فصل تجارت - عضو هیئت رئیسه مجلس، با اشاره به فعالیت استخراج رمزارز غیرمجاز گفت: حدود 2.5 میلیارد دلار از سرمایه کشور سالانه در این حوزه از بین می‌رود.
، موضوع مصرف برق استخراج‌کنندگان غیرمجاز رمزارز و آثار آن بر شبکه برق کشور در برنامه «میز اقتصاد» با حضور محمد اله‌داد مدیرعامل شرکت توانیر، علیرضا سلیمی عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی و سردار امینی رئیس پلیس مبارزه با قاچاق کالا و ارز پلیس امنیت اقتصادی بررسی شد.
برآوردهای توانیر و اظهارات مسئولان حاضر در این برنامه نشان می‌دهد ماینرهای غیرمجاز حدود 2 هزار تا 2 هزار و 500 مگاوات برق مصرف می‌کنند؛ ظرفیتی که به گفته مدیرعامل توانیر، برای تأمین آن در نقطه تولید به حدود 2500 مگاوات ظرفیت نیروگاهی نیاز است.
بر اساس برآوردهای مطرح‌شده در این برنامه، حدود 2 هزار مگاوات از برق شبکه سراسری توسط ماینرها مصرف می‌شود؛ رقمی که تقریباً معادل تولید دو نیروگاه اتمی بوشهر عنوان شده است.
این میزان مصرف در شرایطی مطرح می‌شود که کشور همچنان با ناترازی انرژی مواجه است و به گفته مسئولان، آسیب واردشده به برخی زیرساخت‌های گاز در جنگ رمضان نیز اهمیت مدیریت مصرف سوخت و برق را افزایش داده است. بخش قابل توجهی از نیروگاه‌های کشور گازی هستند و هرچند بخشی از آسیب‌های واردشده به تأسیسات گازی در حال جبران است، بازگشت کامل برخی زیرساخت‌ها به زمان بیشتری نیاز دارد.
همچنین وزارت نفت اعلام کرده است نیروگاه‌ها برای استفاده از سوخت جایگزین مایع تجهیز شده‌اند، اما به گفته مسئولان، هر نیروگاه در هر نوبت شارژ سوخت مایع حدود 15 تا 20 روز امکان استفاده از آن را دارد و در فصل سرما این فرآیند باید چند بار تکرار شود. این در حالی است که پیش از آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌ها نیز کشور با ناترازی گاز و برق مواجه بود.
برآورد 2.5 میلیارد دلاری از خسارت فعالیت غیرمجاز
علیرضا سلیمی، عضو هیئت رئیسه مجلس، با اشاره به فعالیت استخراج رمزارز غیرمجاز گفت: حدود 2.5 میلیارد دلار از سرمایه کشور سالانه در این حوزه از بین می‌رود.
وی افزود: از سال 1399 تاکنون بیش از 300 هزار دستگاه ماینر غیرمجاز کشف شده و حدود 17 هزار مرکز غیرمجاز نیز در کشور وجود دارد.
سلیمی یکی از عوامل گسترش این فعالیت را ارزان بودن برق در ایران دانست و گفت: پرداخت یارانه برق موجب شده است متخلفان به واردات قاچاق دستگاه‌های ماینر فرسوده با مصرف بالا روی بیاورند.
به گفته وی، هر دستگاه ماینر در شرایط فعلی سالانه حدود 45 میلیون تومان سود ایجاد می‌کند و همین موضوع باعث شده است حتی برخی واحدهای صنعتی، کشاورزی و تجاری نیز وارد این فعالیت غیرقانونی شوند.
سه چالش برخورد با ماینرهای غیرمجاز
عضو هیئت رئیسه مجلس سه چالش اصلی در برخورد با استخراج‌کنندگان غیرمجاز را بازگشت ماینرهای کشف‌شده، نبود برخورد قاطع با متخلفان و طولانی بودن فرآیندهای حقوقی عنوان کرد.
سلیمی گفت: در برخی موارد ماینرهای کشف‌شده دوباره به چرخه فعالیت غیرقانونی بازمی‌گردند و به دلیل خلأهای قانونی، امکان برخورد بازدارنده با متخلفان وجود ندارد.
وی همچنین با اشاره به مسیر حقوقی برخورد با این موارد اظهار کرد: برای برخورد با متخلفان، وزارت نیرو باید دادخواست ارائه کند و فرآیندهای حقوقی طولانی طی شود.
سلیمی همچنین به گزارش گروه انرژی مجلس درباره کشفیات ماینرها اشاره کرد و گفت: تاکنون 14 هزار دستگاه استخراج رمزارز غیرمجاز کشف شده که این دستگاه‌ها 350 هزار میلیارد تومان به شبکه برق کشور خسارت وارد کرده‌اند.
وی افزود: بررسی ترافیک شبکه برق نشان می‌دهد ماینرهای غیرمجاز شناسایی‌نشده همچنان حدود 2500 مگاوات برق مصرف می‌کنند؛ ظرفیتی که به گفته او به تولید یکی از بزرگ‌ترین نیروگاه‌های کشور نزدیک است.
کاهش 2 درصدی تلفات شبکه برق
محمد اله‌داد، مدیرعامل شرکت توانیر، نیز با اشاره به وضعیت شبکه برق گفت: در تابستان امسال برای دومین سال پیاپی با کمک مردم، میزان تقاضا و مصرف برق حدود 3 درصد کاهش یافت.
وی افزود: در تابستان سال 1403، رشد مصرف برق 8.6 درصد بود.
اله‌داد همچنین گفت: با وجود اصابت مستقیم یا غیرمستقیم به حدود 2 هزار نقطه از شبکه یک میلیون کیلومتری برق کشور در جریان جنگ، شاخص‌های فنی شبکه در وضعیت مناسبی قرار داشت و در این مدت تثبیت فرکانس و ولتاژ شبکه انجام شد.
به گفته مدیرعامل توانیر، در سه ماه گذشته برخی کشورهای همسایه از جمله عراق، پاکستان، گرجستان، ازبکستان، ترکمنستان و قزاقستان با فروپاشی شبکه برق مواجه شده‌اند.
شناسایی 3 هزار مگاوات بار غیرمجاز
اله‌داد با اشاره به اجرای طرح ملی کاهش تلفات انرژی «مهتاب» اظهار کرد: از ابتدای امسال حدود 3 هزار مگاوات بار غیرمجاز روی شبکه که بدون لوازم اندازه‌گیری مصرف برق داشتند، شناسایی شده است.
وی گفت: بخشی از این مصرف غیرمجاز مربوط به ماینرها و بخشی مربوط به واحدهایی مانند ویلاها، تالارها و خوش‌نشین‌ها بوده است.
مدیرعامل توانیر نتیجه این اقدامات را احیای حدود 6 میلیارد کیلووات ساعت انرژی تلف‌شده عنوان کرد و گفت: این میزان معادل مصرف برق یک استان متوسط مانند قزوین یا مرکزی است.
وی افزود: تلفات شبکه برق در شش ماه نخست امسال بین 1.5 تا 2 درصد کاهش یافته و به کمتر از 10 درصد رسیده است.
رسیدن تعداد کنتورهای هوشمند به 7.5 میلیون
اله‌داد درباره توسعه کنتورهای هوشمند نیز گفت: تعداد کنتورهای هوشمند نصب‌شده به 7.5 میلیون دستگاه رسیده است.
وی محدودیت واردات قطعات کنتور را از عوامل کند شدن این روند دانست و افزود: از اسفندماه و همزمان با آغاز جنگ و بسته شدن مرزها، واردات قطعات کنتور محدود شد، اما برنامه توانیر این است که تعداد کنتورهای هوشمند تا پایان سال به 9 میلیون دستگاه برسد.
مصرف بیش از 2 هزار مگاواتی ماینرها
مدیرعامل توانیر با اشاره به مصرف برق ماینرها گفت: بیش از 2 هزار مگاوات انرژی در کشور توسط ماینرها مصرف می‌شود، هرچند همه این دستگاه‌ها از شبکه برق استفاده نمی‌کنند.
اله‌داد افزود: در هفته‌های اخیر مزارع استخراج رمزارزی که با گاز و ژنراتور برق تولید می‌کردند نیز شناسایی شده‌اند.
وی تفاوت ماینرها با بسیاری از تجهیزات مصرف‌کننده برق را فعالیت شبانه‌روزی آنها دانست و گفت: یک ماینر 3.5 کیلوواتی به اندازه مصرف برق 12 خانه انرژی مصرف می‌کند.
به گفته اله‌داد، اگر مصرف 2 هزار مگاواتی ماینرها در نقطه مصرف تأمین شود، برای تولید آن به حدود 30 درصد ظرفیت بیشتر، یعنی نزدیک به 2500 مگاوات ظرفیت تولید برق نیاز است؛ رقمی که بیش از ظرفیت تولید دو نیروگاه اتمی بوشهر عنوان شد.
وی تأکید کرد: بیش از 95 درصد ماینرها از برق غیرمجاز استفاده می‌کنند و تعداد مزارع مجاز استخراج رمزارز بسیار محدود است.
مدیرعامل توانیر توضیح داد: مزارع مجاز امکان دریافت مجوز از شرکت گاز یا استفاده از برق شبکه با تعرفه صادراتی را دارند، اما به دلیل اختلاف قیمت برق، برخی فعالان به سمت استفاده غیرمجاز از برق رفته‌اند.
اله‌داد با اشاره به اختلاف تعرفه‌ها گفت: برق صنعتی حدود هزار تومان و برق کشاورزی 21 تومان است، در حالی که قیمت برق صادراتی 10 سنت اعلام شده است.
به گفته وی، استفاده از برق با تعرفه‌های یارانه‌ای برای استخراج رمزارز، سودآوری بالایی ایجاد می‌کند اما مصرف غیرمجاز آن به زیرساخت‌های انرژی کشور آسیب می‌زند.
کشف 12 هزار و 947 ماینر در 6 ماه
سردار امینی، رئیس پلیس مبارزه با قاچاق کالا و ارز پلیس امنیت اقتصادی، از اجرای سه مرحله طرح سراسری تشدید مقابله با قاچاق ماینر از ابتدای امسال خبر داد و گفت: در شش ماه نخست امسال 12 هزار و 947 دستگاه ماینر کشف شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل 12 درصد افزایش داشته است.
به گفته امینی، در این مدت یک‌هزار و 248 فقره پرونده تشکیل و یک‌هزار و 870 نفر متهم یا مظنون دستگیر شده‌اند.
وی ارزش کشفیات را حدود یک‌هزار و 400 میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: ارزش ریالی کشفیات نسبت به مدت مشابه سال قبل 54 درصد افزایش داشته است.
رئیس پلیس مبارزه با قاچاق کالا و ارز افزود: خوزستان، فارس، کرمان، خراسان رضوی، بوشهر و استان‌های صنعتی و مرزی، بیشترین فراوانی کشفیات را داشته‌اند.
امینی گفت: در برخی پرونده‌های بزرگ، 300 تا 500 دستگاه ماینر در انبارها، منازل مسکونی و کارگاه‌های غیرفعال کشف شده است.
وی با انتقاد از بازگشت برخی ماینرهای کشف‌شده به چرخه فعالیت، خواستار افزایش مجازات قاچاقچیان این حوزه شد و گفت: جریمه‌های فعلی بازدارندگی کافی ندارند و برخی متخلفان پس از پرداخت جریمه دوباره به فعالیت بازمی‌گردند.
شناسایی 17 هزار ماینر با کمک گزارش‌های مردمی
رئیس پلیس مبارزه با قاچاق کالا و ارز همچنین از استفاده از داده‌کاوی و گزارش‌های مردمی برای شناسایی ماینرهای غیرمجاز خبر داد و گفت: امسال 17 هزار دستگاه ماینر شناسایی شده که بیش از 70 درصد آنها با گزارش مردم شناسایی شده‌اند.
وی افزود: سامانه 30005121 برای دریافت گزارش‌های مردمی فعال است.
امینی همچنین درباره تبعات ایمنی استفاده غیرمجاز از ماینرها هشدار داد و گفت: تعداد آتش‌سوزی منازل ناشی از فعالیت ماینرها در سال جاری به بیش از 50 مورد رسیده است.
به گفته وی، برخی دستگاه‌های ماینر به دلیل مصرف بالای برق تا 80 درجه سانتی‌گراد گرم می‌شوند و وجود کوچک‌ترین اتصال یا مواد قابل اشتعال در اطراف آنها می‌تواند به آتش‌سوزی منجر شود.
طرح دوفوریتی مجلس برای برخورد با استخراج غیرمجاز
سلیمی، عضو هیئت رئیسه مجلس، درباره طرح دوفوریتی مرتبط با استخراج غیرمجاز رمزارز گفت: این طرح به کمیسیون قضایی ارجاع شده و پس از دریافت گزارش کمیسیون، در دستور کار هیئت رئیسه قرار خواهد گرفت.
وی افزود: در صورت نیاز می‌توان از ظرفیت ماده 161 آیین‌نامه مجلس نیز برای تسریع در روند بررسی استفاده کرد.
به گفته سلیمی، اصلاحیه ماده 187 قانون مربوط به این حوزه نیز تدوین شده است. این اصلاحیه در بخش نخست، استفاده غیرقانونی از انشعابات مجاز تجاری، کشاورزی یا مسکونی را هدف قرار داده و دریافت خسارت، ضبط دستگاه، محاسبه بهای برق با تعرفه صادراتی و تعیین جریمه دو تا چهار برابری را پیشنهاد می‌کند.
وی گفت: بخش دیگری از این اصلاحیه مربوط به ماینرهای ثابت، حمایت از ضابطان و ایجاد مشوق برای گزارش‌دهندگان است و بخش سوم نیز به انشعابات غیرمجاز و نحوه محاسبه میزان مصرف و جریمه آنها اختصاص دارد.
سلیمی پیش‌بینی کرد این طرح طی یک‌ونیم تا دو ماه آینده به سرانجام برسد.
محرومیت یک‌ساله از برق یارانه‌ای
مدیرعامل توانیر همچنین از اجرای دستور وزیر نیرو برای برخورد با مصرف غیرمجاز برق در استخراج رمزارز خبر داد و گفت: از چهارم شهریور امسال، افرادی که در کارخانه، دامداری، بخش کشاورزی، واحد اداری یا بخش خانگی اقدام به استخراج غیرقانونی رمزارز کنند، تا یک سال از برق یارانه‌ای محروم خواهند شد و صورت‌حساب برق آنها با تعرفه آزاد محاسبه می‌شود.
اله‌داد افزود: وزارتخانه‌های مربوط نیز می‌توانند پروانه فعالیت این واحدها را تعلیق یا ابطال کنند.
وی همچنین گفت: در حال حاضر محدودیتی برای تأمین انرژی مردم در تعرفه‌های مختلف وجود ندارد، مشروط بر اینکه سوخت مورد نیاز تأمین شود. صنایع انرژی‌بر مطابق ماده 4 باید انرژی مورد نیاز خود را تأمین کنند و برق بخش کشاورزی نیز بر اساس پروانه‌های صادرشده تأمین خواهد شد.
مدیرعامل توانیر در پایان شماره‌های 30005121 و 30006121 را برای دریافت گزارش‌های مردمی درباره مصرف غیرمجاز برق و ماینرها اعلام کرد.