علت صدا دادن فن کویل و نحوه رفع آن؛ بررسی ۹ دلیل اصلی

فصل تجارت -علت صدا دادن فن کویل را با بررسی 9 دلیل، از کثیفی فن و خرابی بلبرینگ تا هواگرفتگی کویل و ایراد کانال، همراه با روش رفع مشکل بخوانید.

فن کویل زمانی که درست کار می‌کند، صدای فن و عبور هوا بخشی طبیعی از عملکرد آن است؛ شبیه به صدای یکنواختی که بعد از مدتی دیگر به آن توجه می‌کنیم. این صدای معمول، شاید به صدایی شبیه به لرزش مداوم، تق‌تق از داخل دستگاه، ساییدگی، زوزه موتور یا حتی قل‌قل آب تبدیل شود. همه این صداها معنای یکسانی ندارند و از این رو، در این مطلب جدا از دلایل صدا دادن فن کویل و شیوه برطرف کردن آن‌ها، به نوع صداها و زمان ایجادشان هم خواهیم پرداخت.

چرا فن کویل صدا می‌دهد؟

• کثیف شدن یا نامتعادل شدن پره‌های فن

• فرسودگی بلبرینگ یا یاتاقان موتور

• شل شدن پیچ‌ها، پایه‌ها و اتصالات

• تراز نبودن موتور یا خود دستگاه

• برخورد پروانه فن با قاب یا بدنه

• کثیف بودن فیلتر و محدود شدن جریان هوا

• گرفتگی یا طراحی نامناسب مسیر هوا و کانال

• وجود هوا در کویل و مدار آب

• سرعت بالای فن یا انتخاب نادرست ظرفیت و فشار استاتیکی دستگاه

فن کویل شامل مجموعه‌ای از قطعات متحرک، مسیر عبور هوا، کویل آب و اتصالات مکانیکی است. پس صدای غیرعادی شاید از چند نقطه مختلف به وجود بیاید. گاهی اوقات دانستن نحوه هواگیری انواع فن کویل نیز به کمک ما می‌آید تا مشکل این قطعات را برطرف کنیم.

1- کثیفی یا نامتعادل شدن پره‌های فن

پروانه کار در زمان فعالیتش با سرعت نسبتا زیادی می‌چرخد. اگر گرد و غبار روی پره‌ها بنشیند یا یکی از پره‌ها آسیب ببینید و فرم ابتدایی‌اش را از دست بدهد، وزن آن در همه نقاط یکسان نخواهد بود. بنابراین در زمان چرخش لرزشی ایجاد می‌شود که با صدای وزوز، لرزش یا تق‌‌تق همراه است. گاهی مشکل حتی از یک جسم کوچک است که داخل محفظه blower گیر کرده است.

راه‌حل:

• دستگاه را خاموش و برق آن را قطع کنید.

• پره‌ها را از لحاظ گرد و غبار، ترک، خم‌شدگی یا جسم خارجی بررسی کنید.

• در صورت امکان، فن را تمیز کنید تا رسوب از روی پره‌ها برداشته شود.

• مطمئن شوید پروانه هنگام چرخیدن با قاب یا محفظه تماسی ندارد.

• اگر پره تاب برداشته یا شکسته است، تعمیر موقت اغلب نتیجه خوبی نمی‌دهد و تعویض آن منطقی‌تر است.

• اگر پس از تمیزکاری همچنان لرزش را حس کردید، بالانس فن و وضعیت محور باید مورد بررسی قرار گیرد.

2- فرسودگی بلبرینگ یا یاتاقان موتور

یکی از صداهایی که نباید از کنار آن بگذرید، ساییدگی یا زوزه‌ای است که هم‌زمان با چرخش فن بیشتر می‌شود. این صدا اکثرا از یاتاقان یا بلبرینگ موتور می‌آید. بلبرینگ اگر سالم باشد، باید امکان چرخش روان محور را فراهم کند. در صورت فرسودگی قطعات داخلی، اصطکاک بیشتر شده و صدای آن غیرطبیعی می‌شود. ابتدا شاید صدا تنها هنگام روشن شدن یا بعضا به گوش برسد، اما مشکل شدیدتر هم می‌شود.

راه‌حل:

• ابتدا مشخص کنید صدا دقیقا با چرخش موتور هماهنگ است یا نه.

• سلامت محور و محل قرارگیری موتور را بررسی کنید.

• اگر موتور امکان سرویس بلبرینگ دارد، روانکاری یا تعویض باید طبق دستورالعمل برند سازنده انجام شود.

• اگر صدای ساییدگی شدید است یا محور روان نمی‌چرخد، تعویض بلبرینگ یا موتور باید توسط متخصص صورت گیرد.

• هرگز از روغن یا اسپری نامناسب برای موتور استفاده نکنید، زیرا ماده روان‌کننده باید با نوع موتور و بلبرینگ سازگار باشد.

3- شل شدن پیچ‌ها و اتصالات فن کویل

فن کویل در طی فعالیتش دائما در معرض لرزش است و این به مرور بعضی پیچ‌ها، براکت‌ها، پنل‌ها یا اتصالات را شل می‌کند. یک پنل فلزی که چند میلی‌متر آزادی حرکت دارد، می‌تواند در زمان روشن شدن فن به لرزه افتاده و صدای تق‌تق تولید کند که این در فن‌کویل‌های سقفی و کانالی بیشتر است.

راه‌حل:

• پیچ‌های پنل، پایه موتور و براکت‌های نصب را بررسی کنید.

• اتصالاتی که لقی دارند باید با ابزار مناسب محکم شوند.

• وضعیت لرزه‌گیرها و پایه‌های پلاستیکی را بررسی نمایید.

• هرگز پیچ را بیش از حد سفت نکنید تا آسیبی به ورق یا رزوه نرسد.

• اگر مشکل صدا با این کار برطرف نشد، منشا لرزش باید از موتور یا فن بررسی شود.

4- تراز نبودن موتور یا برخورد پروانه با قاب

موتور باید در جای خودش به شکلی صحیح و هم‌راستا نصب باشد. اگر کمی جابه‌جا شود یا محور از مرکز خارج گردد، فاصله پروانه با قاب کم می‌شود. در این شرایط شاید فن هنگام چرخش با بدنه تماس پیدا کند. صدای حاصل از این مشکل حالت تق‌تق، ضربه‌های منظم یا ساییدگی دارد و اگر سرعت فن را بیشتر کنید، سرعت هم بیشتر می‌شود.

راه‌حل:

• بررسی کنید آیا موتور و پایه نگهدارنده سر جای خودشان هستند یا نه.

• ببینید محور فن خم یا لق هست یا نه.

• فاصله پروانه با قاب را در اطراف آن بررسی کنید.

• اگر برخوردی مشاهده کردید، دستگاه را تا رفع علت با دور بالا روشن نکنید.

• تنظیم دوباره موتور یا تعویض محور و پروانه باید توسط شخص متخصص انجام شود.

5- کثیف بودن فیلتر و کاهش جریان هوا

وظیفه فیلتر صرفا تمیز نگه داشتن هوای خروجی نیست و وضعیتش مستقیما روی مقدار هوایی که فن باید جابه‌جا کند هم تاثیر دارد. وقتی فیلتر با گرد و غبار پوشیده شود، مسیر عبور هوا محدود شده و موتور برای ایجاد جریان هوای مورد نیاز، تحت فشار قرار می‌گیرد. در نتیجه، صدای فن بیشتری می‌شنویم؛ به ویژه زمانی که دستگاه روی دورهای بالاتر کار می‌کند. گرفتگی مسیر برگشت هوا و کثیفی کویل هم در ایجاد این شرایط بی‌تاثیر نیست.

راه‌حل:

• طبق دستورالعمل سازنده، فیلتر هوا را خارج و تمیز کنید.

• اگر فیلتر یک‌بارمصرف دارید، آن را با نمونه‌ای مناسب عوض کنید.

• سطح کویل و مسیر برگشت هوا باید عاری از گرد و غبار باشد.

• دریچه‌های ورود و خروج هوا را هرگز مسدود نکنید.

• بعد از تمیزکاری، ببینید دستگاه در دوره‌های مختلف چه عملکردی از خود نشان می‌دهد.

6- وجود هوا در کویل و مدار آب

یکی از دلایل غیرمنتظره همین وجود هوا در کویل یا مدار آب است. در فن‌کویل‌های آبی، بعضا هوا داخل لوله‌ها یا خود کویل جمع می‌شود. وقتی آب در این مدار گردش می‌کند، حرکت حباب‌های هوا همراه با جریان آب با صدایی مانند شرشر، قل‌قل یا حتی ضربه‌های ریز همراه است.

 

راه‌حل:

• ابتدا ببینید صدا از مدار آب می‌آید یا موتور فن.

• وضعیت شیر هواگیری و محل آن را در مدل مورد نظر پیدا کنید.

• هواگیری باید طبق دستورالعمل و دفترچه راهنما انجام شود.

• اگر پس از هواگیری باز هم صدا برگشت، خروج هوا کافی نیست و باید فشار مدار، نشتی احتمالی و عملکرد سایر قطعات هم بررسی شود.

• در صورت تکرار مشکل، هواگیری مداوم راه‌حل دائمی نیست، زیرا برگشت هوا نشانه‌ای از وجود ایرادی در مدار است.

7- سرعت بالای فن و فشار استاتیکی نامناسب

طبیعتا فن کویل در دور بالاتر خود، هوای بیشتری جابه‌جا می‌کند و صدای بیشتری هم از آن خارج می‌شود. پس اگر دستگاه تنها در دور تند آزاردهنده است اما در دور متوسط یا کم عملکرد بسیار آرامی دارد، الزاما قطعه‌ای خراب نشده است. همچنین ظرفیت دستگاه ممکن است با مقدار هوای مورد نیاز یا فشار استاتیکی سیستم با طراحی فضا هماهنگ نباشد. انتخاب دستگاه با فشار استاتیکی بیشتر از نیاز و طراحی نامناسب یک سیستم کانال، منجر به افزایش دبی هوا و در نتیجه افزایش صدای دستگاه می‌شود.

راه‌حل:

• عملکرد فن را در هر سه سرعت احتمالی بررسی کنید.

• اگر صدا تنها در دور تند ایجاد شد، شرایط را در دورهای پایین‌تر مقایسه کنید.

• باید ببینید دریچه‌های خروجی و مسیر کانالی دچار انسداد نشده باشند.

• اندازه و وضعیت کانال در فن‌کویل‌های کانالی باید توسط تکنسین بررسی شود.

8- ایراد در کانال یا دریچه‌های خروجی هوا

گاهی تنها صدای مسیر هوا را می‌شنوید. اتصال شل کانال، دریچه نامناسب، گرفتگی مسیر یا عبور هوا با سرعت بالا، صدای سوت، وزوز یا هوهو مانندی ایجاد می‌کند. حتی جنس داخلی کانال در برخی برندها هم روی بازتاب صدا تاثیرگذار است.

راه‌حل:

• باید ببینید دریچه خروجی گرد و غبار یا انسدادی نداشته باشد.

• اتصالات کانال هم از نظر شل بودن یا نشتی کنترل شوند.

• مطمئن شوید چیزی جلوی مسیر هوای خروجی قرار نگرفته است.

• سایز و مسیر کانال را در سیستم‌های کانالی مورد بررسی قرار دهید.

• راهکارهای کاهش صدای کانال برای فضاهای حساس مانند اتاق خواب یا اتاق‌های کاری بعضا موثرتر از کاهش دور فن هستند.

9- لرزش بدنه و ورق‌های فن کویل

بدنه فلزی دستگاه عملا می‌تواند به یک سطح انتقال‌دهنده صدا هم تبدیل شود. اگر ورق بدنه، سینی، پنل یا پایه موتور استحکام لازم را نداشته باشد یا قسمتی از آن شل شده باشد، لرزش موتور و فن به این بخش انتقال می‌یابد. در این حالت شاید خود موتور صدای زیادی نداشته باشد، اما بدنه است که صدا را تشدید می‌کند. مشکلات مرتبط با استحکام بدنه، اتصالات فلزی و شیوه مهار لرزش هم از دلایل ایجاد این صدای اضافی هستند.

راه‌حل:

• بررسی کنید که پنل‌ها و ورق‌های بدنه لقی نداشته باشند.

• محل تماس دو قطعه فلزی را بررسی نمایید.

• پیچ‌ها و بست‌های بدنه را محکم کنید.

• در صورت آسیب جدی یا تغییر شکل ورق، تعمیر یا تعویض قطعه نیاز خواهد بود.

• استفاده درست از لرزه‌گیر برای لرزش‌های سازه‌ای، انتقال ارتعاش به دیوار یا سقف را کم می‌کند.

صدای فن کویل را از روی نوع آن تشخیص دهید

جدول زیر نشان می‌دهد هر صدا می‌تواند نشانه چه مشکلی در فن کویل باشد:

چه زمانی تعمیرکار باید فن کویل را بررسی کند؟

اگر با تمیز کردن فیلتر، هواگیری و محکم کردن پیچ‌های بدنه مشکل صدا درست نشد، یا صداهایی مانند ساییدگی شدید فلز، بوی سوختگی از موتور و لرزش شدید کل ساختار را حس کردید، دستگاه را خاموش کرده و عیب‌یابی موتور، تعویض بلبرینگ و بررسی سیم‌پیچی را به یک تکنسین متخصص بسپارید.