تشکیل کمیته مشترک برای بررسی منسجم مسائل، شناسایی موانع و تدوین راهکارهای اجرایی ضروری است.
صالحی‌امیری با تاکید بر ضرورت تبدیل توافقات و تفاهمات به برنامه‌های عملیاتی و قابل ارزیابی، گفت: لازم است کمیته مشترک حداکثر ظرف یک ماه آینده، چارچوب‌های همکاری را جمع‌بندی کند تا در جلسه بعدی، زمینه تمدید تفاهم‌نامه و برنامه‌ریزی برای اجرای آن فراهم شود.
وی افزود: تفاهم‌نامه موجود باید با رویکردی جدید بازنگری شود و مسیر اجرایی تحقق توافقات نیز به‌صورت روشن مشخص شود. جلسات کارشناسی و مدیریتی از هفته آینده باید به‌طور جدی دنبال شود تا مسائل مشترک در یک فرآیند مستمر و هدفمند به نتیجه برسد.
وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به مطالبات مدیران‌کل استانی در جریان سفرهای استانی اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین مطالباتی که مدیران استانی مطرح می‌کنند، تعیین تکلیف و رفع مسائل مشترک با سازمان اوقاف است. این موضوع نشان می‌دهد که ضرورت دارد همکاری دو مجموعه از سطح تفاهمات کلان به سطح اجرا و حل مسائل در استان‌ها ارتقا یابد.
صالحی‌امیری با تبیین رویکرد وزارت میراث‌فرهنگی در حفاظت و بهره‌برداری از بناهای تاریخی تاکید کرد: ماموریت اصلی ما حفاظت و صیانت از بناهای تاریخی است. ما در واگذاری بهره‌برداری از این بناها به دنبال اقتصاد و انتفاع مالی نیستیم، بلکه هدف اصلی، حفاظت از میراث تاریخی و صیانت از سرمایه‌های فرهنگی کشور است.
وی ادامه داد: رویکرد ما رفع دغدغه‌های مردم و تعیین تکلیف مسائل موجود است و در این مسیر باید از همه ظرفیت‌های قانونی، مدیریتی و نهادی استفاده کنیم. حفظ ارزش‌های تاریخی و فرهنگی بناها باید در تمام تصمیمات مرتبط با مرمت، احیا و بهره‌برداری مورد توجه قرار گیرد.
وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به قرار گرفتن پرونده ثبت‌جهانی مساجد ایرانی در دستور کار جدی این وزارتخانه، اظهار کرد: موضوع ثبت‌جهانی مساجد ایرانی را با جدیت دنبال می‌کنیم و از آنجا که بخش عمده این مساجد وقفی هستند، تحقق این هدف مستلزم همکاری نزدیک و هماهنگی مؤثر با سازمان اوقاف است.
وی با یادآوری مذاکرات پیشین با رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه افزود: در مذاکرات قبلی، حجت‌الاسلام والمسلمین خاموشی قول مساعد دادند که هر جا موضوع وقف مطرح باشد، سازمان اوقاف نیز برای همکاری حضور داشته باشد. این همراهی می‌تواند زمینه‌ساز اقدامات مؤثر و مشترک در حفاظت از مساجد تاریخی و پیشبرد پرونده‌های ثبت‌جهانی باشد.
صالحی‌امیری همچنین بر ضرورت همکاری دو دستگاه در زمینه مرمت اضطراری بناهای وقفی تاکید کرد و گفت: در حوزه مرمت اضطراری بناهای تاریخی با مالکیت اوقاف باید به تفاهم مشخص و سازوکار اجرایی مشترک برسیم؛ به‌ویژه در پرونده‌های ثبت‌جهانی، اقدامات مشترک و هماهن
گ ضرورتی انکارناپذیر است و می‌تواند زمینه‌ساز نتایج ارزشمند دیگری در مسیر ثبت‌جهانی میراث تاریخی ایران باشد.
موقوفات، ظرفیت توسعه اشتغال روستایی و تقویت اقتصاد صنایع‌دستی
وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده موقوفات در مناطق مختلف کشور، خواستار بهره‌گیری هدفمند از فضاهای در اختیار سازمان اوقاف برای توسعه فعالیت‌های مرتبط با صنایع‌دستی شد و اظهار کرد: فضاهایی که در اختیار سازمان اوقاف قرار دارد، می‌تواند با برنامه‌ریزی مشترک برای توسعه اشتغال روستایی و حمایت از فعالیت‌های صنایع‌دستی مورد استفاده قرار گیرد.
وی افزود: این ظرفیت می‌تواند در خدمت ایجاد فرصت‌های شغلی، تقویت تولید محلی و توسعه فعالیت‌های اقتصادی مبتنی بر مزیت‌های فرهنگی و بومی مناطق مختلف کشور قرار گیرد.
ضوابط میراث‌فرهنگی باید مبنای مرمت و تعیین کاربری امامزاده‌ها و کاروانسراهای تاریخی باشد
حجت‌الاسلام والمسلمین خاموشی، رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه، نیز در این نشست با تاکید بر ضرورت رعایت ضوابط تخصصی میراث‌فرهنگی در حفاظت و مرمت اماکن تاریخی اظهار کرد: در خصوص امامزاده‌ها باید ضوابط مشخص‌شده از سوی وزارت میراث‌فرهنگی ملاک عمل قرار گیرد. در یکی از سفرهای استانی نیز بر این موضوع تاکید کردم که ضوابط و طرح‌های این وزارتخانه باید مورد توجه قرار گیرد.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه همچنین با اعلام آمادگی برای مشارکت در مرمت اضطراری بناهای تاریخی گفت: در خصوص مرمت‌های اضطراری حتما ورود خواهیم کرد.
خاموشی با تاکید بر ضرورت تقویت جایگاه صنایع‌دستی در برنامه‌های حمایتی سازمان اوقاف تصریح کرد: سهم صنایع‌دستی باید 10 برابر میزان فعلی باشد.
وی میراث‌فرهنگی را از ذخایر ارزشمند کشور دانست و افزود: تمدنی بی‌نظیر در اختیار داریم که باید به‌درستی معرفی شود. سازمان اوقاف در هشت استان تسهیلاتی را به حوزه صنایع‌دستی اختصاص می‌دهد و می‌توانیم در راستای سیاست‌های وزارت میراث‌فرهنگی برای توسعه اشتغال خانگی نیز اقدام کنیم، البته تحقق این موضوع نیازمند برنامه‌ریزی و هماهنگی مشترک است.
تمدید تفاهم‌نامه، ضرورت تداوم همکاری‌ها و تعریف ماموریت‌های جدید است
علی دارابی، قائم‌مقام وزیر و معاون میراث‌فرهنگی کشور، نیز در این نشست با اشاره به تفاهم‌نامه منعقدشده میان دو مجموعه اظهار کرد: این تفاهم‌نامه نقشه راه پیگیری‌های وزارت میراث‌فرهنگی است و تمدید آن برای تداوم همکاری‌ها و تعریف موضوعات جدید ضرورت دارد.
وی با تاکید بر اهمیت همکاری دو دستگاه در پرونده ثبت‌جهانی مساجد ایرانی افزود: یکی از مهم‌ترین پرونده‌های مشترک دو مجموعه، موضوع مساجد ایرانی است که باید با هماهنگی و مشارکت سازمان اوقاف دنبال شود.
دارابی با اشاره به ضرورت تأمین منابع برای مرمت بناهای تاریخی گفت: در این زمینه جلساتی با کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی برگزار شده و مطالباتی درباره برنامه‌های مرمتی مطرح شده است، اما به دلیل محدودیت‌های مالی، تاکنون امکان اقدام در برخی از این موارد فراهم نشده است.
قائم‌مقام وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به وجود بناهای آسیب‌دیده در جنگ که در زمره موقوفات قرار دارند، بر ضرورت ورود جدی‌تر سازمان اوقاف برای حفاظت و مرمت این آثار تاکید کرد.
وی همچنین با قدردانی از همراهی‌های انجام‌شده در حوزه بقاع متبرکه در استان‌ها، پیشنهاد کرد عضویت مدیران‌کل استانی میراث‌فرهنگی در جلسات و سازوکارهای مشترک، به‌عنوان عضو ناظر، استمرار یابد تا روند پیگیری و حل مسائل در سطح استان‌ها با انسجام و اثربخشی بیشتری دنبال شود.
برزین ضرغامی، معاون صنایع‌دستی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، نیز با اشاره به ظرفیت‌های سازمان اوقاف در استان‌های مختلف اظهار کرد: باید از فضاها و ظرفیت‌های در اختیار سازمان اوقاف برای راه‌اندازی نمایشگاه‌های صنایع‌دستی استفاده شود تا زمینه عرضه محصولات، توسعه بازار و حمایت مؤثرتر از هنرمندان این حوزه فراهم شود.
وی افزود: شناسایی این ظرفیت‌ها و برنامه‌ریزی برای بهره‌گیری از آن‌ها می‌تواند به تقویت زنجیره عرضه محصولات صنایع‌دستی و افزایش فرصت‌های اقتصادی برای هنرمندان منجر شود.
بهروز ندایی، معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت میراث‌فرهنگی، نیز با اشاره به ضرورت سامان‌دهی مسائل مرتبط با بناهای تاریخی وقفی اظهار کرد: یکی از مسائل اساسی در حوزه مرمت، آثار تاریخی با مالکیت سازمان اوقاف است که لازم است به‌صورت مشخص در تفاهم‌نامه مشترک دو مجموعه مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: مرمت امامزاده‌های تاریخی نیز از جمله موضوعاتی است که باید با بهره‌گیری از دیدگاه‌های تخصصی مدیران و کارشناسان میراث‌فرهنگی و رعایت ضوابط فنی و حفاظتی دنبال شود.
انوشیروان محسنی‌بندپی، معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، نیز با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی و زیرساختی سازمان اوقاف پیشنهاد کرد با توجه به امکانات و ظرفیت‌های موجود در این سازمان، زمینه راه‌اندازی هلدینگ گردشگری با هدف مشارکت در توسعه زیرساخت‌های گردشگری کشور فراهم شود.
وی بهره‌گیری از ظرفیت‌های سازمان اوقاف را فرصتی برای گسترش همکاری‌های نهادی و تقویت زمینه‌های سرمایه‌گذاری در بخش گردشگری دانست.
حفاظت از بناهای تاریخی وقفی ثبت‌جهانی باید مطابق استانداردهای بین‌المللی باشد
فرهاد عزیزی، مدیرکل پایگاه‌های میراث ملی و جهانی، نیز با تاکید بر ماموریت مشترک وزارت میراث‌فرهنگی و سازمان اوقاف در حفاظت از ابنیه تاریخی اظهار کرد: دو مجموعه در زمینه حفاظت از بناهای تاریخی دارای مسئولیت و مأموریت مشترک هستند و ضروری است این ظرفیت در قالب سازوکاری مشخص و هدفمند به کار گرفته شود.
وی با اشاره به پیشنهاد تشکیل کمیته مشترک افزود: درباره بناهای ثبت جهانی‌شده‌ای که دارای مالکیت یا سابقه وقف هستند، باید برنامه‌ریزی مشترکی برای حفاظت بر اساس استانداردهای بالادستی و الزامات بین‌المللی آثار ثبت‌جهانی انجام شود تا تمامی اقدامات با الزامات حفاظتی این آثار انطباق داشته باشد.
مرمت حدود 2 هزار اثر تاریخی وقفی باید با هماهنگی میراث‌فرهنگی انجام شود
علیرضا ایزدی، رئیس مرکز حفظ و احیا و ثبت بناهای تاریخی، نیز با اشاره به وجود حدود 2 هزار اثر تاریخی ثبت‌شده وقفی در کشور اظهار کرد: ضروری است طرح‌های مرمتی این آثار با هماهنگی وزارت میراث‌فرهنگی و بر اساس ضوابط، مقررات و استانداردهای تخصصی این وزارتخانه تهیه و اجرا شود.
وی هماهنگی میان مالک و متولی بناهای تاریخی با نهاد تخصصی حفاظت از میراث‌فرهنگی را از الزامات صیانت اصولی از این آثار دانست.
شکری، سرپرست صندوق توسعه صنایع‌دستی، فرش دستباف و احیا و بهره‌برداری از بناهای تاریخی، نیز با تشریح ظرفیت‌های تفاهم‌نامه مشترک وزارت میراث‌فرهنگی و سازمان اوقاف اظهار کرد: 156 بنای تاریخی در 25 استان کشور در چارچوب این تفاهم‌نامه قرار گرفته‌اند و موضوعات مرتبط با آن‌ها مطابق استانداردها و ضوابط موجود در حال پیگیری است.
وی افزود: بخشی از این بناها مرمت شده‌اند و ضروری است پرونده‌های مربوط به آن‌ها در کمیته مشترک بررسی شود تا موانع موجود در مسیر مرمت، احیا و بهره‌برداری برطرف و روند تعیین تکلیف آن‌ها تسهیل شود.
شکری در پایان خاطرنشان کرد: تعامل و همکاری میان دو مجموعه تاکنون به تعیین تکلیف شماری از بناهای تاریخی منجر شده است و استمرار این رویکرد می‌تواند زمینه سامان‌دهی سایر پرونده‌ها و بهره‌گیری مؤثرتر از ظرفیت‌های موجود را فراهم کند.