فصل تجارت - بازار نفت در شرایطی با قیمت‌های بالای 100 دلار مواجه است که افزایش هزینه حمل‌ونقل، بیمه نفتکش‌ها و محدودیت ظرفیت پالایش، به گلوگاه‌های جدید زنجیره عرضه انرژی تبدیل و مانع کاهش نرخ شده است.
به گزارش فصل تجارت به نقل از رویترز، جریان عرضه نفت خام در اواخر سپتامبر به نسبت بهبود یافته است. با وجود این، نفت برنت همچنان بیش از 100 دلار معامله می‌شود و بیش از 40 درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ قرار دارد.
رویترز در تحلیلی نوشت که جنگ و اختلال در مسیرهای دریایی، ساختار حمل‌ونقل نفت را که طی دهه‌ها برای جابه‌جایی حجم بالای نفت با کمترین هزینه شکل گرفته بود، مختل کرده است. افزایش بی‌سابقه نرخ اجاره نفتکش‌ها، رشد هزینه بیمه و کمبود ظرفیت پالایش، به‌ویژه در بخش گازوئیل، اکنون گلوگاه‌های جدیدی در زنجیره انرژی ایجاد کرده است.
یکی از مهم‌ترین نشانه‌های این وضعیت، جهش هزینه حمل نفت از خاورمیانه به آسیاست. نرخ حمل یک نفتکش بسیار بزرگ (VLCC) در این مسیر اخیراً از 1.2 میلیون دلار در روز عبور کرده، در حالی که این رقم در ژانویه حدود 30 هزار دلار در روز بود.
در نتیجه، سهم هزینه حمل‌ونقل از قیمت تحویل یک بشکه نفت که پیش‌تر حدود 3 درصد بود، اکنون به حدود 27 درصد رسیده است.
بخشی از این افزایش هزینه به تغییر مسیر حمل نفت مربوط می‌شود. برخی تولیدکنندگان خلیج فارس برای کاهش ریسک عبور از تنگه هرمز از مسیرهای جایگزین استفاده می‌کنند و در برخی موارد نفتکش‌ها مجبورند محموله‌ها را در خارج از خلیج فارس به کشتی‌های دیگر منتقل کنند. این فرآیند تعداد زیادی نفتکش را درگیر کرده و ظرفیت موجود برای سایر مسیرها را کاهش داده است.
به نوشته رویترز، همزمان، خریداران آسیایی برای تأمین نفت مورد نیاز خود به نفت خام حوزه آتلانتیک روی آورده‌اند که به دلیل طولانی‌تر بودن مسیر حمل، فشار بیشتری بر ظرفیت نفتکش‌ها وارد می‌کند.
مشکل دیگر بازار، کاهش ظرفیت پالایش است. آسیب به پالایشگاه‌ها در خاورمیانه و روسیه، به‌ویژه در پی حملات پهپادی، عرضه فرآورده‌هایی مانند گازوئیل را محدود کرده است. افزایش قیمت گازوئیل نیز تقاضا برای نفت خام با قابلیت تولید بیشتر این فرآورده را افزایش داده و در نتیجه از قیمت نفت خام حمایت می‌کند.
گروه هفت نیز برای کاهش فشار بر بازار تصمیم گرفته است 100 میلیون بشکه نفت خام و گازوئیل از ذخایر اضطراری آزاد کند، اما رویترز معتقد است این اقدام در صورت تداوم کمبود ظرفیت پالایش، احتمالاً تنها اثر کوتاه‌مدتی بر قیمت‌ها خواهد داشت.
بر این اساس، بازار نفت در شرایط فعلی بیش از گذشته به توانایی صنعت برای حمل و پالایش نفت وابسته شده است و حتی افزایش عرضه لزوماً به کاهش سریع قیمت‌ها منجر نمی‌شود. بازگشت کامل هزینه‌های حمل‌ونقل و جریان‌های تجاری به شرایط عادی نیز ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها زمان ببرد.